KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 12.
Jeżeli wał korbowy silnika 4-suwowego obraca się z prędkością 4000 obr/min, to prędkość obrotowa wałka rozrządu wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W silniku 4-suwowym pełny cykl pracy trwa 2 obroty wału korbowego, a wałek rozrządu musi w tym czasie wykonać 1 obrót, aby raz otworzyć/zamknąć zawory. Dlatego jego prędkość jest o połowę mniejsza: 4000 obr/min ÷ 2 = 2000 obr/min.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku czterosuwowym (ssanie–sprężanie–praca–wydech) pełny cykl roboczy pojedynczego cylindra wymaga dwóch obrotów wału korbowego, czyli 720° obrotu wału. Zawory dolotowe i wylotowe powinny w tym czasie wykonać swój "program" otwarcia i zamknięcia tylko raz na cykl.

Za sterowanie zaworami odpowiada wałek rozrządu z krzywkami. Ponieważ zdarzenia zaworowe powtarzają się raz na 720° wału korbowego, wałek rozrządu musi obracać się dwukrotnie wolniej niż wał korbowy. W klasycznym rozwiązaniu daje to przełożenie 2:1 (wał korbowy:wałek rozrządu).

Stąd obliczenie jest bezpośrednie:

  • prędkość wału korbowego: 4000 obr/min,
  • prędkość wałka rozrządu: 4000 ÷ 2 = 2000 obr/min.

Dlaczego pozostałe wartości są błędne?

  • 1000 obr/min oznaczałoby przełożenie 4:1, co nie odpowiada typowej kinematyce rozrządu silnika 4-suwowego.
  • 4000 obr/min sugeruje przełożenie 1:1, które pasowałoby do innej zasady sterowania (nie do standardowego cyklu 4-suwowego z wałkiem rozrządu).
  • 8000 obr/min oznaczałoby, że wałek kręci się szybciej niż wał korbowy (2:1 w drugą stronę), co prowadziłoby do zbyt częstego "wykonywania" faz rozrządu i jest sprzeczne z ideą 4 suwów.

W diagnostyce warto pamiętać o tej relacji także przy analizie sygnałów czujników: sygnał położenia wałka rozrządu (CMP) zmienia się w rytmie połowy prędkości sygnału wału korbowego (CKP), co pomaga wykrywać błędy synchronizacji rozrządu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W typowym silniku 4-suwowym wałek rozrządu obraca się z połową prędkości wału korbowego, czyli przełożenie wynosi 2:1 (wał korbowy:wałek). Wynika to z faktu, że cykl 4 suwów trwa 2 obroty wału, a fazy zaworowe powtarzają się raz na cykl.
Bo w silniku 4-suwowym pełny cykl (ssanie, sprężanie, praca, wydech) to 720° wału korbowego. Zawory mają wykonać sekwencję otwarć tylko raz na te 2 obroty, więc wałek rozrządu musi wykonać 1 obrót w czasie 2 obrotów wału.
Gdyby fazy rozrządu odpowiadały relacji 1:1, zawory otwierałyby się "w złym rytmie" względem suwów tłoka. W praktyce oznacza to nieprawidłowe napełnianie cylindra, spadek mocy, nierówną pracę, a w skrajnych przypadkach ryzyko kolizji zaworów z tłokiem w silnikach kolizyjnych.
Dla silnika 4-suwowego przyjmij zasadę: n(wałka) = n(wału) / 2. Czyli dzielisz prędkość wału korbowego przez 2. To prosta proporcja wynikająca z cyklu 720° i jednego obrotu wałka na pełny cykl pracy cylindra.
W klasycznych silnikach 2-suwowych zwykle nie ma wałka rozrządu sterującego zaworami jak w 4-suwie (często stosuje się okna w cylindrze i kanały). Jeśli jednak występuje układ zaworowy, zależność obrotów nie musi być taka sama. Na egzaminie trzeba rozróżniać 2-suw i 4-suw.
Najczęściej są to czujnik położenia wału korbowego (CKP) oraz czujnik położenia wałka rozrządu (CMP). Sterownik silnika porównuje ich sygnały, aby znać fazę pracy cylindra i sterować zapłonem oraz wtryskiem. Relacja 2:1 pomaga rozumieć ich przebiegi.
To typowy błąd zakotwiczenia: w treści pojawia się liczba 4000, więc część osób wybiera ją automatycznie, bez analizy cyklu 4-suwowego. Żeby tego uniknąć, warto najpierw przypomnieć zasadę: 2 obroty wału na cykl, 1 obrót wałka na cykl, więc zawsze dzielenie przez 2.
Przy montażu paska/łańcucha i ustawianiu znaków rozrządu, przy diagnozie błędów synchronizacji (np. korelacja wał–wałek), a także przy interpretacji objawów przestawienia rozrządu. To również ułatwia zrozumienie, jak często "powtarzają się" zdarzenia zaworowe względem obrotów silnika.
Oznacza to, że aby cylinder przeszedł przez cztery suwy (ssanie, sprężanie, praca, wydech), wał korbowy musi obrócić się dwa razy: 2 × 360° = 720°. Dopiero po tych dwóch obrotach układ zaworów i zapłon/wtrysk wracają do tego samego punktu cyklu.
Najczęściej: wybór tej samej liczby co w treści (brak przeliczenia), pomylenie 4-suwu z 2-suwem, oraz pomyłka w działaniu (mnożenie zamiast dzielenia przez 2). Pomaga prosta reguła pamięciowa: "wałek robi jeden obrót na cykl, a cykl to dwa obroty wału".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w silniku 4-suwowym pełny cykl pracy trwa 2 obroty wału korbowego, a wałek rozrządu musi w tym czasie wykonać 1 obrót, aby raz otworzyć/zamknąć zawory.

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_czterosuwowy - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Rozrz%C4%85d_(silnik_spalinowy) - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Wa%C5%82ek_rozrz%C4%85du - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw budowy i eksploatacji silników spalinowych (dział: rozrząd i cykl 4-suwowy)
  • Materiały dydaktyczne z diagnostyki czujników CKP/CMP (wału i wałka) w układach sterowania silnikiem
  • Animacje edukacyjne przedstawiające cykl 4-suwowy oraz pracę wałka rozrządu i zaworów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego