KWALIFIKACJA GIW9 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 27.
Jeżeli w udostępnionym pokładzie objętościowa ilość metanu pochodzenia naturalnego zawarta w jednostce wagowej w głębi calizny węglowej (metanonosność) wynosi 2,0 m3/Mg, w przeliczeniu na czystą substancję węglową to pokład zaliczamy do kategorii
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Metanonośność 2,0 m3/Mg (w przeliczeniu na czystą substancję węglową) odpowiada najniższej kategorii zagrożenia metanowego.
Dlatego prawidłowe jest zaliczenie pokładu do I zagrożenia metanowego, a wyższe kategorie dotyczą większej metanonośności i ostrzejszych wymagań profilaktyki.

Pełne wyjaśnienie:

Metanonośność (objętościowa ilość metanu pochodzenia naturalnego zawarta w jednostce wagowej węgla, odniesiona do czystej substancji węglowej) jest jednym z podstawowych parametrów wykorzystywanych do kategoryzacji zagrożenia metanowego w pokładach węgla.

Wartość 2,0 m3/Mg kwalifikuje pokład do I zagrożenia metanowego, czyli kategorii o najniższym stopniu zagrożenia w zestawieniu kategorii I–IV. Taka kwalifikacja ma znaczenie praktyczne, ponieważ wpływa na wymagania dotyczące organizacji robót, doboru środków profilaktycznych, zakresu pomiarów metanu, a także rozwiązań wentylacyjnych i (jeśli stosowane) odmetanowania.

Odpowiedzi z kategoriami wyższymi są nieprawidłowe, ponieważ odnoszą się do sytuacji, gdy metanonośność jest większa i wskazuje na większą skłonność górotworu do wydzielania metanu w trakcie robót górniczych. W praktyce im wyższa kategoria, tym bardziej rygorystyczne są wymagania dotyczące prowadzenia eksploatacji (m.in. w zakresie profilaktyki metanowej i kontroli stężeń).

Wskazówka egzaminacyjna: kluczowe jest rozróżnienie pojęć. Metanonośność dotyczy "ile metanu jest w pokładzie" (w przeliczeniu na masę węgla), a nie tego, jakie jest chwilowe stężenie metanu w wyrobisku. Pomylenie tych wielkości często prowadzi do zawyżania kategorii i wybierania odpowiedzi z wyższych poziomów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Metanonośność to ilość metanu naturalnego związanego z węglem w pokładzie, odniesiona do jednostki masy (np. m3/Mg) i często przeliczana na czystą substancję węglową. Parametr służy do oceny, jak intensywnie pokład może wydzielać metan podczas robót.
Przeliczenie na czystą substancję węglową ujednolica wyniki dla różnych jakości węgla (zawartości popiołu i wilgoci). Dzięki temu porównuje się "metan związany z węglem", a nie z domieszkami, co poprawia porównywalność i klasyfikację zagrożenia.
Kategoria zagrożenia metanowego wpływa na organizację eksploatacji: wymagania wentylacyjne, częstotliwość i sposób kontroli metanu, dobór urządzeń i zabezpieczeń przeciwwybuchowych oraz zakres profilaktyki metanowej. Wyższa kategoria zwykle oznacza ostrzejsze wymagania.
Metanonośność opisuje "zasób" metanu w pokładzie (m3/Mg węgla), a stężenie metanu to zawartość metanu w powietrzu w wyrobisku (zwykle w %). To różne wielkości: pierwsza dotyczy złoża, druga bieżących warunków wentylacyjnych.
Najczęstsze błędy to: mylenie pojęć (metanonośność vs stężenie), wybór "wyższej kategorii na wszelki wypadek" bez progów, nieuwzględnienie sformułowania o przeliczeniu na czystą substancję węglową oraz mechaniczne zapamiętywanie bez rozumienia skali kategorii.
W praktyce metanonośność jest kluczowym parametrem kategoryzacji, ale ocena zagrożenia w ruchu kopalni uwzględnia także warunki geologiczne, sposób eksploatacji, wentylację, historię wydzielania metanu i wyniki pomiarów. Egzaminowo jednak często bada się samą klasyfikację.
Odmetanowanie rozważa się, gdy istnieje ryzyko nadmiernego wydzielania metanu podczas robót i wentylacja może nie zapewnić bezpiecznych warunków. Decyzja zależy od kategorii metanowej, parametrów pokładu i planu ruchu; im większe zagrożenie, tym częściej stosuje się dodatkowe środki.
Najlepiej uczyć się na tabelach z materiałów szkoleniowych i przepisów obowiązujących w danym okresie, a nie na pojedynczych przykładach. Pomaga też tworzenie fiszek z zakresami wartości i rozwiązywanie zadań typu "podaj kategorię dla X m3/Mg" aż do automatyzacji.
Metan jest jednym z najpoważniejszych zagrożeń naturalnych w kopalniach podziemnych: wpływa na ryzyko wybuchu i na organizację robót. Technik musi rozumieć klasyfikację, bo od niej zależą procedury, nadzór, dobór zabezpieczeń i wymogi kontroli w rejonach eksploatacji.
Trzeba porównać użyte progi i definicje z aktualnymi dokumentami obowiązującymi w górnictwie (przepisy oraz instrukcje ruchu). Jeśli w materiałach szkoleniowych lub zakładowych pojawiają się inne wartości graniczne, zadanie może wymagać aktualizacji. Warto pytać prowadzących i korzystać z bieżących wyciągów.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Instrukcje ruchu zakładu górniczego dotyczące zagrożenia metanowego (materiały wewnętrzne kopalni)
  • Podręczniki z wentylacji i zagrożeń naturalnych w górnictwie podziemnym
  • Materiały szkoleniowe BHP i profilaktyki metanowej dla dozoru ruchu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego