KWALIFIKACJA BUD13 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 23.
Korzystając z zamieszczonego rysunku przekroju normalnego mostu oblicz spadek poprzeczny nawierzchni jezdni.
Rysunek techniczny przedstawia przekrój normalny mostu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Spadek poprzeczny liczy się ze wzoru i=(Δh/L)×100%. Z przekroju: różnica rzędnych nawierzchni jezdni wynosi 0,12 m (od ±0,00 do -0,12), a szerokość jezdni L=6,0 m. Po podstawieniu: (0,12/6,0)×100%=2,0%, więc poprawna jest odpowiedź 2,0%.

Pełne wyjaśnienie:

Spadek poprzeczny to nachylenie nawierzchni w kierunku poprzecznym, wykonywane po to, aby woda opadowa spływała do wpustów/urządzeń odwadniających, a nie zalegała na jezdni. W zadaniach z przekroju mostu kluczowe jest odróżnienie jezdni od elementów pobocznych (chodniki, gzymsy), bo mogą mieć inne spadki.

Do obliczeń stosuje się zależność:

i = (Δh / L) × 100%
gdzie: Δh – różnica wysokości (rzędnych) pomiędzy dwiema krawędziami jezdni, L – odległość pozioma między tymi punktami (tu szerokość jezdni).

Z rysunku przekroju normalnego mostu odczytuje się:

  • L = 6,0 m (6000 mm) – szerokość jezdni w poziomie,
  • rzędną nawierzchni po prawej stronie ±0,00 m,
  • rzędną nawierzchni po lewej stronie -0,12 m.

Stąd różnica wysokości nawierzchni jezdni:

Δh = 0,12 m

Obliczenie spadku:

i = (0,12 / 6,0) × 100% = 0,02 × 100% = 2,0%

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 1,5% – mogłoby wynikać z "zgadywania" typowych spadków lub z przyjęcia błędnych danych (np. innej różnicy wysokości).
  • 2,5% – typowy błąd to pomylenie odcinka L (np. użycie innej szerokości niż jezdnia) albo odczyt rzędnych z niewłaściwych punktów.
  • 3,0% – często wynika z pomyłki jednostek lub z nieuwzględnienia, że spadki na chodnikach mogą być większe (na rysunku chodniki mają 4%), ale pytanie dotyczy jezdni.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy liczysz spadek dla jezdni, a nie dla chodnika, i kontroluj jednostki (mm → m) oraz końcowe przeliczenie na procenty (×100%).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Spadek poprzeczny to nachylenie jezdni "na bok", prostopadle do osi drogi. Wyraża się go najczęściej w procentach i służy do odprowadzenia wody opadowej do wpustów, korytek lub na pobocze. Zbyt mały spadek sprzyja kałużom, a zbyt duży pogarsza komfort i bezpieczeństwo.
Najpierw odczytaj różnicę wysokości Δh między dwoma punktami nawierzchni jezdni (rzędne). Następnie odczytaj odległość poziomą L między tymi punktami (zwykle szerokość jezdni). Policz i=(Δh/L)×100%. Na końcu sprawdź jednostki (mm zamień na m).
To zapis nachylenia jako stosunku "wysokość do długości". Δh mówi, o ile jedna krawędź jest wyżej od drugiej, a L to szerokość w poziomie. Mnożenie przez 100% zamienia ułamek dziesiętny na procenty, co jest standardową formą podawania spadków w drogownictwie.
Potrzebujesz dwóch informacji: rzędnych nawierzchni jezdni po obu stronach (żeby wyznaczyć Δh) oraz szerokości jezdni w poziomie (żeby wyznaczyć L). Nie należy brać rzędnych wierzchu krawężników ani spadków chodników, jeśli pytanie dotyczy jezdni.
Tak. Chodniki, gzymsy czy opaski mogą mieć większy spadek poprzeczny niż jezdnia, aby szybciej odprowadzać wodę i ograniczać jej zaleganie przy krawężnikach. Na rysunkach często podaje się osobno spadki chodników, dlatego na egzaminie trzeba uważnie czytać, którego elementu dotyczy pytanie.
Najczęstsze pomyłki to: użycie złej szerokości (np. całego przekroju zamiast jezdni), pominięcie znaku "-" w rzędnej, odczyt rzędnych z krawężnika zamiast z nawierzchni oraz brak przeliczenia na procenty (zapomniane ×100%). Częsty jest też błąd jednostek: 6000 mm traktowane jak 6000 m.
Prawidłowy spadek ogranicza zastoje wody, a więc zmniejsza ryzyko poślizgu i aquaplaningu. Ułatwia też pracę systemów odwodnienia i chroni konstrukcję mostu oraz warstwy nawierzchni przed degradacją. Niewłaściwy spadek może powodować kałuże, oblodzenie i szybsze niszczenie nawierzchni.
Spadek jednostronny stosuje się, gdy projekt przewiduje odprowadzanie wody w jedną stronę do wpustów lub korytek, a układ konstrukcyjny i odwodnieniowy jest do tego dostosowany. Na przekrojach widać wtedy, że jedna krawędź jezdni ma wyższą rzędną niż druga, a kierunek spływu jest jednoznaczny.
W praktyce kontrolę wykonuje się pomiarowo: niwelatorem i łatą, łatą z poziomicą, reperami i pomiarem rzędnych albo urządzeniami laserowymi (zależnie od organizacji robót). Sprawdza się różnicę wysokości między punktami na szerokości jezdni i porównuje z wymaganą wartością spadku z dokumentacji.
Rzędne nawierzchni odnoszą się do poziomu jezdni (warstwy ścieralnej), a rzędne wierzchu krawężnika dotyczą górnej krawędzi elementu obramowania. Na rysunku są zwykle podpisane przy różnych liniach/elementach. Do spadku jezdni bierz rzędne opisujące nawierzchnię, nie krawężnik.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Spadek poprzeczny liczy się ze wzoru i=(Δh/L)×100%."

Źródła:

  • Załączony do pytania rysunek techniczny przekroju normalnego mostu (dane: L=6000 mm, rzędne ±0,00 oraz -0,12) – materiał źródłowy zadania

Materiały:

  • Podstawy geometrii dróg i ulic: rozdziały o spadkach poprzecznych i odwodnieniu
  • Podstawy czytania rysunku technicznego budowlanego (przekroje, wymiary, rzędne)
  • Ćwiczenia rachunkowe: obliczanie nachyleń w % oraz kontrola jednostek

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego