KWALIFIKACJA BPO1 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 15.
Komu pracodawca zleca badania i pomiary czynników szkodliwych i biologicznych w środowisku pracy?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Badania i pomiary czynników szkodliwych oraz biologicznych pracodawca zleca wykonawcy pomiarów, czyli laboratorium posiadającemu akredytację lub wymagane certyfikaty. Organy nadzoru (PIS, PIP) mogą kontrolować i ewentualnie zlecać pomiary w toku kontroli, ale nie są typowym podmiotem realizującym pomiary na zlecenie pracodawcy.

Pełne wyjaśnienie:

Obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie rozpoznania i monitorowania narażenia pracowników na czynniki szkodliwe (chemiczne, fizyczne, pyłowe) oraz biologiczne w środowisku pracy. W praktyce oznacza to konieczność zlecenia badań i pomiarów podmiotowi, który jest uprawniony do ich wykonywania i zapewnia wiarygodność wyników.

Poprawna odpowiedź: "akredytowanym laboratoriom badawczym", ponieważ pomiary mogą wykonywać wyłącznie laboratoria/podmioty spełniające wymagania akredytacyjne lub posiadające wymagane certyfikaty. Dzięki temu wyniki mogą być podstawą oceny ryzyka zawodowego, porównania z wartościami NDS/NDN oraz wdrożenia działań korygujących, gdy występują przekroczenia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Państwowej Inspekcji Sanitarnej" – to organ nadzoru sanitarnego. Może prowadzić kontrolę i w jej ramach żądać dokumentów lub inicjować działania kontrolne, ale nie jest standardowym wykonawcą badań środowiska pracy zamawianych przez pracodawcę.
  • "Państwowej Inspekcji Pracy" – to organ kontroli przestrzegania prawa pracy (w tym BHP). Sprawdza spełnienie obowiązków przez pracodawcę, lecz nie pełni roli laboratorium pomiarowego realizującego zlecenia pracodawcy.
  • "Urzędowi Dozoru Technicznego" – zajmuje się m.in. nadzorem nad urządzeniami technicznymi (np. dźwignice, zbiorniki ciśnieniowe). Nie jest właściwym wykonawcą badań i pomiarów czynników szkodliwych/biologicznych środowiska pracy na zlecenie pracodawcy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "zlecić badania i pomiary", zwykle chodzi o wykonawcę posiadającego uprawnienia/akredytację, a nie o instytucję kontrolną. Inspekcje "nadzorują i kontrolują", a laboratoria "mierzą i dokumentują wyniki".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To działania polegające na identyfikacji i ilościowym oznaczeniu narażenia (np. hałas, pyły, substancje chemiczne, czynniki biologiczne) na stanowiskach pracy. Wyniki służą do oceny ryzyka zawodowego, porównania z NDS/NDN oraz doboru środków ochrony i działań korygujących.
Pracodawca zleca je akredytowanemu laboratorium lub podmiotowi posiadającemu wymagane certyfikaty/uprawnienia do badań środowiska pracy. Organy nadzoru (np. PIS, PIP) kontrolują spełnianie obowiązków, ale nie są typowym wykonawcą pomiarów zamawianych przez pracodawcę.
PIP i PIS pełnią przede wszystkim funkcję nadzoru i kontroli. Mogą sprawdzać dokumentację oraz żądać działań naprawczych, a w określonych sytuacjach inicjować pomiary w toku kontroli. Zlecenie pracodawcy powinno trafić do podmiotu, którego rolą jest wykonywanie badań, czyli laboratorium.
Akredytacja oznacza potwierdzenie kompetencji laboratorium do wykonywania określonych badań i pomiarów według ustalonych metod. Dla pracodawcy to sygnał, że wyniki są wiarygodne, porównywalne i mogą stanowić podstawę dokumentacji BHP oraz weryfikacji narażenia względem NDS/NDN.
Do czynników szkodliwych zalicza się m.in. czynniki chemiczne (substancje toksyczne, uczulające), fizyczne (hałas, drgania, promieniowanie), pyły oraz czynniki biologiczne (bakterie, wirusy, grzyby). Ich ocena wymaga badań i/lub pomiarów.
Najczęściej myli się organ nadzoru z wykonawcą pomiarów i wybiera PIP/PIS, bo kojarzą się z BHP. Drugi błąd to pomijanie warunku "akredytowane/certyfikowane" i uznawanie, że wystarczy dowolna jednostka. Warto zawsze sprawdzić, kto "mierzy", a kto "kontroluje".
Zleca się je po rozpoznaniu zagrożeń i źródeł emisji oraz wtedy, gdy na stanowisku mogą występować czynniki szkodliwe lub biologiczne. Pomiary są elementem stałego monitorowania warunków pracy i podstawą do aktualizacji oceny ryzyka zawodowego, zwłaszcza przy zmianach technologii lub organizacji pracy.
Pracodawca powinien wyniki zarejestrować i przechowywać, udostępnić pracownikom oraz wykorzystać do oceny, czy nie ma przekroczeń NDS/NDN. Jeśli są przekroczenia, wdraża działania korygujące (np. wentylacja, zmiana procesu, ograniczenie czasu narażenia, środki ochrony) i aktualizuje ocenę ryzyka.
NDS (najwyższe dopuszczalne stężenie) i NDN (najwyższe dopuszczalne natężenie) to wartości odniesienia do oceny narażenia. Wyniki pomiarów porównuje się z tymi limitami, aby stwierdzić, czy środowisko pracy spełnia wymagania ochrony zdrowia. Przekroczenia oznaczają konieczność działań ograniczających narażenie.
Warto nauczyć się schematu: rozpoznanie czynników → zlecenie pomiarów laboratorium → protokół → porównanie z NDS/NDN → działania korygujące → informowanie pracowników → aktualizacja ryzyka. Na testach zwracaj uwagę na słowa "zleca" (wykonawca) vs "kontroluje" (inspekcja).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 65% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Badania i pomiary czynników szkodliwych oraz biologicznych pracodawca zleca wykonawcy pomiarów, czyli laboratorium posiadającemu akredytację lub wymagane certyfikaty."

Źródła:

  • Kodeks pracy, art. 227 § 1 pkt 2 (obowiązki pracodawcy w zakresie BHP i badań/pomiarów czynników szkodliwych)
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 949

Materiały:

  • Kodeks pracy – dział dotyczący BHP (obowiązki pracodawcy)
  • Rozporządzenie w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (tekst jednolity)
  • Materiały dydaktyczne z zakresu oceny ryzyka zawodowego i identyfikacji zagrożeń

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego