KWALIFIKACJA HGT7 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 12.
Jeśli odległość z Warszawy do Rzymu w atlasie wynosi 7 cm, a turysta pokonał w rzeczywistości trasę 1400 km, to mapę wykonano w skali
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala 1:n oznacza, że 1 cm na mapie odpowiada n cm w terenie.
1400 km = 1400 × 100 000 cm = 140 000 000 cm. Jeśli na mapie jest 7 cm, to 1 cm odpowiada 140 000 000 / 7 = 20 000 000 cm. Zatem skala mapy to 1 : 20 000 000.

Pełne wyjaśnienie:

Skala mapy zapisana jako 1 : n informuje, że 1 jednostka długości na mapie odpowiada n takich samych jednostek w terenie. Kluczowe jest więc użycie tych samych jednostek po obu stronach proporcji.

W zadaniu odległość w atlasie wynosi 7 cm, a w rzeczywistości 1400 km. Najpierw przeliczamy kilometry na centymetry:

1 km = 1000 m, a 1 m = 100 cm, więc 1 km = 100 000 cm.
Stąd: 1400 km = 1400 × 100 000 cm = 140 000 000 cm.

Skoro 7 cm na mapie odpowiada 140 000 000 cm w terenie, to dla 1 cm na mapie otrzymujemy:

140 000 000 ÷ 7 = 20 000 000.

To oznacza, że skala wynosi 1 : 20 000 000.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • 1 : 20 000 i 1 : 200 000 to skale typowe dla map bardzo szczegółowych (np. małego regionu). Przy takiej skali odległość między Warszawą i Rzymem musiałaby zajmować na mapie/metrowym wydruku znacznie więcej niż kilka centymetrów.
  • 1 : 200

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonaj szybkie oszacowanie rzędu wielkości. Dystanse między stolicami Europy w atlasach zwykle prowadzą do skal rzędu milionów, co pomaga wychwycić błąd konwersji jednostek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ustal te same jednostki po obu stronach. Skala 1:n to odległość w terenie podzielona przez odległość na mapie (obie w cm, m itp.). Na końcu zapisz wynik jako 1 : n.
Bo skala porównuje te same jednostki. Jeśli na mapie mierzysz w cm, to odległość rzeczywistą też musisz mieć w cm. Najczęstszy błąd to dzielenie km przez cm bez konwersji, co daje zły mianownik skali.
Oznacza, że 1 cm na mapie odpowiada 20 000 000 cm w terenie, czyli 200 km. Taka skala jest typowa dla atlasów i map obejmujących duże obszary, przydatnych przy planowaniu przejazdów między miastami.
Zrób oszacowanie: jeśli na mapie masz kilka centymetrów między dużymi miastami, to skala powinna być rzędu milionów. Gdy wychodzi 1:200 albo 1:20 000, to prawie na pewno pomyliłeś jednostki lub kierunek dzielenia.
Najczęściej: brak przeliczenia km na cm, błędne użycie 1 km = 1000 cm (to nieprawda), dzielenie w odwrotnej kolejności oraz nieuwzględnienie, że wynik powinien być zapisany jako 1:n, a nie n:1.
Przy układaniu programu objazdowego i transferów: pozwala oszacować odległości między punktami, dobrać realny czas przejazdu i przerw. Pomaga też ocenić, czy w planie dnia nie ma zbyt długich odcinków jak na założony harmonogram.
Najpierw km na metry: 1400 km × 1000 = 1 400 000 m. Potem metry na cm: 1 400 000 m × 100 = 140 000 000 cm. Dopiero tę wartość porównuj z centymetrami zmierzonymi na mapie.
Na typowej mapie papierowej skala jest stała, ale na mapach cyfrowych może się zmieniać przy przybliżaniu. W zadaniach egzaminacyjnych zakłada się standardową, stałą skalę podaną jako 1:n, więc obliczenia wykonuje się jak dla jednej, niezmiennej skali.
To 20 000 000 cm w terenie. Po przeliczeniu: 20 000 000 cm = 200 000 m = 200 km. Tę zależność można wykorzystać do szybkiego liczenia odległości: np. 7 cm to około 7 × 200 km = 1400 km.
Przy tworzeniu ofert i programów, analizie logistyki przejazdów, doborze tras alternatywnych oraz w rozmowie z klientem (orientacyjne dystanse). Mapy pomagają też sprawdzić, czy kolejność zwiedzania minimalizuje czas w autokarze.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Skala mapy" – definicja skali i zapis 1:n: https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL), "Kilometr" – relacje jednostek długości: https://pl.wikipedia.org/wiki/Kilometr (dostęp: 2026-03-01)
  • MatekS (strona edukacyjna), "Skala mapy – zadania" – przykłady obliczeń skali i przeliczania jednostek: https://www.matemaks.pl/skala-mapy.html (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i zbiory zadań z proporcji oraz przeliczania jednostek (matematyka praktyczna)
  • Materiały dydaktyczne z kartografii turystycznej (pojęcie skali mapy)
  • Krótkie zestawy ćwiczeń: skala mapy i obliczanie odległości na mapie/planie

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego