KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 10.
Która grupa rezystorów w multimetrze przedstawionym na schemacie odpowiada za zmianę zakresów omomierza?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest związany z egzaminem zawodowym dla elektryków, kwalifikacja EE5.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zakresy omomierza w multimetrze analogowym zmienia się przez przełączanie rezystorów przypisanych do mnożników skali (X1, X10, X100).
Na schemacie właśnie rezystory R7, R8, R9 są dołączone do styków przełącznika opisanych takimi mnożnikami, więc odpowiadają za zmianę zakresu pomiaru rezystancji.

Pełne wyjaśnienie:

W multimetrze analogowym funkcja omomierza działa inaczej niż pomiar napięcia czy prądu: do pomiaru rezystancji potrzebne jest wewnętrzne źródło zasilania (bateria), a wskazanie uzyskuje się z prądu płynącego przez mierzony opór oraz ustrój pomiarowy.

Żeby miernik mógł obejmować różne rzędy wielkości rezystancji, stosuje się przełączane rezystory zakresowe omomierza. Zakresy te są zwykle oznaczane jako mnożniki skali, np. X1, X10, X100. Oznacza to, że wartość odczytana na skali należy przemnożyć przez dany mnożnik.

Na przedstawionym schemacie rezystory R7, R8, R9 są wprost podłączone do sekcji przełącznika opisanej mnożnikami X1, X10, X100. To jest typowa cecha rezystorów odpowiedzialnych za zmianę zakresu omomierza, dlatego odpowiedź "R7, R8, R9" jest poprawna.

Pozostałe grupy rezystorów pełnią inne role, mimo że również są elementami "zakresowymi" w sensie ogólnym:

  • "R10, R11, R12, R13, R14" tworzą łańcuch rezystorów dołączany do styków opisanych wartościami typu 10, 50, 250, 500, 1000, co odpowiada typowej realizacji zakresów woltomierza (posobniki/dzielnik napięcia), a nie omomierza.
  • "R1, R2, R3" są związane z wejściami prądowymi (boczniki), więc dotyczą amperomierza, nie pomiaru rezystancji.
  • "R4, R5, R6" wraz z potencjometrem są elementami regulacji/kalibracji (np. ustawianie zera omomierza), a nie przełączanymi mnożnikami zakresu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy na przełączniku widzisz mnożniki X…, szukaj obwodu omomierza; gdy widzisz wartości V lub zakresy napięć, chodzi o woltomierz; gdy widzisz wartości A/mA, chodzi o amperomierz.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mnożniki X1, X10, X100 określają, przez jaką liczbę trzeba pomnożyć odczyt ze skali omomierza. Np. odczyt 20 przy ustawieniu X10 oznacza 20×10 = 200 Ω. Zmiana mnożnika jest realizowana przez przełączanie odpowiednich rezystorów zakresowych.
Pomiar rezystancji polega na wymuszeniu przepływu prądu przez badany element i ustrój pomiarowy. W multimetrze analogowym prąd ten dostarcza wewnętrzna bateria. Bez zasilania omomierz nie "napędzi" prądu w obwodzie i wskazówka nie pokaże poprawnej wartości.
Najpewniejsza metoda to sprawdzenie, do jakich styków przełącznika są dołączone. Rezystory zakresowe omomierza zwykle są powiązane z oznaczeniami X… (mnożniki). Jeśli rezystor jest przełączany między pozycjami X1/X10/X100, to właśnie on odpowiada za zmianę zakresu omomierza.
Rezystory omomierza współpracują z baterią i mnożnikami skali X…, a ich zadaniem jest uzyskanie właściwego prądu dla danego zakresu rezystancji. Posobniki woltomierza tworzą zwykle dzielnik napięcia i są łączone z pozycjami opisanymi wartościami zakresów napięć (np. 10, 50, 250 V).
Nie. Długi łańcuch rezystorów często występuje także w woltomierzu (dzielnik/posobniki) i wygląda "bardziej skomplikowanie" niż sekcja omomierza. Kluczowe są oznaczenia przy przełączniku: mnożniki X… wskazują omomierz, a wartości zakresów w V wskazują woltomierz.
Potencjometr w obwodzie omomierza służy do kalibracji zera, czyli ustawienia wskazówki na "0 Ω" przy zwartym obwodzie pomiarowym (końcówki razem). Dzięki temu kompensuje się zmianę napięcia baterii i oporów wewnętrznych, aby skala omomierza była użyteczna.
Oba rozwiązania wykorzystują zestawy rezystorów przełączane przełącznikiem zakresów, więc "wizualnie" mogą wyglądać podobnie. Błąd wynika z patrzenia tylko na układ rezystorów, a nie na opisy styków. W omomierzu są mnożniki X…, a w woltomierzu typowo zakresy podane liczbami napięcia.
Najbardziej charakterystyczne są: bateria w torze pomiarowym oraz sekcja przełącznika z mnożnikami X…. W praktyce omomierz w analogowym multimetrze zawsze ma własne zasilanie i elementy do regulacji (np. potencjometr ustawiania zera), bo bez tego nie da się skalibrować wskazania.
Tak, bo oznaczenia typu R1, R2 itd. pozwalają wskazać konkretną grupę elementów, a zadanie sprawdza umiejętność interpretacji schematu. Ważniejsze od samej numeracji jest jednak rozumienie funkcji: które rezystory są przełączane w trybie omomierza (X…), które w woltomierzu (V), a które w amperomierzu (A/mA).
Ćwicz rozpoznawanie trzech torów: amperomierz (boczniki), woltomierz (dzielnik/posobniki) i omomierz (bateria + mnożniki X…). Rozwiązuj zadania na schematach i zawsze zaczynaj od odczytania podpisów przy przełączniku zakresów, bo to najszybsza wskazówka.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Podręcznik lub skrypt z miernictwa elektrycznego: multimetry analogowe, omomierz, woltomierz, amperomierz
  • Instrukcja obsługi typowego multimetru analogowego (sekcja: pomiar rezystancji i ustawianie zera omomierza)
  • Ćwiczenia z czytania schematów: identyfikacja boczników, posobników i rezystorów zakresowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego