KWALIFIKACJA DRM8 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 37.
Kontrola elementów za pomocą sprawdzianów granicznych ma na celu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprawdziany graniczne służą do kontroli zgodności wymiaru z tolerancją metodą "przechodzi/nie przechodzi". Nie wyznaczają wymiaru rzeczywistego, tylko potwierdzają, czy element mieści się między dolnym i górnym wymiarem granicznym. Dlatego ich celem jest ustalenie (weryfikacja) wymiarów granicznych.

Pełne wyjaśnienie:

Kontrola elementów za pomocą sprawdzianów granicznych (często określanych jako metoda GO/NOGO) jest kontrolą atrybutową: wynik nie jest liczbą, tylko informacją, czy detal spełnia wymaganie wymiarowe.

Na czym polega cel takiej kontroli?
W praktyce produkcyjnej sprawdzian jest wykonany tak, aby odpowiadał granicom dopuszczalnego wymiaru. Dzięki temu jednym ruchem można sprawdzić, czy wymiar elementu mieści się w tolerancji, czyli między dolną a górną granicą. Z tego powodu poprawne jest stwierdzenie, że kontrola ta ma na celu ustalenie (sprawdzenie) wymiarów granicznych – w sensie potwierdzenia zgodności z granicami tolerancji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "sprawdzenie jakości elementów" – to zbyt ogólne. Sprawdzian graniczny weryfikuje przede wszystkim cechę wymiarową (zgodność z tolerancją), a nie całą jakość wyrobu (np. wygląd, wilgotność, uszkodzenia powierzchni).
  • "ustalenie wymiaru rzeczywistego" – sprawdzian nie podaje wartości liczbowej. Do ustalenia wymiaru rzeczywistego używa się przyrządów wskazujących/odczytowych (np. suwmiarki, mikrometru, czujnika), a nie sprawdzianu GO/NOGO.
  • "sprawdzenie nadmiarów produkcyjnych" – pojęcie "nadmiarów" nie jest typowym, precyzyjnym celem metrologicznym tej metody. Sprawdziany nie służą do oceny "nadmiaru produkcji", tylko do kwalifikacji detalu jako zgodnego lub niezgodnego wymiarowo.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się "sprawdzian graniczny", szukaj odpowiedzi związanej z granicami tolerancji i oceną "mieści się/nie mieści się", a nie z pomiarem liczbowym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprawdziany graniczne to przyrządy kontrolne typu "przechodzi/nie przechodzi". Służą do szybkiego sprawdzenia, czy wymiar detalu mieści się w dopuszczalnym zakresie tolerancji (między wymiarem dolnym i górnym), bez odczytu wartości liczbowej.
Metoda GO/NOGO polega na przyłożeniu sprawdzianu o wymiarach odpowiadających granicom tolerancji. Strona GO powinna przejść (detal nie jest "za duży/za mały" w tym sensie), a strona NOGO nie powinna przejść. Wynik to kwalifikacja: zgodny lub niezgodny.
Sprawdzian nie ma skali ani wskazania liczbowego, więc nie da się z niego odczytać wartości w milimetrach. Informuje jedynie, czy detal mieści się w granicach tolerancji. Wymiar rzeczywisty ustala się przyrządami pomiarowymi z odczytem, np. suwmiarką lub mikrometrem.
Wymiary graniczne to wartości skrajne dopuszczalnego wymiaru elementu: dolna i górna granica tolerancji. Jeśli wymiar detalu jest mniejszy od dolnej lub większy od górnej granicy, detal jest niezgodny. Sprawdziany graniczne są powiązane właśnie z tymi granicami.
Największe zalety to szybkość, prostota i powtarzalność wyniku. Kontrola może być wykonywana seryjnie nawet przez mniej doświadczone osoby, bo nie wymaga interpretacji skali. To przydatne przy dużej liczbie elementów, gdy liczy się czas i selekcja zgodny/niezgodny.
Nie. Sprawdzian graniczny ocenia przede wszystkim zgodność jednej cechy wymiarowej (np. średnicy, grubości, szerokości) z tolerancją. Jakość wyrobu może obejmować też inne aspekty, jak wady powierzchni, wilgotność, prostoliniowość czy uszkodzenia, które wymagają innych metod kontroli.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi sugerującej "pomiar" (wymiar rzeczywisty), bo uczniowie kojarzą kontrolę z odczytem liczbowym. Drugi błąd to zbyt ogólne "sprawdzenie jakości". W zadaniach egzaminacyjnych zwykle chodzi o granice tolerancji i wynik zgodny/niezgodny.
Suwmiarka jest lepsza, gdy potrzebujesz poznać konkretną wartość wymiaru, ocenić trend zużycia narzędzia, wykonać ustawienie maszyny lub sporządzić zapis pomiaru liczbowego. Sprawdzian graniczny jest lepszy do szybkiej selekcji wyrobów: mieści się w tolerancji albo nie.
W praktyce można kontrolować elementy wymagające powtarzalnych pasowań, np. grubość i szerokość listew, wymiary czopów i gniazd, a także otwory pod okucia (w zależności od przyjętej tolerancji). Metoda jest użyteczna szczególnie w produkcji seryjnej i montażu.
Opanuj różnicę między: pomiar (daje liczbę) a kontrola sprawdzianem (daje decyzję). Powtórz pojęcia: tolerancja, odchyłka, wymiar graniczny. Ćwicz rozpoznawanie w zadaniach, czy pytanie dotyczy granic tolerancji, czy wartości rzeczywistej.
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Sprawdziany graniczne służą do kontroli zgodności wymiaru z tolerancją metodą "przechodzi/nie przechodzi"."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), hasło: "Sprawdzian (przyrząd pomiarowy)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Sprawdzian_(przyrz%C4%85d_pomiarowy) - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia (EN), hasło: "Go/no-go gauge" – https://en.wikipedia.org/wiki/Go/no-go_gauge - dostęp 2026-02-18
  • Engineering ToolBox, "Limits, Fits and Tolerances" – https://www.engineeringtoolbox.com/fits-tolerances-d_206.html - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metrologii warsztatowej (dział: sprawdziany i tolerancje)
  • Materiały dydaktyczne o tolerancjach i pasowaniach w technice
  • Instrukcje zakładowe kontroli jakości dotyczące metod GO/NOGO

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego