W ewidencji towarów prowadzonej w cenie sprzedaży netto (cena ewidencyjna) kwoty na kontach magazynowych nie odpowiadają bezpośrednio cenie zakupu. Różnica między ceną ewidencyjną a ceną zakupu ujmowana jest jako odchylenia od cen ewidencyjnych.
Gdy inwentaryzacja ujawni niedobór, w pierwszym kroku ustala się jego wartość w cenie ewidencyjnej (tak jak wynika to z prowadzonej ewidencji). Ponieważ jednak pytanie wymaga wartości niedoboru w cenie zakupu, trzeba przypisać do tego niedoboru część odchyleń, czyli zastosować narzut odchyleń przypadający na ujawnioną różnicę.
Praktycznie robi się to według schematu:
- ustalenie (lub odczytanie) wartości niedoboru w cenie ewidencyjnej,
- ustalenie wskaźnika/narzutu odchyleń (procentowo lub kwotowo) przypadającego na rozchód/niedobór,
- skorygowanie wartości niedoboru o odchylenia tak, aby otrzymać wartość w cenie zakupu.
Odpowiedź "4 000,00 zł" jest zgodna z tym podejściem: uwzględnia korektę o odchylenia, więc nie jest to ani sama wartość w cenie ewidencyjnej, ani wynik bez rozliczenia narzutu.
Typowe błędy reprezentowane przez pozostałe propozycje to m.in. pominięcie odchyleń (zaniżenie lub zawyżenie wyniku) albo zastosowanie narzutu w złym kierunku. Dlatego wartości skrajne, takie jak "1 000,00 zł" lub "6 000,00 zł", często wynikają z błędnego dodania/odjęcia odchyleń lub użycia niewłaściwej podstawy do narzutu.
Na egzaminie warto zapamiętać, że przy cenach ewidencyjnych niemal zawsze trzeba odpowiedzieć sobie na pytanie: czy mam już cenę zakupu, czy dopiero cenę ewidencyjną wymagającą korekty o odchylenia?
