KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 28.
Którą z czynności regulacyjnych należy wykonać, aby tłoczysko siłownika 1A1 wsuwało się wolniej niż wysuwało?
Ilustracja przedstawia schemat pneumatyczny oraz elektryczny, który jest częścią pytania egzaminacyjnego z kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prędkość ruchu siłownika zależy od przepływu czynnika roboczego.
Aby tłoczysko wsuwało się wolniej niż się wysuwa, należy zmniejszyć przepływ w torze odpowiadającym za ruch wsuwania. W tym zestawie odpowiedzi odpowiada temu regulacja na zaworze 1V2, a nie równoczesna zmiana obu nastaw.

Pełne wyjaśnienie:

W układach pneumatycznych prędkość ruchu tłoczyska siłownika w praktyce ustala się przez ograniczenie (dławienie) przepływu powietrza. Im mniejszy przepływ w gałęzi zasilającej/odprowadzającej komorę siłownika dla danego kierunku ruchu, tym mniejsza będzie prędkość przesuwu tłoka i tłoczyska.

Jeżeli wymagane jest, aby tłoczysko wsuwało się wolniej niż się wysuwa, regulacji dokonuje się tylko w tym torze, który odpowiada za ruch wsuwania. W przedstawionych odpowiedziach wskazuje to działanie: "Zmniejszyć przepływy na zaworze 1V2." Oznacza to zmniejszenie nastawy przepływu na zaworze przypisanym do kierunku wsuwania, co bezpośrednio obniża prędkość tego ruchu.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe?

  • "Zmniejszyć równomiernie przepływy na zaworach 1V2 i 1V3." – zmniejszenie obu nastaw spowolniłoby zarówno wsuw, jak i wysuw. Nie gwarantuje uzyskania relacji "wsuw wolniej niż wysuw", bo oba kierunki byłyby ograniczane podobnie.
  • "Zwiększyć równomiernie przepływy na zaworach 1V2 i 1V3." – zwiększenie przepływu zwykle przyspiesza oba kierunki. Nie realizuje celu, jakim jest spowolnienie wsuwania względem wysuwania.
  • "Zmniejszyć przepływy na zaworze 1V3." – byłoby poprawne tylko wtedy, gdyby 1V3 odpowiadał za wsuwanie. W tym zadaniu (zgodnie z przyporządkowaniem elementów) kierunek wsuwania reguluje 1V2, więc dławienie 1V3 dotyczyłoby przeciwnego kierunku.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zamień wymaganie na zasadę fizyczną: "wolniej" = "mniejszy przepływ w torze tego ruchu", a dopiero potem wybierz zawór przypisany do danego kierunku (wsuw albo wysuw).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prędkość ruchu tłoka zależy od ilości powietrza dopływającego/odpływającego w jednostce czasu. Gdy zmniejszysz przepływ (dławienie), spada natężenie przepływu i siłownik porusza się wolniej. Gdy zwiększysz przepływ, ruch zwykle przyspiesza.
Jeśli jednocześnie zmniejszysz przepływ w dwóch torach, spowolnisz oba kierunki ruchu. Zadanie wymaga różnicy prędkości: wsuw ma być wolniejszy niż wysuw, więc regulacja powinna dotyczyć tylko toru odpowiedzialnego za wsuwanie, a nie całego układu symetrycznie.
Oznacza to, że czas powrotu tłoczyska do położenia wsuniętego ma być dłuższy (mniejsza prędkość ruchu) niż czas wysuwania. W praktyce realizuje się to przez inne nastawy regulatorów przepływu dla dwóch kierunków pracy siłownika.
Trzeba prześledzić połączenia od króćców siłownika do zaworów regulacyjnych i sprawdzić, który tor działa w danym kierunku (zasilanie/odpowietrzanie danej komory). Same oznaczenia typu 1V2/1V3 nie mówią tego bez kontekstu schematu.
W typowych układach tak: ograniczenie przepływu zmniejsza ilość powietrza przepływającego w czasie, więc spada prędkość. Trzeba jednak pamiętać o obciążeniu, ciśnieniu zasilania i sposobie dławienia (na dopływie lub na odpływie), bo mogą wpływać na stabilność i płynność ruchu.
Zbyt mocne dławienie może powodować bardzo wolny ruch, "szarpanie" przy ruszaniu, a czasem zatrzymywanie się siłownika pod obciążeniem. Może też wydłużyć cykl maszyny. Na egzaminie to sygnał, że regulacja powinna być stopniowa, z kontrolą efektu.
Gdy jeden kierunek jest ruchem roboczym (np. docisk, pozycjonowanie) i wymaga kontroli, a drugi jest ruchem powrotnym i może być szybszy. Stosuje się to, by skrócić czas cyklu, ograniczyć uderzenia na końcu skoku lub poprawić jakość procesu.
Najczęstsze to: regulacja niewłaściwego kierunku (pomylenie wsuwu z wysuwem), jednoczesna zmiana obu nastaw "na równo", kręcenie regulacją bez obserwacji skutku oraz ignorowanie obciążenia. Pomaga zasada: najpierw ustal kierunek, potem reguluj tylko jego tor.
Nie, bo zwiększenie przepływu zwykle przyspiesza ruch. Nawet jeśli oba kierunki staną się szybsze, relacja "wsuw wolniej niż wysuw" nie zostanie osiągnięta przez równomierne zwiększanie. Potrzebujesz asymetrii: innej nastawy dla wsuwu i innej dla wysuwu.
Traktuj je jak elementy na schemacie: 1A1 to wykonawczy (siłownik), a 1V2/1V3 to elementy zaworowe. Przetłumacz wymaganie na zasadę: "wolniej" = "mniejszy przepływ w torze tego ruchu", a potem wybierz zawór przypisany do tego kierunku.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Prędkość ruchu siłownika zależy od przepływu czynnika roboczego.Aby tłoczysko wsuwało się wolniej niż się wysuwa, należy zmniejszyć przepływ w torze odpowiadającym za ruch wsuwania."

Materiały:

  • Notatki/rozdziały z pneumatyki: regulacja prędkości siłowników (dławienie na dopływie i odpływie)
  • Instrukcje producentów regulatorów przepływu (zawory dławiąco-zwrotne) – zasada działania i kierunek montażu
  • Ćwiczenia laboratoryjne: strojenie prędkości wysuwu/wsuwu na stanowisku pneumatycznym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego