Suma bilansowa to łączna wartość aktywów, równa łącznej wartości pasywów. Przy analizie operacji gospodarczych kluczowe jest rozróżnienie:
- operacji strukturalnych (zmieniają tylko strukturę aktywów lub pasywów, ale nie zmieniają sumy bilansowej),
- operacji wzrostowych/spadkowych (powodują zmianę sumy bilansowej).
Odpowiedź "Zakupiono za gotówkę materiały, które przyjęto do magazynu" jest poprawna, ponieważ po stronie aktywów zachodzi przesunięcie: maleją środki pieniężne w kasie, a rosną zapasy materiałów w magazynie. Łączna wartość aktywów pozostaje taka sama (tylko inne pozycje mają inne wartości), a pasywa nie zmieniają się. To klasyczny przykład operacji, która nie zmienia ogólnej sumy bilansowej.
Odpowiedź "Zapłacono gotówką zobowiązanie wobec pracownika" oznacza spłatę zobowiązania. Zmniejszają się aktywa (gotówka) i jednocześnie zmniejszają się pasywa (zobowiązania). Ponieważ obie strony bilansu maleją, suma bilansowa spada.
Odpowiedź "Spłacono kredyt ze środków na rachunku bieżącym" działa analogicznie: zmniejszają się aktywa (środki pieniężne na rachunku) oraz pasywa (zobowiązanie kredytowe). Skutek to zmniejszenie sumy bilansowej.
Odpowiedź "Wpłacono pożyczkę na rachunek bankowy" w typowym ujęciu oznacza otrzymanie środków z pożyczki: rosną aktywa (rachunek bankowy) i rosną pasywa (zobowiązanie z tytułu pożyczki). To powoduje wzrost sumy bilansowej.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy operacja jest tylko przesunięciem wewnątrz aktywów/pasywów (wtedy suma zwykle bez zmian), czy też zwiększa/zmniejsza jednocześnie aktywa i pasywa (wtedy suma się zmienia).