KWALIFIKACJA SPC1 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 16.
Korzystając z receptury zamieszczonej w tabeli oblicz, ile kilogramów cukru potrzeba do wyprodukowania
20 sztuk babek biszkoptowo-tłuszczowych, jeżeli jedna babka waży 0,5 kg.
Ilustracja przedstawia tabelę z recepturą na babkę biszkoptowo-tłuszczową.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw oblicza się masę partii: 20 szt. × 0,5 kg = 10 kg wyrobu. Następnie z tabeli receptury odczytuje się ilość cukru przypadającą na taką masę (lub przelicza proporcjonalnie do 10 kg). Po przeskalowaniu receptury otrzymuje się 2,20 kg cukru dla całej partii.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie polega na przeliczeniu receptury (tabeli surowcowej) na konkretną wielkość produkcji. Kluczowe jest to, że receptury w tabelach są zwykle podane dla ustalonej wielkości bazowej (np. na określoną liczbę sztuk albo na określoną masę ciasta/wyrobu). Dlatego nie wolno "zgadywać" ilości cukru tylko na podstawie liczby sztuk – najpierw trzeba ustalić, jak duża jest cała partia.

Krok 1: masa całkowita partii
Skoro jedna babka waży 0,5 kg, to dla 20 sztuk masa partii wynosi:
20 × 0,5 kg = 10 kg.

Krok 2: odczyt z tabeli i skalowanie
Następnie należy skorzystać z wartości cukru podanej w recepturze w tabeli. Jeżeli tabela jest podana dla innej wielkości (np. dla 5 kg, 8 kg albo 1 sztuki), wykonuje się skalowanie proporcjonalne:
ilość cukru na jednostkę bazową × (wielkość docelowa / wielkość bazowa).

Dlaczego poprawne jest "2,20 kg"?
Po przeliczeniu receptury na partię o masie 10 kg łączna ilość cukru wynosi 2,20 kg – jest to wynik zgodny z proporcjami z tabeli.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "1,10 kg" zwykle odpowiada sytuacji, gdy ktoś przeskalował recepturę o połowę (np. przyjął 10 sztuk zamiast 20 lub 5 kg zamiast 10 kg) albo pomylił bazę z tabeli.
  • "4,40 kg" to typowy efekt podwojenia poprawnego wyniku, np. przez błędne przyjęcie masy jednej sztuki jako 1 kg zamiast 0,5 kg albo przez użycie niewłaściwego mnożnika w proporcji.
  • "5,50 kg" może wynikać z pomylenia kolumny surowca (np. odczytania innego składnika jako cukru) albo z przeliczenia na inną wielkość partii niż 10 kg.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj pośredni wynik masy partii (tu: 10 kg) i dopiero do niego dopasuj przeliczenie z tabeli. To ogranicza pomyłki w proporcjach i jednostkach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pomnóż liczbę sztuk przez masę jednej sztuki w tych samych jednostkach. Dla 20 sztuk po 0,5 kg: 20 × 0,5 kg = 10 kg. Ten wynik to punkt wyjścia do przeliczenia receptury z tabeli na wymaganą wielkość produkcji.
Bo receptury tabelaryczne często odnoszą surowce do masy ciasta lub wyrobu, a masa jednej sztuki może być różna. Przeliczenie na kilogramy ujednolica obliczenia i pozwala poprawnie zastosować proporcje z tabeli (np. cukier na 1 kg lub na partię bazową).
Zastosuj skalowanie proporcjonalne: oblicz współczynnik wielkość docelowa / wielkość bazowa i pomnóż każdą ilość surowca z tabeli przez ten współczynnik. Dzięki temu zachowujesz proporcje receptury niezależnie od tego, czy robisz mniejszą czy większą partię.
Najczęstsze błędy to: pominięcie masy jednostkowej, zła zamiana g↔kg, użycie niewłaściwej bazy z tabeli (np. dla innej liczby sztuk), oraz podwojenie/połowienie wyniku bez sprawdzenia współczynnika skali. Pomaga zapis kroków i kontrola sensowności wyniku.
Na egzaminach zwykle stosuje się dokładność zgodną z danymi w tabeli i odpowiedziami (często do dwóch miejsc po przecinku). Zaokrąglaj dopiero na końcu, po wykonaniu obliczeń, aby nie kumulować błędów. Sprawdź też, czy odpowiedzi są w kg czy w g.
Wykonaj kontrolę logiczną: porównaj wynik z masą całej partii (tu 10 kg). Ilość cukru nie może być większa niż masa partii i powinna mieścić się w typowym udziale surowców słodzących dla danego rodzaju ciasta. Gdy wynik jest skrajny, wróć do proporcji i jednostek.
Gdy receptura w tabeli jest podana bezpośrednio na 1 sztukę wyrobu (np. surowce na jedną babkę). Wtedy mnożysz ilość cukru na 1 sztukę przez liczbę sztuk. Jeśli jednak receptura jest na masę lub na partię bazową, bezpieczniej przejść przez masę całkowitą.
Najpierw licz w jednej jednostce. Jeśli tabela jest w gramach, policz sumę w gramach, a na końcu zamień na kilogramy, dzieląc przez 1000. Przykład: 2200 g = 2,20 kg. To zmniejsza ryzyko pomyłek przy mnożeniu i dzieleniu przez 10, 100, 1000.
Bo typowe pomyłki dotyczą współczynnika skali: ktoś bierze 10 zamiast 20 sztuk (połowa) albo zakłada masę 1 kg zamiast 0,5 kg (dwa razy). Dlatego wartości dystraktorów są zwykle wielokrotnościami wyniku poprawnego, aby wyłapać błędy w proporcjach.
Ćwicz na kartach technologicznych: ustal bazę receptury, policz współczynnik skali i przelicz 2–3 surowce kontrolnie. Utrwal też zamiany jednostek i zapis działań krok po kroku. Na egzaminie zawsze zapisuj masę partii i dopiero potem przeliczaj surowce z tabeli.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Najpierw oblicza się masę partii: 20 szt."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii cukiernictwa dotyczące receptur i przeliczeń
  • Zadania rachunkowe z produkcji gastronomicznej/cukierniczej (proporcje, wydajność, normy surowcowe)
  • Karty technologiczne i przykładowe receptury z tabelami surowcowymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego