KWALIFIKACJA PGF5 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 19.
Którą metodę wykończenia druku cyfrowego trzeba zastosować, aby uzyskać kształt widocznej na rysunku teczki reklamowej?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek teczki reklamowej, który jest związany z egzaminem zawodowym dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby uzyskać z arkusza określony zewnętrzny kształt teczki (kontur widoczny na rysunku), stosuje się wykrawanie, czyli wycinanie po wykrojniku/narzędziu tnącym. Złamywanie dotyczy głównie zgięć, tłoczenie daje relief, a kalandrowanie zmienia gładkość i połysk powierzchni, nie kształt.

Pełne wyjaśnienie:

W produkcji teczek reklamowych kluczowe są dwie grupy operacji: nadanie arkuszowi właściwego konturu oraz wykonanie linii zgięć ułatwiających złożenie. Operacją, która odpowiada za wycięcie z arkusza finalnego obrysu (np. skrzydełek, nacięć, zaokrągleń i całego kształtu teczki) jest wykrawanie. W praktyce realizuje się je z użyciem wykrojnika (w technologii klasycznej) albo urządzeń tnących/plotujących (w wielu zastosowaniach cyfrowych) – wspólną cechą jest to, że materiał zostaje wycięty do zadanego kształtu.

Odpowiedź "złamywanie" jest myląca, bo złamywanie (zginanie wzdłuż linii) pozwala uformować bryłę z elementu, ale nie tworzy zewnętrznego konturu teczki z prostokątnego arkusza. Złamywanie jest typowe np. przy składaniu ulotek lub arkuszy po wcześniejszym docięciu i ewentualnym bigowaniu.

Odpowiedź "tłoczenie" dotyczy uszlachetniania: wykonuje się wklęsły lub wypukły relief (dekorację lub znak), ewentualnie z folią, ale nie służy ono do wycinania kształtu wyrobu. Tłoczeniem można podkreślić logo na teczce, lecz kontur nadal musi zostać wycięty inną metodą.

Odpowiedź "kalandrowanie" to proces wygładzania i nadawania połysku/zmiany faktury poprzez docisk między walcami (typowo w przetwórstwie papieru, folii lub w laminowaniu określonych materiałów). Kalandrowanie wpływa na powierzchnię, a nie na geometrię wyrobu, więc nie pozwoli uzyskać kształtu teczki.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie mówi o "kształcie" produktu (kontur, wycięcia, naroża), najczęściej chodzi o operacje cięcia/wykrawania. Jeśli mowa o "zgięciach" – wtedy rozważ bigowanie i złamywanie. Jeśli o "wypukłości" – tłoczenie, a jeśli o "połysku/gładkości" – kalandrowanie lub inne uszlachetnianie powierzchni.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wykrawanie to wycinanie arkusza lub wydruku do zadanego kształtu (konturu) przy użyciu wykrojnika albo narzędzia tnącego. Stosuje się je do teczek, opakowań i innych form, gdzie sam prosty docinany prostokąt nie wystarcza.
Gdy pytanie dotyczy obrysu wyrobu (wycięcia, skrzydełka, naroża, języczki), to wskazuje na wykrawanie. Złamywanie dotyczy głównie samego zginania arkusza wzdłuż linii, bez zmiany zewnętrznego konturu materiału.
Teczka ma elementy konstrukcyjne, które muszą mieć powtarzalny kształt: klapki, zakładki i nacięcia. Wykrojnik (lub cięcie na urządzeniu tnącym) zapewnia identyczny kontur dla całego nakładu oraz poprawne dopasowanie do linii zgięć.
Złamywanie to proces zginania arkusza po linii (często po wcześniejszym bigowaniu), aby uzyskać składkę lub formę złożoną. Stosuje się je np. do ulotek i arkuszy składanych, ale samo złamywanie nie wycina kształtu teczki z arkusza.
Bigowanie wykonuje rowek/linie zgięcia, które ułatwiają równe złożenie grubszego papieru lub kartonu bez pękania. Przy teczce bigi pomagają złożyć skrzydełka, ale nie zastępują wykrawania, które nadaje zewnętrzny kształt.
Tłoczenie tworzy wklęsły lub wypukły relief (np. logo, ornament) i jest formą uszlachetnienia wizualnego oraz dotykowego. Nie służy do wycinania konturu. Można je łączyć z wykrawaniem, ale pełnią różne funkcje w produkcie.
Nie. Kalandrowanie wpływa przede wszystkim na właściwości powierzchni (np. wygładzenie, połysk, zagęszczenie) poprzez docisk między walcami. Kształt (kontur) teczki uzyskuje się przez wycinanie, czyli wykrawanie lub cięcie.
Częsty błąd to wybór procesu "kojarzącego się" z teczką (złamywanie) bez sprawdzenia, czy pytanie dotyczy konturu czy zgięć. Drugi błąd to mylenie uszlachetniania (tłoczenie, kalandrowanie) z obróbką kształtu (wykrawanie).
W zależności od technologii i nakładu stosuje się m.in. wykrawarki z wykrojnikiem lub urządzenia tnące/plotujące do cięcia konturu. Na egzaminie istotne jest rozpoznanie procesu (wykrawanie), a nie konkretnego modelu maszyny.
Ucz się przez porównywanie celów procesów: co zmienia kształt (cięcie/wykrawanie), co robi zgięcie (bigowanie/złamywanie), co daje efekt 3D (tłoczenie), a co wpływa na powierzchnię (kalandrowanie/laminowanie).
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Aby uzyskać z arkusza określony zewnętrzny kształt teczki (kontur widoczny na rysunku), stosuje się wykrawanie, czyli wycinanie po wykrojniku/narzędziu tnącym."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty szkolne z zakresu introligatorstwa/obróbki poligraficznej po druku
  • Instrukcje producentów ploterów tnących i systemów wykrawania (sekcje: die-cut, kiss-cut, creasing)
  • Katalogi narzędzi i wykrojników (pojęcia: wykrojnik, big, perforacja)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego