KWALIFIKACJA MED13 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 8.
Którą metodę komunikacji alternatywnej powinien zaproponować terapeuta zajęciowy rodzinie do komunikacji z dzieckiem, które jest niewidome i słabosłyszące?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Alfabet Lorma jest metodą komunikacji dotykowej stosowaną w głuchoniewidomości, dlatego może być zaproponowany rodzinie dziecka niewidomego i słabosłyszącego.
Piktogramy i znaki daktylograficzne wymagają w typowej formie odbioru wzrokowego, a fonogesty opierają się na sygnałach związanych z mową i słuchem.

Pełne wyjaśnienie:

W sytuacji, gdy dziecko jest niewidome i jednocześnie słabosłyszące, podstawowym kryterium doboru komunikacji alternatywnej jest wybór takiej metody, która może działać mimo ograniczeń obu kluczowych kanałów: wzroku oraz słuchu. W praktyce terapeutycznej oznacza to preferowanie rozwiązań dotykowych (haptycznych), bo to dotyk może przejąć rolę kanału odbioru i przekazu informacji.

Odpowiedź "Alfabet Lorma" jest właściwa, ponieważ jest to metoda, w której znaki przekazuje się poprzez odpowiednie dotknięcia/uciski/kreślenie punktów na dłoni osoby odbierającej. Dzięki temu komunikacja nie wymaga widzenia ani dobrego słyszenia, a rodzina może nauczyć się jednolitego sposobu "zapisywania" liter w kontakcie z dzieckiem.

  • "Piktogramy" są oparte na materiale obrazkowym. W typowym zastosowaniu wymagają rozpoznawania symboli wzrokowo, więc u osoby niewidomej nie są rozwiązaniem pierwszego wyboru (chyba że zostałyby zastąpione systemem dotykowym, co jednak nie wynika z treści odpowiedzi).
  • "Fonogesty" odnoszą się do wspierania percepcji mowy (łączą elementy manualne z informacją o dźwiękach mowy). Przy słabosłyszeniu mogą pomagać, ale nadal nie rozwiązują problemu braku odbioru wzrokowego i zwykle nie są metodą docelową dla osoby niewidomej.
  • "Znaki daktylograficzne" (alfabet palcowy) standardowo odbiera się wzrokiem, obserwując ułożenie dłoni. Bez widzenia taka forma traci funkcjonalność, o ile nie przejdzie w odmiany dotykowe (co znów nie jest wprost wskazane w tej opcji).

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o dobór metody AAC zawsze najpierw oceń, jaki kanał percepcji jest realnie dostępny. Gdy pojawia się kombinacja "niewidome + słabosłyszące", najczęściej kluczem jest dotyk i komunikacja haptyczna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Alfabet Lorma to metoda porozumiewania się oparta na dotyku, w której litery "pisze się" na dłoni drugiej osoby poprzez określone dotknięcia lub ruchy. Jest kojarzony z komunikacją osób głuchoniewidomych lub z bardzo dużymi ograniczeniami wzroku i słuchu.
Piktogramy to symbole graficzne, więc w typowym użyciu wymagają odbioru wzrokowego. Dziecko niewidome nie skorzysta z nich bez specjalnych adaptacji (np. wersji dotykowych). W pytaniach egzaminacyjnych, gdy podkreślono niewidomość, zwykle szuka się metody dotykowej.
W praktyce rozważa się rozwiązania oparte na dotyku, np. przekazywanie znaków na dłoni, prowadzenie ręki, systemy haptyczne lub inne strategie, które nie wymagają widzenia. Dobór zależy od sprawności manualnej, tolerancji dotyku i poziomu rozumienia symboli przez dziecko.
Fonogesty mogą wspierać różnicowanie głosek i rozumienie mowy, gdy słuch jest ograniczony. Jednak często zakładają też wykorzystanie informacji wzrokowej oraz odniesienie do dźwięków mowy. Przy jednoczesnej niewidomości priorytetem bywa metoda, która działa niezależnie od wzroku i słuchu.
Znaki daktylograficzne to alfabet palcowy, czyli ułożenia dłoni odpowiadające literom. Najczęściej odbiera się je wzrokiem, obserwując rękę nadawcy. Bez widzenia standardowa daktylografia jest mało funkcjonalna, chyba że stosuje się jej odmiany dotykowe.
Nauka powinna być stopniowa: najpierw zgoda na dotyk i jasne zasady (kiedy dotykamy, gdzie, jak sygnalizujemy start/koniec), potem krótkie, często powtarzane komunikaty. Ważna jest też konsekwencja całej rodziny, aby dziecko miało spójne doświadczenia w domu.
Metodę dotykową wybiera się wtedy, gdy wzrok nie pozwala na skuteczny odbiór gestów lub symboli, a słuch jest niewystarczający do oparcia komunikacji na mowie. Dotyk staje się wtedy głównym kanałem informacji. Decyzja powinna wynikać z oceny funkcjonalnej dziecka.
Typowe błędy to wybór "popularnej" metody (np. piktogramów) bez analizy ograniczeń sensorycznych oraz mylenie metod gestowych z dotykowymi. Często też pomija się fakt, że alfabet palcowy zwykle wymaga widzenia. Warto zawsze sprawdzić, jaki kanał jest realnie dostępny.
Nie zawsze. Alfabet Lorma jest jednym z rozwiązań, ale dobór zależy od wieku, rozwoju poznawczego, sprawności rąk, wrażliwości dotykowej i preferencji dziecka. Czasem lepsze będą inne strategie dotykowe lub obiekty-referenty. Egzamin zwykle sprawdza jednak zasadę: przy braku wzroku i słuchu wybieraj dotyk.
Ucz się według schematu: jaki kanał odbioru ma osoba (wzrok, słuch, dotyk), jaki jest cel (prosty wybór, dialog, nauka liter), a dopiero potem dobieraj narzędzie AAC. Pomaga robienie tabeli: metoda → wymagany kanał → dla kogo. To ogranicza zgadywanie.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Wikipedia (PL), hasło: "Alfabet Lorma" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Alfabet_Lorma (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (EN), hasło: "Lorm alphabet" — https://en.wikipedia.org/wiki/Lorm_alphabet (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL), hasło: "Głuchoniewidomość" — https://pl.wikipedia.org/wiki/G%C5%82uchoniewidomo%C5%9B%C4%87 (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z zakresu AAC w terapii i edukacji
  • Materiały szkoleniowe dotyczące komunikacji osób głuchoniewidomych
  • Publikacje i poradniki dla rodzin o komunikacji dotykowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego