KWALIFIKACJA CHM6 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 37.
Karbid (węglik wapnia) produkuje się z koksu zawierającego mało popiołu i z wapna palonego zawierającego co najmniej 97% CaO, mniej niż 1% MgO oraz śladowe ilości fosforu, siarki i arsenu. Wyniki analizy różnych partii wapna palonego przedstawiono w tabeli. Która partia surowca nadaje się do produkcji bez wstępnego oczyszczania?
Ilustracja przedstawia tabelę z wynikami analizy różnych partii wapna palonego, które są oceniane pod kątem ich przydatności
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do produkcji karbidu wybiera się tę partię wapna palonego, która jednocześnie spełnia wszystkie podane kryteria: zawartość CaO co najmniej 97%, MgO poniżej 1% oraz tylko śladowe ilości P, S i As. W tabeli jedynie partia wskazana jako poprawna nie przekracza żadnego z limitów.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano kryteria jakości wapna palonego do produkcji węglika wapnia (karbidu): CaO ≥ 97%, MgO < 1% oraz jedynie śladowe ilości fosforu, siarki i arsenu. Kluczowe jest to, że są to warunki łączne — partia surowca nadaje się do użycia bez oczyszczania tylko wtedy, gdy spełnia wszystkie limity równocześnie.

Dlatego poprawna metoda rozwiązania polega na przejściu przez wyniki analizy w tabeli i sprawdzeniu dla każdej partii:

  • czy zawartość CaO nie spada poniżej 97% (zbyt niska czystość wapna pogarsza skład wsadu),
  • czy MgO jest ściśle mniejsze niż 1% (nawet niewielkie przekroczenie dyskwalifikuje partię),
  • czy wartości P, S i As nie wskazują na obecność istotnych domieszek (wymagane są ilości śladowe).

Odpowiedź "partia B" jest poprawna, ponieważ jest to jedyna partia, która w przedstawionej tabeli mieści się w granicach dla CaO i MgO oraz nie wykazuje podwyższonych zawartości zanieczyszczeń. Pozostałe partie odpadają typowo z jednego z powodów: mają zbyt mało CaO, mają MgO na poziomie granicznym lub powyżej limitu, albo mają podwyższone domieszki (P/S/As), co oznacza konieczność wstępnego oczyszczania lub zmianę dostawcy.

Na egzaminie częstą pułapką jest wybór próbki z najwyższym CaO bez kontroli MgO lub błędna interpretacja znaku nierówności ("mniej niż 1%" nie oznacza "1% i mniej"). Warto też systematycznie odhaczać kryteria w kolejności, żeby nie pominąć żadnego parametru.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Karbid, czyli węglik wapnia, to związek chemiczny stosowany m.in. jako surowiec do wytwarzania acetylenu po reakcji z wodą. W praktyce przemysłowej jakość karbidu zależy od czystości wsadu (koksu i wapna), dlatego kontroluje się skład wapna palonego oraz domieszki.
Kluczowe są trzy grupy warunków: CaO co najmniej 97%, MgO poniżej 1% oraz śladowe ilości fosforu, siarki i arsenu. Partia surowca nadaje się tylko wtedy, gdy spełnia je jednocześnie, bez wyjątku dla pojedynczego parametru.
MgO jest traktowane jako niepożądana domieszka w wapnie palonym przeznaczonym do określonych procesów. W zadaniu jest podany limit, więc weryfikacja jest formalna: jeśli MgO nie jest mniejsze niż 1%, partia nie spełnia specyfikacji i wymagałaby działań korygujących (np. oczyszczania lub zmiany dostawy).
"Śladowe ilości" oznaczają bardzo małe zawartości zanieczyszczeń, na poziomie nieistotnym technologicznie w świetle specyfikacji. W praktyce egzaminacyjnej nie trzeba znać konkretnych progów liczbowych, bo zadanie każe porównać dane z tabeli z opisanym wymaganiem i odrzucić partie z wyraźnie podwyższonymi wartościami.
Najlepiej sprawdzać parametry w stałej kolejności: (1) odrzuć partie z CaO < 97%, (2) odrzuć partie z MgO ≥ 1% (bo ma być < 1%), (3) porównaj P, S i As i odrzuć te z podwyższonymi domieszkami. Zwykle zostaje jedna partia spełniająca wszystkie warunki.
Nie jest konieczna szczegółowa znajomość równań reakcji, bo kryteria są podane wprost w treści. Liczy się umiejętność kontroli jakości: interpretacji wyników analizy i kwalifikacji partii do procesu. Wiedza procesowa pomaga zrozumieć sens limitów, ale nie jest wymagana do samego wyboru.
Specyfikacja surowca działa jak zestaw warunków brzegowych. Jeśli jeden parametr jest poza limitem (np. MgO nie jest mniejsze niż 1%), surowiec nie spełnia wymagań technologicznych i może pogarszać jakość produktu lub stabilność procesu. W zadaniach egzaminacyjnych przyjmuje się zasadę: niespełnienie jednego limitu = brak akceptacji.
Najczęstsze błędy to: pominięcie znaku nierówności (mylenie "< 1%" z "≤ 1%"), patrzenie wyłącznie na CaO i ignorowanie MgO, oraz omyłkowe odczytanie wartości z niewłaściwej kolumny. Pomaga zaznaczanie każdego kryterium przy danej partii (np. "spełnia/nie spełnia").
Wstępne oczyszczanie/uzdatnianie rozważa się wtedy, gdy surowiec nie spełnia specyfikacji, ale jest ekonomicznie lub logistycznie opłacalny do doprowadzenia do wymagań (np. przez selekcję, mieszanie partii, dodatkową kontrolę). W tym zadaniu pytanie dotyczy jednak partii nadającej się bez takich działań.
Ćwicz zadania, w których masz specyfikację i tabelę analiz: ucz się odrzucać partie po kolei według kryteriów oraz rozumieć, że warunki muszą być spełnione jednocześnie. Pomaga też powtarzanie pojęć: wsad, domieszki, czystość surowca, kontrola jakości i interpretacja wyników laboratoryjnych.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Do produkcji karbidu wybiera się tę partię wapna palonego, która jednocześnie spełnia wszystkie podane kryteria: zawartość CaO co najmniej 97%, MgO poniżej 1% oraz tylko śladowe ilości P, S i As."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii nieorganicznej (surowce wapiennicze, procesy wysokotemperaturowe)
  • Instrukcje/specyfikacje jakościowe surowców stosowane w ćwiczeniach laboratoryjnych i technologicznych
  • Zadania treningowe z interpretacji tabel analitycznych i kryteriów akceptacji partii

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego