KWALIFIKACJA CHM2 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 17.
Który z zaworów może być zastosowany w instalacji transportującej media pod ciśnieniem 100 barów i temperaturze 210°C?
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi zaworów stosowanych w instalacjach transportujących media pod ciśnieniem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "II."
Dobór zaworu do instalacji zależy od dopuszczalnych parametrów pracy: ciśnienia i temperatury. Dla 100 bar i 210°C należy wybrać wariant armatury, którego parametry dopuszczalne (wg oznaczeń/ilustracji) obejmują co najmniej te wartości; pozostałe warianty nie spełniają jednego z warunków.

Pełne wyjaśnienie:

W instalacjach przemysłu chemicznego zawór musi być dobrany tak, aby bezpiecznie pracował przy zadanych parametrach procesu. W pytaniu kluczowe są dwa warunki jednocześnie: ciśnienie 100 bar oraz temperatura 210°C. Oznacza to, że dopuszczalne parametry zaworu (wynikające z jego klasy/wykonania, materiału korpusu i rodzaju uszczelnienia) muszą obejmować oba te wymagania.

Odpowiedź "II." jest poprawna, ponieważ odpowiada zaworowi, który może być stosowany w warunkach wysokiego ciśnienia i podwyższonej temperatury (zgodnie z informacjami przypisanymi do wariantu II na materiale źródłowym, np. ilustracji/oznaczeniach). W praktyce typowo wymaga się, aby armatura miała odpowiednią rezerwę w zakresie P/T i była przeznaczona do pracy w reżimie wysokociśnieniowym.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo co najmniej jeden z warunków nie jest spełniony:

  • "I." – wariant nie obejmuje wymaganej kombinacji 100 bar i 210°C (zwykle ograniczenie dotyczy albo ciśnienia, albo temperatury, albo rodzaju wykonania/uszczelnienia).
  • "III." – wariant ma parametry dopuszczalne niewystarczające dla jednego z podanych wymagań lub jest przeznaczony do innego zastosowania (np. niższe ciśnienia, inna funkcja w instalacji).
  • "IV." – analogicznie, nie spełnia równocześnie obu kryteriów P/T lub jest konstrukcyjnie/materiałowo nieadekwatny do takiego reżimu.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o dobór armatury zawsze sprawdzaj oba parametry jednocześnie (P i T) i nie kieruj się wyłącznie nazwą typu zaworu. Jeśli warianty są pokazane na ilustracji, kluczowe jest odczytanie opisów/oznaczeń przy każdym z nich.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dobór polega na sprawdzeniu, czy dopuszczalne parametry P/T zaworu (z tabliczki znamionowej lub karty katalogowej) obejmują wymagane 100 bar i 210°C. Dodatkowo weryfikuje się materiał korpusu, typ uszczelnienia oraz zgodność z medium i warunkami eksploatacji.
Bo dopuszczalne ciśnienie zaworu zwykle zależy od temperatury (spadek wytrzymałości materiału, ograniczenia uszczelnień). Zawór spełniający 100 bar w temperaturze pokojowej może nie spełniać tego samego przy 210°C, dlatego zawsze ocenia się kombinację P i T.
Zawór iglicowy to armatura umożliwiająca precyzyjne dławienie/regulację przepływu dzięki stożkowej "iglicy". Często stosuje się go w układach pomiarowych, próbkowania lub sterowania, także tam, gdzie wymagane są wysokie ciśnienia, o ile wykonanie ma odpowiednie parametry P/T.
Najważniejsze są: maksymalne/dopuszczalne ciśnienie robocze, dopuszczalna temperatura pracy oraz zależność ciśnienia od temperatury. Pomocne są też dane o materiale korpusu i uszczelnieniach, bo one ograniczają pracę w podwyższonej temperaturze.
Nie. 100 bar to wysoka wartość i wymaga armatury o odpowiedniej klasie wykonania. Nawet jeśli zawór jest "odcinający", może być przeznaczony do niższych ciśnień lub temperatur. O dopuszczeniu decydują parametry producenta, a nie sama funkcja (odcięcie/regulacja).
Częsty błąd to pomijanie ograniczeń uszczelnienia i materiału. Uczniowie patrzą tylko na ciśnienie, a temperatura bywa "drugoplanowa". W praktyce to właśnie temperatura często eliminuje dany wariant, bo uszczelnienia tracą właściwości lub zmieniają się dopuszczalne parametry.
Oznaczenia "I–IV" zwykle odnoszą się do konkretnych typów zaworów lub ich danych (np. zakresów P/T) pokazanych na rysunku. Bez tej informacji nie da się porównać wariantów. Na egzaminie kluczowe jest umiejętne odczytanie opisu przy każdym wariancie.
Tak, bo rośnie ryzyko rozszczelnienia i skutki awarii. W praktyce wymaga się większej dbałości o dobór uszczelnień, kontrolę dokręceń, próbę ciśnieniową po montażu oraz okresowe przeglądy. Zawsze stosuje się wymagania producenta i procedury zakładowe.
W praktyce patrzy się na konstrukcję i przeznaczenie: zawory regulacyjne umożliwiają płynną zmianę przepływu, a odcinające mają zapewniać szczelne zamknięcie. Część zaworów może pełnić obie funkcje w ograniczonym zakresie, dlatego ważne są dane producenta i opis zastosowania.
Ćwicz czytanie kart katalogowych i oznaczeń (P/T, materiały, uszczelnienia). Ucz się typowych zastosowań zaworów (kulowy, grzybkowy, iglicowy, zwrotny) i sposobu myślenia: najpierw parametry pracy, potem zgodność z medium, na końcu funkcja w instalacji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Poprawna jest odpowiedź "II."Dobór zaworu do instalacji zależy od dopuszczalnych parametrów pracy: ciśnienia i temperatury."

Źródła:

  • Crane Co., "Flow of Fluids Through Valves, Fittings, and Pipe" (Crane Technical Paper No. 410) – ogólne podstawy armatury i przepływu (wymaga dostępu do wydania/sekcji w danym ośrodku)

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z armatury przemysłowej i automatyki procesowej (rozdziały o zaworach i doborze)
  • Instrukcje producentów i karty katalogowe armatury (zakresy P/T, materiały, uszczelnienia)
  • Materiały szkolne z eksploatacji instalacji procesowych (dobór elementów do warunków pracy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego