KWALIFIKACJA EKA4 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 14.
Klient założył w banku trzymiesięczną lokatę w wysokości 24 000 zł. Oblicz odsetki od lokaty, jeżeli roczna stopa oprocentowania lokaty wynosi 5%.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odsetki przyjmujemy jako proste: kapitał × stopa roczna × czas w latach. Czas lokaty 3 miesiące to 3/12 roku, więc odsetki = 24 000 zł × 5% × 3/12 = 24 000 × 0,05 × 0,25 = 300 zł. Pozostałe kwoty wynikają z błędnego przeliczenia czasu lub pominięcia go.

Pełne wyjaśnienie:

Aby obliczyć odsetki od lokaty przy oprocentowaniu rocznym, trzeba przeliczyć okres lokaty na część roku i zastosować oprocentowanie proste (jeśli nie podano kapitalizacji). W tym zadaniu:

  • Kapitał (K) = 24 000 zł
  • Roczna stopa oprocentowania (r) = 5% = 0,05
  • Czas (t) = 3 miesiące = 3/12 roku = 0,25 roku

Wzór na odsetki proste: I = K × r × t.

Podstawienie danych:

I = 24 000 × 0,05 × 0,25

Najpierw 24 000 × 0,05 = 1 200 (to byłyby odsetki za pełny rok). Następnie bierzemy 1/4 roku: 1 200 × 0,25 = 300 zł.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "100 zł" – to efekt zbyt dużego "ucięcia" wyniku albo błędnego podziału przez 12 bez poprawnego uwzględnienia 3 miesięcy (np. potraktowanie odsetek miesięcznych jako rocznych).
  • "600 zł" – typowy błąd polega na przyjęciu złego ułamka roku (np. 1/2 roku zamiast 1/4) albo na pomyleniu 3 miesięcy z 6 miesiącami.
  • "1 200 zł" – to odsetki za cały rok (24 000 × 5%), czyli wynik bez uwzględnienia, że lokata trwa tylko 3 miesiące.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy stopa jest roczna, miesięczna czy dzienna, i dopasuj do niej czas. Jeśli zadanie nie mówi o kapitalizacji ani o potrąceniach, zwykle oczekuje się prostego przeliczenia proporcjonalnego do czasu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej stosuje się odsetki proste: I = K × r × t, gdzie t to czas w latach. Dla 3 miesięcy przyjmuje się zwykle t = 3/12 = 0,25. Potem mnożysz kapitał przez stopę roczną i przez 0,25.
Rok ma 12 miesięcy, więc 3 miesiące to 3 z 12 części roku, czyli 1/4. Wartość 1/3 odpowiada 4 miesiącom, a to częsty błąd wynikający z intuicyjnego dzielenia "3 miesiące → 1/3", które nie pasuje do 12-miesięcznego roku.
Odsetki proste to naliczanie odsetek proporcjonalnie do czasu od stałego kapitału, bez "dopisywania" odsetek do kapitału w trakcie okresu. W zadaniach egzaminacyjnych przyjmuje się je zwykle wtedy, gdy nie podano kapitalizacji (np. miesięcznej) ani szczegółowych zasad banku.
Zależy od treści zadania. Jeśli pytanie dotyczy odsetek bez doprecyzowania, często liczy się kwotę brutto (przed potrąceniami). W praktyce bankowej od zysku mogą być potrącenia, ale na egzaminie powinno to być jasno wskazane, aby wynik był jednoznaczny.
5% to 0,05. Liczysz: 24 000 × 0,05 = 1 200. To zysk za pełny rok przy oprocentowaniu 5% rocznie. Jeśli lokata trwa krócej, mnożysz jeszcze przez część roku (np. 3/12).
Procent składany pojawia się, gdy odsetki są kapitalizowane, czyli dopisywane do kapitału w trakcie trwania lokaty (np. co miesiąc). Wtedy kolejne odsetki liczone są od rosnącej podstawy. Jeśli w zadaniu nie ma informacji o kapitalizacji, zwykle nie zakłada się procentu składanego.
Najczęściej: (1) pominięcie czasu i policzenie odsetek jak za rok, (2) zły ułamek roku (3/12 vs 1/3), (3) użycie 5 zamiast 0,05, (4) mylenie miesięcy z kwartałami. Pomaga zapis danych: K, r, t i dopiero potem obliczenia.
Oceń rząd wielkości: 5% z 24 000 zł to około 1 200 zł rocznie. Za 3 miesiące (1/4 roku) wynik powinien być około 1 200/4 ≈ 300 zł. Jeśli wychodzi 1 200 zł lub 600 zł, to prawdopodobnie nie uwzględniono czasu albo przyjęto zły okres.
W prostych zadaniach proporcjonalnych dzieli się stopę roczną przez 12, aby uzyskać przybliżoną stopę miesięczną, a potem mnoży przez liczbę miesięcy. To równoważne użyciu czasu t = liczba_miesięcy/12. Uwaga: przy kapitalizacji bankowej zasady mogą być inne.
Opanuj schemat: wypisz K, r i t, zamień procent na ułamek dziesiętny i czas na część roku. Ćwicz różne okresy (1 miesiąc, 3 miesiące, 6 miesięcy) i sprawdzaj wyniki "na oko" przez porównanie z odsetkami rocznymi.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że odsetki przyjmujemy jako proste: kapitał × stopa roczna × czas w latach.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): Odsetki — https://pl.wikipedia.org/wiki/Odsetki (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL): Oprocentowanie — https://pl.wikipedia.org/wiki/Oprocentowanie (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z matematyki finansowej (oprocentowanie proste i składane)
  • Ćwiczenia z procentów i ułamków (przeliczanie okresów na część roku)
  • Przykładowe zadania egzaminacyjne z obliczania odsetek lokat

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego