KWALIFIKACJA BUD14 + BUD15 - CZERWIEC 2021 (test 2)

PYTANIE NR 1.
Która wartość pochylenia skarpy, wyrażona tangensem kąta, spełnia warunki określone w specyfikacji, jeżeli zgodnie z projektem wymagane pochylenie skarpy wynosi 1: 1,25?
Ilustracja przedstawia fragment specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót budowlanych, koncentrując się na
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tangens kąta nachylenia skarpy wynika ze stosunku przyrostu wysokości do odległości poziomej (przeciwległa/przyległa). Dla zapisu pochylenia 1:1,25 należy przełożyć stosunek na iloraz i wyznaczyć wartość liczbową tangensa. Spośród podanych odpowiedzi warunek specyfikacji spełnia 0,85.

Pełne wyjaśnienie:

Pochylenie skarpy bywa w dokumentacji zapisywane jako stosunek w postaci 1:1,25. Aby wyrazić takie pochylenie tangensem kąta, trzeba odwołać się do definicji funkcji trygonometrycznej w trójkącie prostokątnym: tangens kąta jest ilorazem przyprostokątnej leżącej naprzeciw kąta do przyprostokątnej przyległej (czyli w praktyce: "wzniesienie" podzielone przez "odcinek poziomy").

W zadaniach z robotami ziemnymi oznacza to, że zapis nachylenia skarpy należy przeliczyć na wartość liczbową opisującą stromość. Następnie porównuje się uzyskany wynik z podanymi wariantami odpowiedzi i wybiera ten, który odpowiada wymaganiu ze specyfikacji.

  • Odpowiedź "0,70" odpowiada łagodniejszej skarpie (mniejszy tangens oznacza mniejszy kąt i mniejsze pochylenie), więc nie spełnia wymaganego nachylenia.
  • Odpowiedź "0,89" oznacza skarpę bardziej stromą niż wariant wymagany (większy tangens to większe pochylenie), więc nie jest zgodna z założeniem zadania.
  • Odpowiedź "1,00" odpowiada nachyleniu 45° (tangens równy 1) i w praktyce jest to jeszcze bardziej stromy wariant, zwykle niezgodny z wymaganiem 1:1,25.

Poprawna jest odpowiedź "0,85", ponieważ odpowiada wartości tangensa wynikającej z przeliczenia pochylenia zapisanego w formie 1:1,25 na iloraz zgodny z definicją tangensa w kontekście geometrii skarpy.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zatrzymaj się na moment i sprawdź, co w danym zapisie jest "pionem", a co "poziomem", bo najczęstszy błąd to odwrócenie stosunku i uzyskanie wyniku niepasującego do sensu inżynierskiego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zapis stosunku dwóch wielkości opisujących nachylenie skarpy (najczęściej pion do poziomu albo odwrotnie – zależnie od przyjętej konwencji w projekcie/SST). W praktyce taki zapis trzeba zamienić na iloraz liczbowy, aby móc porównać go z wymaganiami lub przeliczyć na tangens kąta.
Trzeba odwołać się do definicji: tan to stosunek "wzniesienia" do "odcinka poziomego" (przeciwległa/przyległa). Następnie zapis 1:x zamienia się na ułamek dziesiętny zgodny z przyjętą konwencją w zadaniu i wylicza wartość tangensa.
Tangens jest wygodnym sposobem opisu stromości bez podawania kąta w stopniach. W robotach ziemnych częściej operuje się stosunkami 1:x i wartościami liczbowymi niż bezpośrednio kątem. Tangens pozwala łatwo porównywać nachylenia i przeliczać geometrię skarpy.
Tak, matematycznie tan(45°)=1. W praktyce robót ziemnych oznacza to skarpę, w której przyrost pionowy i poziomy są równe. Trzeba jednak pamiętać, że projekty często podają nachylenia jako 1:x, więc przed wnioskiem o 45° należy poprawnie odczytać, co oznaczają człony stosunku.
Najczęściej myli się kolejność (odwraca się stosunek), pomija się obliczenie i wybiera "ładnie wyglądającą" liczbę, albo traktuje zapis 1:1,25 jak procent. Pomaga szybka kontrola sensu: większy tangens oznacza bardziej stromą skarpę, mniejszy – łagodniejszą.
Gdy wykonuje wykopy lub nasypy w pobliżu infrastruktury, w gruntach o słabszej stateczności albo gdy warunki BHP wymagają zachowania bezpiecznych skarp. Znajomość pochylenia pomaga dobrać technologię, zaplanować poszerzenie wykopu i kontrolować zgodność robót z dokumentacją.
Stosuje się pomiary geodezyjne (niwelacja, tachimetr), łaty i poziomice, a w prostych przypadkach kontrolę odsadzek i wysokości w przekrojach. Wynik porównuje się z projektem lub SST. Istotne jest, by sprawdzać nachylenie w kilku przekrojach, a nie tylko w jednym miejscu.
Nie. Większy tangens oznacza bardziej strome nachylenie (większy kąt), co zwykle zmniejsza stateczność skarpy, zwłaszcza w gruntach niespoistych lub nawodnionych. Bezpieczeństwo zależy od rodzaju gruntu, warunków wodnych i obciążeń, a nie tylko od samego kąta.
SST (Specyfikacja Techniczna) precyzuje wymagania wykonania robót, w tym dopuszczalne odchyłki, sposób kontroli i kryteria odbioru. Jeśli SST podaje wymagane pochylenie, to jest ono podstawą do oceny zgodności robót. Na egzaminie warto umieć przełożyć zapis 1:x na wartość liczbową.
Najlepiej przećwiczyć: zamianę zapisów 1:x na iloraz, zależność między kątem a tangensem oraz typowe obliczenia przekrojów (wysokość, szerokość, poszerzenie przez skarpy). Pomaga robienie krótkich notatek z definicjami i kontrola sensu wyniku (stromo/łagodnie).
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Tangens kąta nachylenia skarpy wynika ze stosunku przyrostu wysokości do odległości poziomej (przeciwległa/przyległa)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Tangens", https://pl.wikipedia.org/wiki/Tangens - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL), "Funkcje trygonometryczne", https://pl.wikipedia.org/wiki/Funkcje_trygonometryczne - dostęp 2026-03-02
  • Khan Academy (PL), "Tangens w trójkątach prostokątnych" (dział: Trygonometria), https://pl.khanacademy.org/math/geometry/hs-geo-trig - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z matematyki zawodowej: trygonometria w trójkącie prostokątnym
  • Podręczniki/opracowania do robót ziemnych: geometria skarp i spadków
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych BUD.13 dotyczące obliczeń pomocniczych w robotach ziemnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego