KWALIFIKACJA GIW9 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 27.
Którą cyfrą oznaczono na rysunku psychrometru termometr suchy?
Ilustracja przedstawia schemat psychrometru, który jest urządzeniem używanym do pomiaru wilgotności powietrza.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Termometr suchy w psychrometrze to ten, którego zbiorniczek nie jest owinięty zwilżonym knotem i mierzy temperaturę powietrza bez chłodzenia parowaniem.
Na rysunku taki termometr oznaczono cyfrą 1, dlatego odpowiedź "Cyfrą 1" jest prawidłowa.

Pełne wyjaśnienie:

Psychrometr składa się z dwóch termometrów: suchego i wilgotnego. Wskazania obu różnią się, ponieważ w termometrze wilgotnym zbiorniczek jest zwykle osłonięty materiałem (knotem) zwilżanym wodą. Parowanie wody powoduje ochładzanie zbiorniczka i zaniżenie wskazania w porównaniu z termometrem suchym.

Termometr suchy rozpoznaje się po tym, że jego zbiorniczek nie jest zwilżany i nie ma elementu przeznaczonego do doprowadzania wody (knota/otuliny). Mierzy on "zwykłą" temperaturę powietrza w miejscu pomiaru.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "Cyfrą 1", bo na rysunku numerem 1 wskazano właśnie termometr bez zwilżacza (czyli termometr suchy).

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, gdyż odnoszą się do innych oznaczeń na rysunku: mogą wskazywać termometr wilgotny (z elementem zwilżającym), części obudowy/uchwytu lub inne elementy przyrządu. Typowym błędem na egzaminie jest wybór numeru bez sprawdzenia cechy rozróżniającej: obecności knota i układu zwilżania.

W praktyce górniczej poprawna identyfikacja termometru suchego jest potrzebna podczas kontroli mikroklimatu w wyrobiskach: pomiar temperatury i wilgotności ma znaczenie dla oceny warunków pracy, doboru przewietrzania i działań ograniczających obciążenie cieplne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Psychrometr to przyrząd z dwoma termometrami (suchym i wilgotnym), używany do oceny wilgotności powietrza na podstawie różnicy ich wskazań. W kopalni pomaga kontrolować mikroklimat wyrobisk, co ma znaczenie dla bezpieczeństwa pracy i skuteczności wentylacji.
Termometr suchy rozpoznasz po zbiorniczku bez zwilżonego knota/otuliny i bez elementu doprowadzania wody. To "zwykły" termometr mierzący temperaturę powietrza. Termometr wilgotny ma materiał na zbiorniczku i zwykle rozwiązanie do zwilżania.
Na termometrze wilgotnym zachodzi parowanie wody z knota/otuliny. Parowanie pobiera ciepło z otoczenia i ochładza zbiorniczek, przez co wskazanie spada. Im powietrze suchsze (mniejsza wilgotność), tym parowanie silniejsze i różnica temperatur większa.
Różnica temperatur (suchy minus wilgotny) jest pośrednią informacją o wilgotności powietrza. Mała różnica zwykle oznacza powietrze bardziej wilgotne, a duża różnica — bardziej suche. Dokładną wilgotność wyznacza się z tablic/wykresów lub zależności psychrometrycznych.
Najczęstsze błędy to: nieuwzględnienie knota/otuliny przy rozpoznawaniu termometru wilgotnego, zgadywanie numeru bez porównania elementów, mylenie zbiorniczka z inną częścią obudowy oraz automatyczne założenie, że "suchy" to ten "czystszy na rysunku", bez analizy funkcji.
Wilgotność wpływa na odczuwalny komfort cieplny, ryzyko przegrzania organizmu i skuteczność oddawania ciepła przez parowanie potu. W połączeniu z temperaturą i ruchem powietrza jest jednym z kluczowych parametrów mikroklimatu, które należy monitorować w kopalni.
Pomiary wykonuje się m.in. podczas kontroli warunków klimatycznych w rejonach robót, przy ocenie skuteczności wentylacji, po zmianach w układzie przewietrzania oraz w miejscach szczególnie narażonych na obciążenie cieplne. Częstotliwość zależy od organizacji nadzoru i zagrożeń.
Nie wprost. Psychrometr mierzy temperaturę suchą i wilgotną, a wilgotność wyznacza się pośrednio z różnicy wskazań (oraz zwykle z uwzględnieniem ciśnienia). W praktyce korzysta się z tablic/wykresów psychrometrycznych albo przeliczników w instrukcji przyrządu.
Poza psychrometrem spotyka się m.in. higrometry elektroniczne (czujniki pojemnościowe/rezystancyjne) oraz rozwiązania z rejestracją danych. Wybór zależy od wymaganej dokładności, odporności na warunki kopalniane i potrzeb (pomiar punktowy vs monitoring ciągły).
Warto zapamiętać cechę rozróżniającą: wilgotny ma zwilżony knot, a suchy nie. Ćwicz na rysunkach rozpoznawanie zbiorniczków, knota i układu zwilżania. Dodatkowo zrozum mechanizm chłodzenia przez parowanie — to pomaga uniknąć zgadywania.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Psychrometr" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Psychrometr (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (EN): "Psychrometer" — https://en.wikipedia.org/wiki/Psychrometer (accessed 2026-03-02)
  • World Meteorological Organization: "Guide to Instruments and Methods of Observation (WMO-No. 8)", część dot. pomiaru wilgotności (psychrometry) — https://library.wmo.int/ (wyszukaj: WMO-No.8 psychrometer) (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z wentylacji kopalń oraz mikroklimatu w górnictwie podziemnym (rozdziały o wilgotności i przyrządach pomiarowych)
  • Instrukcje zakładowe dotyczące pomiarów parametrów powietrza w wyrobiskach oraz obsługi przyrządów
  • Materiały dydaktyczne o psychrometrii: różnica między temperaturą suchą i wilgotną oraz interpretacja odczytów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego