KWALIFIKACJA CHM2 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 4.
Którą pompę przedstawiono na fotografii?
Ilustracja przedstawia pompę wirową, co jest zgodne z odpowiedzią na pytanie egzaminacyjne.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pompa wirowa (odśrodkowa) przekazuje energię cieczy dzięki wirnikowi i korpusowi kierującemu przepływ, a nie przez cykliczne zmiany objętości komory. "Wyporowa" działa tłokiem/zębami/śrubą, "perystaltyczna" ma wąż zgniatany rolkami, a "próżniowa" służy do wytwarzania podciśnienia.

Pełne wyjaśnienie:

Podział pomp najczęściej zaczyna się od rozróżnienia pomp wirowych i wyporowych. Pompa wirowa nadaje cieczy energię kinetyczną w wirniku (element wirujący), a następnie w korpusie (np. spiralnym/dyfuzorze) następuje przekształcenie jej w energię ciśnienia. W praktyce oznacza to zwykle zwartą obudowę z króćcem ssawnym i tłocznym oraz część napędową (sprzęgło/silnik) – bez widocznych zespołów wykonujących ruch posuwisto-zwrotny.

Pompa wyporowa pracuje inaczej: porcja medium jest okresowo "zamykana" w komorze roboczej, a następnie wypychana na stronę tłoczną. Dlatego typowe odmiany (tłokowe, membranowe, zębate, śrubowe) mają charakterystyczne kształty korpusów i elementy robocze, które nie przypominają klasycznego układu wirnik–korpus jak w pompach wirowych. W wielu wyporowych rozwiązaniach łatwiej też kojarzyć urządzenie z dawkowaniem i wysokim ciśnieniem przy mniejszej wydajności.

Odpowiedź "Perystaltyczną" byłaby właściwa, gdyby na zdjęciu widoczna była typowa głowica z rolkami zgniatającymi elastyczny przewód (wąż). To rozwiązanie rozpoznaje się po charakterystycznej obudowie głowicy oraz prowadzeniu węża po łuku.

Odpowiedź "Próżniową" dotyczy urządzeń przeznaczonych do wytwarzania próżni (obniżania ciśnienia gazu w układzie), a nie do typowego tłoczenia cieczy w instalacji. Choć konstrukcyjnie pompy próżniowe mogą przypominać niektóre maszyny przepływowe lub wyporowe, ich przeznaczenie i oznaczenia w instalacji są inne.

Wskazanie "Wirową" jest więc poprawne, gdy fotografia przedstawia typową pompę z układem wirnikowym (charakterystycznym dla pomp odśrodkowych). W nauce do egzaminu warto ćwiczyć rozpoznawanie po 2–3 cechach: obecność/nieobecność głowicy perystaltycznej, brak elementów posuwistych oraz typowy korpus pompy wirowej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pompa wirowa przekazuje energię cieczy dzięki wirnikowi obracającemu się w korpusie. Wirnik przyspiesza ciecz, a korpus (np. spiralny lub dyfuzor) zamienia część prędkości na wzrost ciśnienia. To typowe rozwiązanie do tłoczenia cieczy o małej i średniej lepkości.
Szukaj cech zasady działania. Wirowa zwykle ma korpus przypominający "ślimak"/komorę wokół wirnika i króćce ssawny oraz tłoczny. Wyporowa częściej ma bryłę z komorami roboczymi (tłok, membrana, zęby, śruby) i nie wygląda jak typowy korpus wirnikowy.
Pompa perystaltyczna ma charakterystyczną głowicę, w której rolki (lub ślizgi) okresowo zgniatają elastyczny wąż. Widać prowadzenie węża po łuku i osłonę głowicy. Jeśli na fotografii nie ma węża i głowicy rolek, wybór "perystaltyczna" zwykle jest błędem.
Pompa wyporowa przemieszcza medium porcjami: zamyka określoną objętość w komorze roboczej i wypycha ją na stronę tłoczną. Dzięki temu często dobrze nadaje się do dozowania i pracy przy wyższych ciśnieniach, ale rozpoznanie wymaga uwzględnienia charakterystycznej budowy (tłok, membrana, zęby, śruba).
Nie. Pompa próżniowa służy głównie do usuwania gazu z układu i wytwarzania podciśnienia, a nie do tłoczenia cieczy procesowej w rurociągu. W instalacjach chemicznych oba typy urządzeń mogą występować obok siebie, ale mają inne zadania i zwykle inne przyłącza oraz osprzęt.
Najczęściej spotkasz: korpus (często spiralny), wirnik, wał, łożyskowanie oraz uszczelnienie (np. dławica lub uszczelnienie mechaniczne) i króćce ssawny/tłoczny. W praktyce eksploatacyjnej operator zwraca uwagę także na kierunek obrotów, warunki zalania i ryzyko kawitacji.
Stosuje się ją często do mediów wrażliwych na ścinanie, do cieczy zanieczyszczonych lub do precyzyjnego dozowania, gdy kontakt medium z elementami metalowymi ma być ograniczony. Medium płynie wewnątrz węża, co ułatwia utrzymanie czystości, ale ogranicza temperaturę i trwałość przewodu.
Są proste konstrukcyjnie, zapewniają ciągły przepływ i zwykle dobrze współpracują z rurociągami procesowymi. Łatwo je dobierać do wymaganej wydajności i wysokości podnoszenia, a przy prawidłowych warunkach ssania pracują stabilnie. Wymagają jednak kontroli przed kawitacją i pracy "na sucho".
Najczęstsze są: mylenie "wyporowej" z "wirową" na podstawie samej obecności silnika, wybór "próżniowej" tylko dlatego, że urządzenie wygląda nietypowo, oraz wskazanie "perystaltycznej" bez sprawdzenia, czy widać głowicę rolek i wąż. Warto szukać 2–3 niezależnych cech.
Ćwicz na zdjęciach i przekrojach: pompy wirowe, membranowe, zębate, śrubowe i perystaltyczne. Rób własną listę cech rozpoznawczych (korpus, króćce, wąż, głowica, kształt komór). Dobrą praktyką jest też kojarzenie urządzeń z typowymi zastosowaniami w instalacjach.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Pompa wirowa (odśrodkowa) przekazuje energię cieczy dzięki wirnikowi i korpusowi kierującemu przepływ, a nie przez cykliczne zmiany objętości komory."

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw maszynoznawstwa (dział: pompy)
  • Materiały dydaktyczne z eksploatacji urządzeń procesowych w przemyśle chemicznym
  • Katalogi producentów pomp z rysunkami przekrojów i opisem zasady działania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego