KWALIFIKACJA TKO3 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 21.
Korzystając z danych zawartych w tabeli wskaż prawidłową wartość szerokości toru dla prędkości 100 km/h przy pomiarach ręcznych.
Ilustracja przedstawia tabelę zatytułowaną "Tabela 2.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla prędkości 100 km/h i pomiarów ręcznych tabela podaje dopuszczalne odchyłki szerokości toru +10 mm oraz -7 mm od rozstawu nominalnego 1435 mm. Zakres poprawny wynosi więc 1428–1445 mm. Wartość 1442 mm mieści się w tym przedziale, a 1425 mm, 1427 mm i 1446 mm są poza dopuszczeniem.

Pełne wyjaśnienie:

Szerokość (rozstaw) toru jest jednym z podstawowych parametrów geometrii toru, wpływającym na bezpieczeństwo prowadzenia pojazdów i spokojność jazdy. W praktyce utrzymaniowej nie wymaga się, aby w każdym miejscu tor miał dokładnie wartość nominalną; stosuje się dopuszczalne odchyłki, które zależą m.in. od prędkości eksploatacyjnej oraz metody pomiaru (tu: pomiary ręczne).

Dla rozstawu normalnego w Polsce przyjmuje się wartość nominalną 1435 mm. Z tabeli dopuszczalnych odchyłek dla pomiarów ręcznych dla prędkości 100 km/h odczytuje się tolerancje: +10 mm (górna) i -7 mm (dolna). Oznacza to, że wynik pomiaru jest prawidłowy, jeśli mieści się w zakresie:

  • dolna granica: 1435 mm - 7 mm = 1428 mm,
  • górna granica: 1435 mm + 10 mm = 1445 mm.

Następnie porównuje się podane odpowiedzi z wyznaczonym przedziałem:

  • 1442 mm – znajduje się pomiędzy 1428 a 1445 mm, więc jest wartością dopuszczalną.
  • 1427 mm – jest mniejsze niż 1428 mm, czyli przekracza dolną tolerancję; wymagałoby reakcji utrzymaniowej.
  • 1425 mm – również poniżej dolnej granicy, więc niedopuszczalne.
  • 1446 mm – większe niż 1445 mm, czyli przekracza górną tolerancję; także niedopuszczalne.

Warto zapamiętać mechanizm: najpierw odczyt z tabeli właściwego wiersza dla prędkości i rodzaju pomiaru, potem przeliczenie względem 1435 mm, a na końcu kwalifikacja wyniku jako mieszczącego się lub nie w dopuszczalnym zakresie. Typowym błędem jest traktowanie 1435 mm jako jedynej "prawidłowej" wartości, mimo że eksploatacja dopuszcza określone odchyłki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To dopuszczalne różnice względem rozstawu nominalnego 1435 mm. +10 mm oznacza, że tor może być szerszy maksymalnie o 10 mm, a -7 mm że może być węższy maksymalnie o 7 mm. Wynik pomiaru jest poprawny, gdy mieści się w przedziale wyznaczonym przez te granice.
Najpierw przyjmij rozstaw nominalny 1435 mm, potem zastosuj odchyłki z tabeli dla 100 km/h i pomiarów ręcznych: dolna granica to 1435-7=1428 mm, a górna 1435+10=1445 mm. Każda wartość w tym zakresie jest dopuszczalna.
Przy wyższej prędkości rosną siły dynamiczne i wrażliwość pojazdu na nierówności, więc nawet niewielkie odchyłki geometrii toru mogą pogorszyć spokojność jazdy i bezpieczeństwo. Dlatego wymagania utrzymaniowe zwykle stają się bardziej restrykcyjne wraz ze wzrostem prędkości.
Nie. 1435 mm to wartość nominalna, a eksploatacja dopuszcza odchyłki zależne od prędkości i sposobu pomiaru. W praktyce spotyka się wartości nieco większe lub mniejsze. Kluczowe jest to, czy wynik mieści się w dopuszczalnym przedziale z tabeli.
Najczęstsze pomyłki to: (1) branie 1435 mm jako jedynej poprawnej odpowiedzi, (2) zamiana znaków + i -, (3) odczyt z niewłaściwego wiersza prędkości, (4) nieuwzględnienie, że tabela dotyczy pomiarów ręcznych, a nie pomiarów pojazdami.
Skoro dla 100 km/h zakres dopuszczalny wynosi 1428–1445 mm, wynik 1446 mm oznacza przekroczenie górnej granicy. W praktyce wymaga to kwalifikacji usterki i zaplanowania regulacji rozstawu (np. korekty położenia szyn) zgodnie z procedurami utrzymaniowymi.
W pomiarach ręcznych używa się toromierza (narzędzia do pomiaru rozstawu). Pomiar wykonuje się w wyznaczonych punktach i porównuje wynik z dopuszczalnymi odchyłkami dla danej prędkości. Ważna jest powtarzalność i poprawna technika przyłożenia przyrządu.
Tabelę stosuje się podczas oceny stanu toru na podstawie kontroli wykonywanych ręcznie, gdy wyniki mają być zakwalifikowane jako mieszczące się lub nie w dopuszczeniach. Kluczowe jest dobranie właściwej prędkości eksploatacyjnej odcinka i odpowiedniej kolumny parametru.
Zbyt wąski lub zbyt szeroki tor może pogarszać prowadzenie zestawów kołowych, zwiększać zużycie i ryzyko nieprawidłowej pracy układu koło–szyna. Utrzymanie rozstawu w dopuszczalnych granicach jest jednym z warunków zapewnienia bezpiecznej i stabilnej jazdy.
Aby wybrać poprawną odpowiedź, porównaj każdą wartość z zakresem. W przedziale 1428–1445 mm mieści się 1442 mm. Pozostałe przykładowe wartości (poniżej 1428 lub powyżej 1445) są poza dopuszczeniem i powinny zostać odrzucone.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • Instrukcja Id-14 (D-75) PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., Załącznik 1a, Tabela 2: "Wartości dopuszczalnych odchyłek ... (dla pomiarów ręcznych)"

Materiały:

  • Instrukcja Id-14 (D-75) PKP PLK S.A. – załączniki z tabelami dopuszczalnych odchyłek
  • Materiały szkoleniowe z geometrii toru (szerokość, przechyłka, wichrowatość) dla utrzymania nawierzchni
  • Ćwiczenia z odczytu tabel tolerancji i kwalifikacji wyników pomiarów (zadania rachunkowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego