KWALIFIKACJA GIW9 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 26.
Jeżeli w udostępnionym pokładzie węgla kamiennego metanonośność wynosi 6,5 m3/Mg w przeliczeniu na czystą substancję węglową, to pokład taki zalicza się do kategorii
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Metanonośność pokładu jest parametrem służącym do zaliczania pokładu do odpowiedniej kategorii zagrożenia metanowego CH4. Dla wartości 6,5 m3/Mg (w przeliczeniu na czystą substancję węglową) klasyfikacja przewiduje przypisanie do III kategorii zagrożenia CH4.

Pełne wyjaśnienie:

Metan (CH4) jest jednym z kluczowych zagrożeń naturalnych w górnictwie podziemnym. Aby ujednolicić ocenę ryzyka oraz dobrać odpowiednie środki profilaktyki (np. wymagania w zakresie wentylacji, monitoringu metanu, organizacji robót czy odmetanowania), stosuje się kategoryzację zagrożenia metanowego dla pokładów węgla kamiennego.

W pytaniu podano metanonośność równą 6,5 m3/Mg, przy czym zaznaczono, że jest to wartość w przeliczeniu na czystą substancję węglową. Ten dopisek jest istotny, bo metanonośność bywa odnoszona do masy węgla i jego składu; w zadaniu wskazano, jak interpretować wynik, aby właściwie porównać go z progami klasyfikacyjnymi.

Odpowiedź "III zagrożenia CH4" jest poprawna, ponieważ wartość 6,5 m3/Mg odpowiada zakresowi przypisanemu tej kategorii w stosowanej w praktyce górniczej klasyfikacji zagrożenia metanowego.

Pozostałe odpowiedzi są błędne z typowych powodów:

  • "I zagrożenia CH4" – oznacza zbyt niską kategorię; jej wybór zwykle wynika z mylenia metanonośności z doraźnymi pomiarami metanu w wyrobisku albo z niedoszacowania znaczenia wartości liczbowej.
  • "II zagrożenia CH4" – to również zaniżenie kategorii; częsty mechanizm błędu to wybór odpowiedzi "pośredniej" bez sprawdzenia progów (heurystyka środka).
  • "IV zagrożenia CH4" – zawyża kategorię; bywa wybierana, gdy zdający kojarzy, że metan jest groźny, i intuicyjnie wybiera najwyższy stopień zamiast zastosować kryterium klasyfikacyjne.

Wskazówka egzaminacyjna: w tego typu pytaniach kluczowe jest rozpoznanie, że zadanie nie wymaga obliczeń, tylko przyporządkowania wartości do kategorii zgodnie z progami. Warto też zwracać uwagę na jednostki (m3/Mg) i warunek odniesienia do czystej substancji węglowej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Metanonośność to ilość metanu związana z węglem w pokładzie, wyrażana jako objętość gazu przypadająca na jednostkę masy węgla (np. m3/Mg). Parametr służy do oceny zagrożenia metanowego i doboru profilaktyki w wyrobiskach.
Taka jednostka pozwala porównywać pokłady niezależnie od ich miąższości czy wydobycia: pokazuje, ile metanu przypada na 1 Mg węgla. Dzięki temu można stosować progi klasyfikacyjne i oceniać, czy dany pokład wymaga ostrzejszych środków bezpieczeństwa.
Oznacza, że wynik został odniesiony do zawartości samej substancji węglowej (z pominięciem domieszek typu popiół czy wilgoć). Ułatwia to porównanie metanonośności między pokładami i zapobiega błędom, gdy węgiel ma różny skład jakościowy.
W praktyce górnictwa podziemnego stosuje się cztery kategorie zagrożenia metanowego (I–IV). Każda odpowiada innemu poziomowi ryzyka i innym wymaganiom organizacyjnym oraz technicznym, np. w zakresie wentylacji, pomiarów metanu i profilaktyki.
Najpierw upewnij się, że rozpoznajesz wielkość (metanonośność, a nie stężenie metanu w powietrzu). Następnie porównaj podaną wartość z progami dla kategorii I–IV. W takich zadaniach zwykle nie liczy się niczego, tylko dobiera kategorię.
Nie. Metanonośność opisuje "zasób" metanu związany z węglem w pokładzie, a stężenie metanu dotyczy powietrza w wyrobisku w danym momencie (wynik wentylacji i dopływu gazu). Pomylenie tych pojęć często prowadzi do złej kategorii.
Kategoria wpływa na wymagania bezpieczeństwa: intensywność wentylacji, częstotliwość kontroli metanu, zasady prowadzenia robót strzałowych, dobór urządzeń i procedur. Im wyższa kategoria, tym zwykle więcej ograniczeń i środków profilaktycznych.
Najczęstsze błędy to: wybór "środkowej" odpowiedzi bez porównania z progami, nieuwzględnienie jednostek, pomylenie metanonośności ze stężeniem metanu oraz ignorowanie dopisku o przeliczeniu na czystą substancję węglową. Pomaga praca na tabeli progów.
Odmetanowanie rozważa się, gdy warunki gazowe i prognozowana emisja metanu utrudniają utrzymanie bezpiecznych stężeń w wentylacji. Decyzja zależy od wielu danych (w tym metanonośności i przewidywanej emisji), a celem jest ograniczenie ryzyka wybuchu i przestojów.
Utrwal definicje (metanonośność, emisja metanu, stężenie metanu), naucz się progów kategorii I–IV i przećwicz zadania z przyporządkowaniem wartości do kategorii. Dobrze działa też rozwiązywanie arkuszy i analizowanie, z jakich danych korzysta się w praktyce kopalni.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że metanonośność pokładu jest parametrem służącym do zaliczania pokładu do odpowiedniej kategorii zagrożenia metanowego CH4.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z przedmiotów: zagrożenia naturalne w kopalniach, wentylacja kopalń
  • Instrukcje zakładowe dotyczące profilaktyki metanowej (jeśli udostępniane uczniom)
  • Podręczniki/kompendia z zakresu wentylacji i zagrożeń gazowych w górnictwie podziemnym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego