KWALIFIKACJA EKA2 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 14.
Która kategoria dokumentacji nie podlega generalnej zgodzie na brakowanie?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kategoria B50 oznacza dokumentację niearchiwalną o bardzo długim okresie przechowywania (50 lat), która co do zasady wymaga ostrożniejszej kwalifikacji do brakowania. Generalna zgoda na brakowanie dotyczy zwykle dokumentacji o niższej randze i krótszych okresach, a nie pozycji typu B50.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy kategorii dokumentacji w kwalifikacji archiwalnej oraz tego, które z nich nie podlega generalnej zgodzie na brakowanie. Brakowanie to formalny proces wyłączania dokumentacji niearchiwalnej z zasobu i przeznaczania jej do zniszczenia po upływie okresu przechowywania, przy zachowaniu wymaganych procedur (m.in. oceny i uzyskania wymaganych zgód).

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: B50?
Oznaczenie B50 wskazuje na dokumentację niearchiwalną przechowywaną przez 50 lat. Z uwagi na długi okres przechowywania i potencjalne znaczenie dowodowe/administracyjne takich akt, praktyka brakowania wymaga zwykle bardziej indywidualnej kontroli i nie obejmuje ich rozwiązaniami "zbiorczymi" (generalnymi) w takim stopniu jak prostych, krótkotrwałych dokumentów.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • B5 – to dokumentacja o krótkim okresie przechowywania (5 lat). Tego typu akta częściej są obejmowane rozwiązaniami ułatwiającymi brakowanie (po spełnieniu warunków), więc nie stanowią typowego wyjątku od generalnej zgody.
  • B20 – dokumentacja o średnim okresie przechowywania (20 lat). Choć wymaga prawidłowej kwalifikacji, nadal jest to kategoria, która w praktyce może być częściej ujęta w generalnych rozwiązaniach niż bardzo długie okresy typu B50.
  • Bc – oznacza dokumentację o krótkotrwałej wartości praktycznej (zwykle pomocniczą). W wielu rozwiązaniach organizacyjnych właśnie takie materiały są najczęściej traktowane jako najmniej problematyczne do wybrakowania, więc nie pasują do kategorii "wyłączonej" z generalnej zgody.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w odpowiedziach pojawiają się kategorie "B" z różnymi liczbami, zwróć uwagę na mechanizm: im dłuższy okres przechowywania, tym większa ostrożność i mniejsza skłonność do automatycznych (generalnych) rozwiązań w brakowaniu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kategoria B50 oznacza dokumentację niearchiwalną, którą trzeba przechowywać przez 50 lat. Dopiero po upływie tego czasu można rozważać brakowanie, zgodnie z procedurą obowiązującą w jednostce i po spełnieniu warunków formalnych.
Generalna zgoda na brakowanie to rozwiązanie, które upraszcza niszczenie określonych typów dokumentacji niearchiwalnej, zwykle powtarzalnej i o mniejszym znaczeniu. Nie oznacza to braku kontroli, lecz możliwość stosowania zgody w sposób zbiorczy w określonym zakresie.
Im dłuższy okres przechowywania, tym większa szansa, że dokumenty mają znaczenie dowodowe lub historyczne w praktyce działania instytucji. Dlatego pozycje typu B50 wymagają zwykle bardziej indywidualnej weryfikacji i ostrożniejszego podejścia niż np. B5.
Brakowanie to proces wycofania dokumentacji niearchiwalnej z zasobu po upływie okresu przechowywania. Obejmuje m.in. wybór właściwych teczek, sporządzenie spisu, weryfikację kategorii i wykonanie zniszczenia w sposób zapewniający ochronę danych i informacji.
Najczęściej myli się oznaczenia przez pośpiech: pominięcie zera (B5 zamiast B50) albo wybór "średniej" wartości bez analizy. Pomaga zasada: liczba to lata przechowywania, a dłuższe okresy zwykle oznaczają większą ostrożność w brakowaniu.
Nie. Bc dotyczy dokumentacji o krótkotrwałym znaczeniu, ale nadal obowiązuje organizacyjna kontrola i zasady postępowania w jednostce. Nawet dla Bc trzeba upewnić się, że dokument nie jest potrzebny do bieżących spraw i nie podlega innym ograniczeniom.
JRWA (jednolity rzeczowy wykaz akt) porządkuje sprawy i przypisuje im kategorie archiwalne oraz okresy przechowywania. To podstawowe narzędzie technika archiwisty do kwalifikowania teczek, planowania przechowywania i przygotowania dokumentacji do brakowania.
Zasadniczo po upływie okresu przechowywania liczonego według reguł przyjętych dla danej dokumentacji (np. od zakończenia sprawy lub zamknięcia teczki). Potem wykonuje się czynności formalne: weryfikację, spis i uzyskanie wymaganych zgód.
Najprościej po kategorii: A oznacza materiały archiwalne, a B (w tym Bc i liczby typu 5, 20, 50) to dokumentacja niearchiwalna z określonym czasem przechowywania. Na egzaminie zwracaj uwagę na literę i liczbę razem.
Ćwicz rozpoznawanie kategorii (A, B, Bc) i interpretację liczb jako lat przechowywania. Pracuj na przykładach z JRWA, ucz się schematu czynności brakowania (selekcja, spis, kontrola, zgoda, zniszczenie) oraz typowych wyjątków od uproszczeń.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że kategoria B50 oznacza dokumentację niearchiwalną o bardzo długim okresie przechowywania (50 lat), która co do zasady wymaga ostrożniejszej kwalifikacji do brakowania.

Źródła:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych: aktualne procedury generalnych zgód na brakowanie zależą od przepisów i praktyki właściwej dla danej jednostki oraz jej wykazu akt/JRWA.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z kwalifikacji archiwalnej i JRWA stosowane w szkołach policealnych/technikach
  • Instrukcje wewnętrzne jednostek dotyczące archiwum zakładowego i brakowania (przykładowe procedury)
  • Podręczniki/kompendia z zakresu archiwistyki zakładowej (definicje kategorii A/B/Bc i praktyka brakowania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego