KWALIFIKACJA SPO5 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 19.
Która działania powinna podjąć opiekunka środowiskowa, aby zapobiec powstawaniu odleżyn u podopiecznego stosującego pieluchomajtki?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najważniejsze w profilaktyce odleżyn jest odciążanie tkanek, dlatego zaleca się regularną zmianę pozycji (np. co 2 godziny) oraz dbanie o nawodnienie i stan skóry. Pocieranie/nacieranie (np. spirytusem) i preparaty wysuszające mogą podrażniać skórę i zwiększać ryzyko uszkodzeń.

Pełne wyjaśnienie:

Odleżyny powstają głównie na skutek długotrwałego ucisku, który upośledza ukrwienie i prowadzi do niedotlenienia tkanek. U osób stosujących pieluchomajtki dochodzi dodatkowo do działania wilgoci (kontakt skóry z moczem/kałem), co sprzyja maceracji naskórka i zwiększa podatność na uszkodzenia. Dlatego podstawą profilaktyki jest ograniczenie czasu ucisku oraz ochrona integralności skóry.

Odpowiedź "Zmieniać pozycję ciała co dwie godziny i nawadniać organizm." jest właściwa, ponieważ regularna zmiana ułożenia zmniejsza nacisk na wyniosłości kostne i przerywa długie okresy niedokrwienia. Nawodnienie wspiera ogólną kondycję organizmu i pośrednio stan skóry; w praktyce opiekuńczej łączy się je też z obserwacją przyjmowania płynów oraz oceną skóry przy każdej zmianie pozycji i pieluchomajtek.

Odpowiedź "Wprowadzić dietę ze zmniejszoną zawartością białka i węglowodanów." jest błędna, bo w profilaktyce i gojeniu tkanek ważne są składniki odżywcze, a ograniczanie białka może pogarszać regenerację skóry. Sama dieta nie zastępuje odciążania.

Odpowiedź "Stosować maści i kremy, które wysuszają skórę." jest nieprawidłowa: przesuszona skóra łatwiej pęka i ulega uszkodzeniom. W praktyce dąży się do delikatnego oczyszczania bez pocierania oraz do stosowania preparatów ochronnych, a nie wysuszających.

Odpowiedź "Stosować spirytus do nacierania skóry." także jest błędna, ponieważ spirytus wysusza i podrażnia skórę, a nacieranie zwiększa ryzyko uszkodzeń mechanicznych (m.in. przez tarcie). Profilaktyka powinna minimalizować czynniki drażniące i wspierać barierę skórną, szczególnie przy wilgoci związanej z pieluchomajtkami.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy odleżyn, szukaj w odpowiedziach działań, które zmniejszają ucisk (zmiana pozycji, odciążanie) oraz wspierają pielęgnację skóry; unikaj opcji opartych na "nacieraniu", "spirytusie" i "wysuszaniu".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej przyjmuje się zmianę pozycji co około 2 godziny, bo kluczowe jest skracanie czasu ucisku na wyniosłości kostne. W praktyce częstotliwość zależy od stanu chorego, ryzyka odleżyn i tolerancji skóry, ale zasada odciążania pozostaje podstawą.
Nawodnienie wspiera funkcjonowanie całego organizmu i pośrednio kondycję skóry. Odwodniona skóra bywa mniej elastyczna i bardziej podatna na uszkodzenia. Dlatego w opiece ważne jest monitorowanie przyjmowania płynów oraz reagowanie na objawy odwodnienia.
Nie jest to zalecana metoda profilaktyki. Intensywne pocieranie lub nacieranie skóry narażonej na ucisk może ją dodatkowo uszkadzać (tarcie, siły ścinające). W profilaktyce stawia się na odciążanie, ocenę skóry i właściwą pielęgnację, a nie na masaż miejsc zagrożonych.
Najważniejsze jest ograniczanie wilgoci i drażnienia skóry: częsta wymiana pieluchomajtek, delikatne mycie bez pocierania, dokładne osuszanie oraz stosowanie preparatów ochronnych. Przy każdej zmianie warto też obejrzeć skórę i ocenić, czy nie ma zaczerwienień.
Najbardziej zagrożone są okolice nad wyniosłościami kostnymi, gdzie ucisk jest największy. Typowo obserwuje się problemy w rejonie kości krzyżowej, pośladków, bioder, pięt czy łopatek. Dlatego podczas zmiany pozycji kontroluje się te miejsca i dba o odciążenie.
Spirytus działa odtłuszczająco i wysusza skórę, co osłabia jej barierę ochronną i sprzyja pękaniu oraz podrażnieniom. Dodatkowo samo nacieranie zwiększa tarcie. W profilaktyce odleżyn preferuje się łagodne oczyszczanie i ochronę skóry, nie jej przesuszanie.
Alarmujące są: zaczerwienienie, które nie blednie po odciążeniu, miejscowe ocieplenie, obrzęk, bolesność lub stwardnienie skóry. W takiej sytuacji trzeba zwiększyć odciążanie, poprawić pielęgnację i zgłosić problem personelowi medycznemu zgodnie z procedurą.
Częste błędy to zbyt rzadka zmiana pozycji (np. co 3 godziny zamiast częściej), stosowanie środków wysuszających (np. spirytusu) oraz przekonanie, że "nacieranie" zastąpi odciążanie. Inny błąd to pomijanie kontroli skóry przy każdej czynności higienicznej.
Tak, bo skóra i tkanki potrzebują składników odżywczych do utrzymania i regeneracji. Niedożywienie zwiększa podatność na uszkodzenia. Sama dieta nie zastąpi odciążania, ale jest ważnym elementem opieki całościowej, zwłaszcza u osób osłabionych i unieruchomionych.
Szukaj działań, które zmniejszają ucisk (zmiana pozycji, odciążanie) oraz chronią skórę (łagodne mycie, ochrona przed wilgocią, kontrola skóry). Odrzucaj odpowiedzi o wysuszaniu, spirytusie i intensywnym pocieraniu, bo mogą pogarszać stan skóry.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Najważniejsze w profilaktyce odleżyn jest odciążanie tkanek, dlatego zaleca się regularną zmianę pozycji (np. co 2 godziny) oraz dbanie o nawodnienie i stan skóry."

Źródła:

  • NICE Guideline: Pressure ulcers: prevention and management (CG179), Recommendations: skin assessment and care ("Do not offer skin massage or rubbing..."), 2014-04. https://www.nice.org.uk/guidance/cg179 (dostęp 2026-03-13)
  • EPUAP/NPUAP/PPPIA: Prevention and Treatment of Pressure Ulcers: Quick Reference Guide, 2014 (guideline document). https://www.epuap.org/ (sekcja publikacji/wytyczne; dostęp 2026-03-13)

Materiały:

  • Wytyczne profilaktyki i leczenia odleżyn (NICE; EPUAP/NPUAP/PPPIA)
  • Podręczniki i skrypty z podstaw pielęgnowania i opieki długoterminowej
  • Materiały szkoleniowe placówek opiekuńczych dot. pielęgnacji skóry w nietrzymaniu

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego