KWALIFIKACJA ELM4 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 15.
Które kolory przewodów czujnika zbliżeniowego należy przygotować, aby wykrycie przez ten czujnik elementu metalowego skutkowało załączeniem cewki przekaźnika K1?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z czujnikiem zbliżeniowym indukcyjnym typu NPN NO+NC.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W typowych czujnikach zbliżeniowych 3‑przewodowych DC przewód brązowy służy do zasilania "+", niebieski do "0 V", a czarny jest wyjściem sygnałowym sterującym obciążeniem. Taki komplet przewodów umożliwia, aby wykrycie metalu spowodowało załączenie cewki przekaźnika K1.

Pełne wyjaśnienie:

W wielu rozwiązaniach automatyki przemysłowej czujnik zbliżeniowy ma 3 przewody i jest zasilany napięciem stałym. W takim wykonaniu jeden przewód doprowadza zasilanie dodatnie, drugi stanowi przewód odniesienia (0 V), a trzeci jest wyjściem sygnałowym, które zmienia stan po wykryciu obiektu (np. elementu metalowego).

Najczęściej spotykana kolorystyka dla czujników 3‑przewodowych DC to:

  • brązowy – zasilanie "+" (np. +24 V DC),
  • niebieski – "0 V"/masa,
  • czarny – wyjście sygnałowe (przełączające w zależności od typu PNP/NPN oraz NO/NC).

Dlatego odpowiedź "Czarny, brązowy, niebieski." jest właściwa: obejmuje oba przewody zasilania oraz przewód, którym czujnik podaje sygnał na obciążenie (tu: cewkę przekaźnika K1).

Pozostałe zestawy zawierają przewód biały zamiast jednego z kluczowych przewodów. Biały bywa używany w czujnikach 4‑przewodowych jako dodatkowe wyjście lub funkcja pomocnicza (zależnie od producenta), więc sam dobór "białego" nie gwarantuje poprawnego zasilenia i sterowania cewką. W praktyce może to skutkować brakiem reakcji przekaźnika, niestabilną pracą albo ryzykiem błędnego podłączenia.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się komplet "brązowy + niebieski + czarny", jest to typowy układ: +, 0 V i wyjście. Zawsze jednak pamiętaj, że o sposobie wpięcia cewki (czy do "+" czy do "0 V") decyduje dodatkowo to, czy wyjście jest PNP czy NPN.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W typowym czujniku zbliżeniowym 3‑przewodowym DC spotyka się schemat: brązowy jako zasilanie "+", niebieski jako "0 V", a czarny jako przewód wyjścia sygnałowego. To wyjście zmienia stan po wykryciu obiektu.
Najpewniej z karty katalogowej lub nadruku na obudowie. Oznaczenie PNP/NPN determinuje, czy wyjście "podaje plus", czy "ściąga do masy". Kolory przewodów często są podobne, więc bez danych producenta łatwo o błędne wpięcie obciążenia.
Czujnik ma wewnętrzną elektronikę, więc musi mieć pełne zasilanie: przewód "+" i "0 V". Dopiero trzecim przewodem realizowane jest wyjście sygnałowe. Sam przewód wyjściowy bez poprawnego zasilenia nie będzie w stanie przełączyć cewki przekaźnika.
Nie. Biały przewód bywa stosowany w czujnikach 4‑przewodowych jako dodatkowe wyjście albo inna funkcja, ale to zależy od producenta i typu czujnika. Na egzaminie i w praktyce trzeba opierać się na schemacie podłączeń, nie na samym kolorze.
Zależy od wyjścia PNP/NPN i napięcia cewki. Zwykle cewkę traktuje się jako obciążenie podłączane do przewodu wyjściowego (często czarnego) oraz do odpowiedniego bieguna zasilania. Kluczowe jest też zastosowanie zabezpieczenia przeciwprzepięciowego przy cewce DC.
To zależy od funkcji wyjścia (NO/NC). W wersji NO (normalnie otwartej) wyjście przełącza po wykryciu obiektu, a w wersji NC (normalnie zamkniętej) logika jest odwrócona. Bez informacji o NO/NC nie da się jednoznacznie opisać logiki działania.
W praktyce bardzo często spotyka się zasilanie 24 V DC, ale nie jest to reguła absolutna. Zawsze trzeba sprawdzić tabliczkę znamionową i kartę katalogową. Złe napięcie może powodować brak działania albo uszkodzenie czujnika.
Najpierw identyfikuje się przewody zasilania przez pomiar napięcia względem "0 V" oraz sprawdzenie zgodności z dokumentacją. Wyjście sygnałowe testuje się obserwując zmianę stanu/napięcia po zbliżeniu metalu. Pomiary wykonuj ostrożnie, by nie zrobić zwarcia.
Bo w uruchamianiu i serwisie często pracuje się "na szafie" i trzeba szybko zidentyfikować zasilanie oraz wyjście sygnałowe. Znajomość typowej kolorystyki skraca diagnostykę, ale w praktyce zawsze należy potwierdzić podłączenie w dokumentacji producenta.
Najczęstsze to: pomylenie PNP z NPN (zła polaryzacja obciążenia), użycie niewłaściwego przewodu jako wyjścia, brak elementu gaszącego przepięcia na cewce DC oraz nieuwzględnienie prądu obciążenia wyjścia czujnika. Skutkiem bywa brak zadziałania lub uszkodzenia.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "W typowych czujnikach zbliżeniowych 3‑przewodowych DC przewód brązowy służy do zasilania "+", niebieski do "0 V", a czarny jest wyjściem sygnałowym sterującym obciążeniem."

Materiały:

  • Karty katalogowe czujników zbliżeniowych (sekcja: schemat podłączeń i kolory przewodów)
  • Instrukcje producentów automatyki dotyczące wyjść PNP/NPN i obciążeń
  • Podstawy elektrotechniki: pomiary napięcia DC, polaryzacja, obwody cewek

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego