KWALIFIKACJA ELE2 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 33.
Którą cyfrą oznaczono rdzeń twornika w silniku prądu stałego, którego przekrój przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia przekrój silnika prądu stałego, co jest istotne w kontekście egzaminu zawodowego dla elektryków w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rdzeń twornika to pakiet blach (część wirnika), na którym układa się uzwojenie twornika. Na przekroju silnika prądu stałego rozpoznaje się go jako ferromagnetyczny "rdzeń" w obrębie twornika, a nie jako komutator, szczotki czy uzwojenia. Na podanym rysunku element ten oznaczono cyfrą 6.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku prądu stałego twornik jest częścią wirującą, a jego podstawowym elementem konstrukcyjnym jest rdzeń twornika (często nazywany pakietem blach twornika). Rdzeń wykonuje się z cienkich blach elektrotechnicznych izolowanych między sobą, aby ograniczyć straty w żelazie (m.in. od prądów wirowych). Na rdzeniu znajdują się żłobki, w których układa się uzwojenie twornika.

Na rysunku przekrojowym silnika DC rdzeń twornika identyfikuje się zwykle po tym, że:

  • leży w obrębie wirnika (wewnątrz stojana),
  • stanowi część ferromagnetyczną o "pełniejszym" przekroju niż uzwojenia,
  • jest elementem, do którego przylega uzwojenie oraz na którym widać żłobki,
  • nie jest komutatorem (komutator to walcowy zespół segmentów miedzianych na końcu wirnika) ani szczotkami (elementy dociskane do komutatora).

Odpowiedź "6" jest poprawna, ponieważ na dołączonym przekroju silnika cyfrą 6 oznaczono właśnie pakiet blach twornika, czyli rdzeń twornika.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo odnoszą się do innych, typowych elementów widocznych na przekroju silnika DC lub do części sąsiadujących z rdzeniem:

  • "4" – wskazuje element inny niż ferromagnetyczny rdzeń wirnika (często na takich rysunkach oznacza się w ten sposób część stojana, obudowę albo elementy mocujące).
  • "5" – odpowiada części przylegającej do rdzenia lub elementowi elektrycznemu (np. uzwojeniu), a nie samemu rdzeniowi jako pakietowi blach.
  • "2" – oznacza element konstrukcyjny, który nie spełnia roli rdzenia twornika (zwykle jest to inna część układu elektromagnetycznego lub mechanicznego).

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się "rdzeń", szukaj na przekroju części metalicznej/ferromagnetycznej, a nie przewodów uzwojeń, izolacji, komutatora czy szczotek. Rdzeń to "szkielet" magnetyczny, na którym dopiero znajdują się elementy czynne (uzwojenia).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rdzeń twornika to ferromagnetyczna część wirnika (zwykle pakiet cienkich blach elektrotechnicznych). W rdzeniu wykonane są żłobki na uzwojenie twornika, a jego zadaniem jest prowadzenie strumienia magnetycznego i ograniczanie strat w materiale.
Najczęściej widać go jako "masywną" część metaliczną wirnika, położoną wewnątrz stojana, często z żłobkami. Nie jest to komutator (segmenty miedziane na końcu) ani szczotki (docisk do komutatora) ani same przewody uzwojenia.
Pakietowanie (laminowanie) zmniejsza prądy wirowe powstające w materiale pod wpływem zmiennego pola magnetycznego, a tym samym ogranicza nagrzewanie i straty energii. Izolacja między blachami utrudnia zamykanie się prądów w dużych pętlach.
Rdzeń twornika to element magnetyczny (żelazny) wirnika, który stanowi nośnik dla uzwojeń i tor dla strumienia. Uzwojenie twornika to przewody (miedź/aluminium) umieszczone w żłobkach rdzenia, w których indukuje się SEM i płynie prąd.
Nie. Komutator to oddzielny zespół segmentów przewodzących (zwykle miedzianych) na osi wirnika, współpracujący ze szczotkami i realizujący komutację prądu w uzwojeniach. Rdzeń twornika to pakiet blach z żłobkami pod uzwojenia.
Najczęściej myli się go z uzwojeniem twornika (bo leży na rdzeniu), z jarzmem stojana (bo też jest częścią ferromagnetyczną), albo z komutatorem (bo jest na wirniku). Pomaga zasada: "rdzeń" to część żelazna z żłobkami.
Typowe problemy to przegrzanie i uszkodzenie izolacji międzyblachowej, poluzowanie pakietu blach, uszkodzenia mechaniczne żłobków, ślady tarcia o stojan (np. po zużyciu łożysk). Objawami bywają wzrost prądu, hałas i grzanie.
Ocenę wykonuje się po demontażu wirnika: sprawdza się ślady przegrzania, zarysowania od ocierania, stan żłobków i klinów, oraz stabilność pakietu blach. Jest to ważne przed przewijaniem uzwojeń, bo uszkodzony rdzeń utrudnia poprawny montaż.
Zwykle nie. Pytanie dotyczy konkretnego oznaczenia cyfrowego na danym przekroju, więc trzeba umieć rozpoznać element na ilustracji i powiązać go z numerem. Sama wiedza o budowie silnika pomaga, ale kluczowe jest odczytanie oznaczeń.
Ćwicz rozpoznawanie podstawowych części silnika DC na schematach: stojan, bieguny, wirnik (twornik), rdzeń, uzwojenia, komutator, szczotki, łożyska. Pomaga też porównywanie rysunku z rzeczywistym silnikiem w pracowni i praca z legendą rysunku.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Rdzeń twornika to pakiet blach (część wirnika), na którym układa się uzwojenie twornika."

Materiały:

  • Podręcznik do maszyn elektrycznych (działy: silnik prądu stałego, budowa i zasada działania)
  • Atlas/zeszyt rysunków maszyn elektrycznych – przekroje i schematy budowy
  • Instrukcje serwisowe (DTR) silników prądu stałego – rozdziały o budowie wirnika i stojana

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego