KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2024 (test 2)

PYTANIE NR 23.
Którą z podanych funkcji logicznych realizował będzie zaprojektowany układ sterowania?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny układu sterowania, który może być używany w kontekście egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Funkcja Y = (a+b̅)∙c oznacza, że wyjście Y będzie równe 1 tylko wtedy, gdy c=1 oraz jednocześnie spełniony jest warunek a=1 lub b=0 (bo b̅ to negacja b). Nawias wymusza najpierw alternatywę, a potem koniunkcję z c.

Pełne wyjaśnienie:

Wyrażenie Y = (a+b̅)∙c jest zapisem funkcji boolowskiej, w której:

  • znak + oznacza alternatywę (OR),
  • kropka oznacza koniunkcję (AND),
  • kreska nad zmienną oznacza negację (NOT b).

Najpierw analizuje się część w nawiasie: (a+b̅). Oznacza ona, że warunek jest spełniony, gdy a=1 lub gdy b=0 (ponieważ wtedy b̅=1). Następnie cały ten wynik jest mnożony logicznie przez c, czyli dodatkowo musi być spełnione c=1. W praktyce: c działa jak "zezwolenie" – bez c=1 wyjście nie zadziała niezależnie od a i b.

Pozostałe propozycje są innymi funkcjami (inną strukturą warunków):

  • Y = (a∙c)+b daje 1, gdy b=1 niezależnie od c, a to nie odpowiada sytuacji, w której c jest warunkiem koniecznym.
  • Y = a+(c∙b̅) pozwala uzyskać Y=1 już przy a=1 bez względu na c, więc nie wymusza "bramkowania" przez c dla całej funkcji.
  • Y = (a̅∙b)+c̅ zawiera negację a oraz negację c, a więc opisuje zupełnie inną logikę (np. zadziałanie przy c=0), niezgodną ze strukturą z koniunkcją przez c.

Na egzaminie zwracaj uwagę na nawiasy i na to, czy dana zmienna jest warunkiem koniecznym (występuje jako czynnik AND dla całego wyrażenia), czy tylko jednym z warunków alternatywnych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis oznacza negację sygnału b (operator NOT). Gdy b=1, wtedy b̅=0, a gdy b=0, wtedy b̅=1. W zadaniach ze sterowania to często warunek "b jest nieaktywne".
Najpierw liczysz wynik nawiasu (a+b̅), czyli OR: prawda, jeśli a=1 lub b=0. Potem wynik z nawiasu łączysz z c przez AND (), więc finalnie c musi być równe 1, aby Y=1.
Nawias decyduje o kolejności działań i o sensie sterowania. (a+b̅)∙c oznacza, że c jest warunkiem koniecznym dla całej funkcji. Bez nawiasu łatwo pomylić zapis z inną funkcją, gdzie c dotyczy tylko fragmentu warunku.
Nie. W algebrze Boole’a znak + oznacza alternatywę (OR). Wynik jest 1, gdy co najmniej jeden składnik jest 1. Nie ma tu przeniesień ani sum jak w arytmetyce, tylko logika 0/1.
Kropka oznacza koniunkcję (AND). Wynik jest 1 tylko wtedy, gdy wszystkie połączone warunki są spełnione jednocześnie. W sterowaniu odpowiada to sytuacji, gdy kilka sygnałów musi być aktywnych naraz, aby wyjście zadziałało.
Najpewniejsza metoda to zbudowanie tablicy prawdy: wypisujesz wszystkie kombinacje wejść a, b, c, obliczasz po kolei , potem (a+b̅), a na końcu wynik AND z c. Porównujesz tak uzyskane Y z odpowiedziami.
Najczęściej: pomijanie negacji (b̅), mylenie znaków AND/OR oraz ignorowanie nawiasów. Częsty jest też błąd "c zawsze ważne", gdy w odpowiedzi c występuje tylko w jednym składniku, a nie jako warunek dla całego wyrażenia.
Taki zapis pojawia się np. w zezwoleniach i blokadach: C bywa sygnałem bezpieczeństwa lub trybu pracy (musi być 1), a A lub B to alternatywne sposoby spełnienia warunku (np. dwa czujniki albo przycisk/tryb automatyczny).
W (a+b̅)∙c sygnał c jest wymagany zawsze, bo jest AND z całością. W a+(c∙b̅) wystarczy samo a=1, aby Y=1, nawet gdy c=0. To inna logika działania wyjścia.
Czasem da się przekształcać wyrażenia prawami algebry Boole’a, ale tu zapis jest już czytelny funkcjonalnie: OR w nawiasie i AND z c. W praktyce uproszczenie może zmniejszyć liczbę bramek lub warunków w programie sterownika.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 51% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Funkcja Y = (a+b̅)∙c oznacza, że wyjście Y będzie równe 1 tylko wtedy, gdy c=1 oraz jednocześnie spełniony jest warunek a=1 lub b=0 (bo b̅ to negacja b)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Algebra Boole’a" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Algebra_Boole%E2%80%99a (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Funkcja boolowska" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Funkcja_boolowska (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Bramka logiczna" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Bramka_logiczna (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw logiki cyfrowej (bramki, tablice prawdy, funkcje boolowskie)
  • Ćwiczenia z zamiany schematu bramek na zapis funkcji i odwrotnie
  • Zadania z upraszczania wyrażeń boolowskich (np. z użyciem praw de Morgana i podstawowych tożsamości)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego