Kompensata różnic inwentaryzacyjnych polega na wzajemnym "zderzeniu" niedoboru i nadwyżki, gdy uzasadnione jest, że różnice mogły powstać wskutek pomyłek (np. w identyfikacji asortymentu, wydaniu lub przyjęciu). W praktyce kompensata nie może jednak dowolnie "zniwelować" rozbieżności – obowiązują typowe ograniczenia ilościowe i wartościowe.
Ograniczenie ilościowe: skompensować można najwyżej tyle sztuk, ile wynosi mniejsza z różnic. Tu niedobór to 50 szt., a nadwyżka to 40 szt., więc ilościowo maksymalnie można skompensować 40 szt. Pozostałe 10 szt. niedoboru pozostaje do odrębnego rozliczenia.
Ograniczenie wartościowe (wycena): przy kompensacie nie powinno się zawyżać wartości rozliczenia. Dlatego w zadaniach egzaminacyjnych przyjmuje się co do zasady cenę niższą z porównywanych, aby kompensata nie "podnosiła" wartości zapasów przez użycie droższego towaru. W tym przykładzie ceny to 10,00 zł/szt. oraz 12,00 zł/szt., więc do kompensaty przyjmuje się 10,00 zł/szt.
Stąd wynik kompensaty to 40 szt. po 10,00 zł/szt.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- "40 szt. po 12,00 zł/szt." – ilość jest poprawnie ograniczona (40), ale cena zawyżałaby wartość kompensaty względem wariantu ostrożnego.
- "50 szt. po 10,00 zł/szt." – cena jest niższa, ale ilość przekracza nadwyżkę (nie ma 50 szt. do skompensowania), więc narusza ograniczenie ilościowe.
- "50 szt. po 12,00 zł/szt." – narusza oba ograniczenia jednocześnie: zarówno ilościowe (50 > 40), jak i wartościowe (wyższa cena).
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zawsze ustal "limit ilości" (mniejsza różnica), a dopiero potem zdecyduj o cenie jednostkowej zgodnie z zasadą ostrożności przy kompensacie.
