W niwelacji geometrycznej na jednym stanowisku niwelatora wykonuje się co najmniej dwa odczyty: na łacie wstecz (na punkcie o znanej wysokości lub nawiązaniu) oraz na łacie w przód (na punkcie, którego wysokość wyznaczamy).
Różnicę wysokości (przewyższenie) na stanowisku liczy się według zasady: odczyt wstecz − odczyt w przód. Wynika to z tego, że odczyt jest miarą "braku" do osi celowej: większy odczyt oznacza niższe położenie łaty względem osi celowej.
Podstawiamy dane z zadania:
- odczyt wstecz: 3549 (typowo w milimetrach, czyli 3549 mm = 3,549 m)
- odczyt w przód: 0506 (czyli 506 mm = 0,506 m)
Obliczenie:
3549 mm − 506 mm = 3043 mm, a po przeliczeniu 3043 mm = 3,043 m.
Znak dodatni oznacza, że zgodnie z przyjętą konwencją (wstecz minus przód) otrzymaliśmy dodatnie przewyższenie o wartości 3,043 m. Odpowiedzi z wartością 4,055 m wynikają zwykle z błędnego odczytania liczb lub pomylenia cyfr, a odpowiedź ujemna 3,043 m jest typowym skutkiem odwrócenia kolejności odejmowania (przód − wstecz zamiast wstecz − przód).
Na egzaminie warto zapamiętać krótką regułę: "wstecz minus przód" i zawsze sprawdzić jednostki (mm → m).
