KWALIFIKACJA TLO3 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 17.
Korzystając z zamieszczonego wykresu określ, ile powinna wynosić najniższa, dopuszczalna wartość ciśnienia w butli przeciwpożarowej statku powietrznego, podczas jej sprawdzania w temperaturze otoczenia T= 25°C.
Ilustracja przedstawia wykres liniowy, który pokazuje zależność ciśnienia w butli przeciwpożarowej statku powietrznego od
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wartość minimalną dopuszczalną wyznacza się przez odczyt z wykresu zależności ciśnienia w butli od temperatury otoczenia.
Po wskazaniu T = 25°C na osi temperatury odczytuje się z odpowiedniej krzywej próg minimalny, co daje 78 kG/cm2.

Pełne wyjaśnienie:

W takich zadaniach kluczowe jest, że nie porównuje się pomiaru z jedną stałą liczbą, tylko z wartością graniczną zależną od temperatury. Ciśnienie gazu w butli zmienia się wraz z temperaturą otoczenia, dlatego dokumentacja często podaje wykres korekcyjny lub wykres dopuszczalnych wartości.

Aby poprawnie odpowiedzieć, należy:

  • odszukać na osi temperatury punkt T = 25°C,
  • poprowadzić linię pomocniczą do krzywej/obszaru odpowiadającego wartości minimalnej dopuszczalnej (nie nominalnej),
  • odczytać na osi ciśnienia wartość w podanej jednostce kG/cm2,
  • jeżeli 25°C wypada pomiędzy podziałkami, zastosować ostrożną interpolację zgodnie ze skalą wykresu.

Odpowiedź "78 kG/cm2" jest poprawna, bo odpowiada progowi minimalnemu dla T = 25°C z przedstawionej zależności. Pozostałe wartości (75, 83, 88 kG/cm2) typowo wynikają z błędów odczytu: 75 bywa skutkiem zaniżenia przez pomylenie podziałki lub odczyt dla niższej temperatury, natomiast 83 i 88 mogą pochodzić z odczytu dla wyższej temperatury albo z odczytu z niewłaściwej krzywej (np. innego wariantu/napełnienia).

W praktyce obsługowej taki odczyt ma znaczenie bezpieczeństwa: zbyt niskie ciśnienie może oznaczać niesprawność lub utratę środka gaśniczego, a błędne zawyżenie progu może prowadzić do nieuzasadnionego wycofania sprawnej butli. Dlatego zawsze należy trzymać się kryterium "minimalna dopuszczalna" i jednostek podanych na wykresie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To granica akceptacji: minimalne ciśnienie, przy którym butla jest uznawana za zdatną w danych warunkach (tu: przy określonej temperaturze). Jeśli pomiar jest niższy, wynik zwykle oznacza niespełnienie kryterium obsługowego i konieczność dalszych działań zgodnie z dokumentacją.
Najpierw znajdź 25°C na osi temperatury, a następnie poprowadź od tego punktu linię do krzywej/obszaru wartości minimalnych. Z miejsca przecięcia odczytaj ciśnienie na osi pionowej w podanych jednostkach. Gdy 25°C wypada między podziałkami, oszacuj wartość proporcjonalnie do skali.
Gaz w butli zmienia swoje ciśnienie wraz ze zmianą temperatury. Przy wyższej temperaturze ciśnienie rośnie, a przy niższej spada, nawet gdy ilość środka w butli się nie zmienia. Dlatego kryteria akceptacji często podaje się w funkcji temperatury (wykres lub tabela korekcyjna).
Zwykle jest to zadanie z odczytu (czasem z prostą interpolacją), a nie z przeliczania wzorami. Najważniejsze jest poprawne rozpoznanie, że chodzi o próg minimalny oraz uważne czytanie skali i jednostek. Obliczenia mogą się pojawić tylko wtedy, gdy wykres wymaga interpolacji.
Najczęściej myli się krzywe (odczyt z niewłaściwej linii), odczytuje wartości z innej temperatury (np. 20°C lub 30°C zamiast 25°C) albo popełnia błąd skali, pomijając podziałki pośrednie. Częsty jest też wybór wartości "zalecanej" zamiast "minimalnej dopuszczalnej".
To jednostka ciśnienia spotykana w starszych opracowaniach (związana z "kilogramem siły" na centymetr kwadratowy). Na egzaminie najważniejsze jest, aby nie mieszać jednostek i odczytać wynik dokładnie w tej jednostce, która jest na osi wykresu oraz w odpowiedziach.
Nie warto. Różnice kilku jednostek mogą wynikać z odczytu dla innej temperatury lub z pomylenia podziałki. Najlepsza strategia to odtworzenie odczytu krok po kroku (temperatura → przecięcie z krzywą → oś ciśnienia) i dopiero wtedy porównanie z wariantami odpowiedzi.
Interpolację stosuje się, gdy temperatura (np. 25°C) nie jest dokładnie opisana na osi jako osobny punkt, tylko wypada między podziałkami. Wtedy szacujesz wartość proporcjonalnie do odległości między sąsiednimi temperaturami na osi, pamiętając o liniowości skali (jeśli skala jest liniowa) i o tym, co przedstawia krzywa.
Bo wykres może zawierać różne informacje: wartości nominalne, minimalne, maksymalne lub zakresy dopuszczalne. Słowo "najniższa" kieruje na próg akceptacji. Błąd polega często na odczytaniu wartości "typowej" albo "zalecanej", która nie jest granicą minimalną wymaganą do dopuszczenia butli.
Ćwicz odczyt z wykresów i tabel z dokumentacji technicznej: skale osi, jednostki, wartości graniczne i interpolację. Dobrą metodą jest zapisywanie kolejności kroków odczytu oraz sprawdzanie, czy pytanie dotyczy minimum/maksimum/nominału. Pomaga też powtarzanie typowych zależności P–T.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z odczytu wykresów i tabel w dokumentacji technicznej
  • Podstawy termodynamiki (zależność P–T dla gazów w stałej objętości) – poziom technikum
  • Instrukcje/AMM/CMM dotyczące obsługi instalacji przeciwpożarowych – część o kryteriach akceptacji (wymagają dostępu do dokumentacji typu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego