KWALIFIKACJA EKA2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 21.
Którą kategorią oznacza się dokumentację niearchiwalną podlegającą ekspertyzie archiwalnej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kategoria BE dotyczy dokumentacji niearchiwalnej, której nie można od razu jednoznacznie zakwalifikować do brakowania. Wymaga ona ekspertyzy archiwalnej, czyli oceny przez uprawniony organ/specjalistę, czy materiały nie mają wartości archiwalnej i jak długo powinny być przechowywane.

Pełne wyjaśnienie:

W archiwistyce zakładowej dokumentację dzieli się m.in. na archiwalną (o trwałej wartości) oraz niearchiwalną (przechowywaną przez określony czas). Aby ujednolicić postępowanie, stosuje się kategorie kwalifikacyjne w wykazach akt.

Odpowiedź "BE" jest właściwa, ponieważ oznacza dokumentację niearchiwalną, która podlega ekspertyzie archiwalnej. W praktyce oznacza to, że przed podjęciem ostatecznej decyzji (np. o brakowaniu lub zmianie kwalifikacji) potrzebna jest ocena właściwego podmiotu lub specjalisty, czy materiały nie mają wartości archiwalnej.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo nie wskazują tej cechy kluczowej, czyli konieczności ekspertyzy:

  • "BA" – samo zestawienie liter nie komunikuje wymogu ekspertyzy; w systemie kategorii kluczowe jest, aby symbol jednoznacznie wskazywał tryb postępowania, a tutaj pytanie dotyczy wprost dokumentacji wymagającej oceny eksperckiej.
  • "BC" – podobnie jak inne warianty, może być mylone przez podobieństwo zapisu, ale nie odpowiada na warunek z pytania: podleganie ekspertyzie archiwalnej.
  • "BD" – to kolejny myląco podobny skrót; typowym błędem jest wybór na zasadzie podobieństwa liter, bez skojarzenia z definicją kategorii.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się sformułowanie "podlegająca ekspertyzie archiwalnej", szukaj symbolu, którego sens semantycznie wiąże się z ekspertyzą. W tym pytaniu jest to właśnie BE. Warto uczyć się kategorii jako pary: symbol → wymagane postępowanie, a nie jako samego skrótu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kategoria BE oznacza dokumentację niearchiwalną, która przed ostatecznym rozstrzygnięciem wymaga ekspertyzy archiwalnej. Innymi słowy: nie można jej "automatycznie" brakować bez oceny, czy nie ma wartości archiwalnej lub czy nie wymaga innego trybu postępowania.
Wymaga ekspertyzy, bo jej wartość (archiwalna lub praktyczna) nie jest oczywista na etapie kwalifikowania. Ekspertyza ma ograniczyć ryzyko zniszczenia materiałów, które powinny być zachowane, oraz ustalić właściwe dalsze postępowanie zgodnie z zasadami archiwalnymi.
Najczęściej kluczem jest kategoria: materiały archiwalne mają kategorię trwałą, a dokumentacja niearchiwalna ma kategorie czasowe lub wymagające dodatkowej procedury. W pytaniach egzaminacyjnych zwracaj uwagę na słowa: "brakowanie", "okres przechowywania" oraz "ekspertyza archiwalna".
Najczęstsza pomyłka wynika z podobieństwa skrótów i zgadywania "po literach". Pomaga zasada: nie wybieraj symbolu, dopóki nie połączysz go z konkretnym działaniem (np. konieczność ekspertyzy). Jeśli w treści jest "ekspertyza", szukaj kategorii z nią związanej.
Nie. BE nie przesądza automatycznie o brakowaniu. Oznacza, że przed decyzją trzeba przeprowadzić ekspertyzę archiwalną. Dopiero po ocenie można rozstrzygnąć, czy dokumentacja pozostaje niearchiwalna (do późniejszego brakowania), czy wymaga innego potraktowania.
Spotyka się ją wtedy, gdy dokumenty mają potencjalnie istotną wartość informacyjną lub historyczną, ale nie da się tego rozstrzygnąć na poziomie bieżącej kancelarii. Wówczas jednostka oznacza je jako BE, aby uruchomić tryb oceny eksperckiej przed dalszym postępowaniem.
Ucz się nie tylko skrótów, ale schematu: kategoria → konsekwencje (przechowywanie, przekazanie, ekspertyza, brakowanie). Dobrym treningiem są fiszki z symbolem po jednej stronie i opisem procedury po drugiej. Na egzaminie szukaj w treści słów-kluczy typu "ekspertyza".
"Ekspertyza archiwalna" to ocena wartości i kwalifikacji dokumentacji wykonywana przez uprawniony podmiot/specjalistę. Jej celem jest ustalenie, czy dokumenty nie powinny zostać zachowane jako ważne materiały oraz jakie działania są dopuszczalne (np. brakowanie po spełnieniu warunków).
W poprawnie skonstruowanych zadaniach egzaminacyjnych powinna być jedna odpowiedź. Jeśli widzisz kilka pozornie podobnych skrótów, rozstrzygające są słowa w treści pytania (np. "podlegająca ekspertyzie archiwalnej"). To one zawężają wybór do jednego symbolu.
Pomaga skojarzenie literowe: E jak "ekspertyza". Na egzaminie to szybka wskazówka, ale warto ją wzmocnić zrozumieniem: BE dotyczy dokumentacji niearchiwalnej, przy której potrzebna jest ocena, zanim podejmie się decyzję o dalszych losach akt.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Kategoria BE dotyczy dokumentacji niearchiwalnej, której nie można od razu jednoznacznie zakwalifikować do brakowania."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji EKA.2 dotyczące kwalifikacji archiwalnej i kategorii dokumentacji
  • Instrukcje wewnętrzne jednostki: wykaz akt i zasady kwalifikowania dokumentacji (wersja obowiązująca w danej organizacji)
  • Podręczniki/kompendia z archiwistyki zakładowej omawiające kategorie A, B oraz odmiany (np. BE) i procedury ekspertyzy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego