KWALIFIKACJA ELM4 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 20.
Która z wymienionych korekt wprowadzonych do programu przedstawionego na rysunku zagwarantuje dłuższy czas trwania stanu wysokiego na wyjściu Q0.1?
Ilustracja przedstawia schemat drabinkowy (LAD) używany w programowaniu sterowników PLC, co jest typowe dla branży
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zwiększenie PV czasomierza wydłuża czas odmierzania ustawiony w tym bloku.
Jeżeli na rysunku to czasomierz T2 bezpośrednio decyduje o podtrzymaniu stanu wysokiego na Q0.1, to większa nastawa PV spowoduje dłuższe utrzymanie "1" na wyjściu. Zmiany PV T1 nie muszą wpływać na Q0.1.

Pełne wyjaśnienie:

W układach PLC czasomierz (timer) realizuje funkcję odmierzania czasu, a jego parametr PV (wartość zadana/preset) określa, jak długo ma trwać odmierzanie (np. czas opóźnienia, czas impulsu albo czas podtrzymania – zależnie od typu czasomierza i sposobu włączenia w program).

Jeżeli w analizowanym programie (z rysunku) to czasomierz T2 jest elementem, który decyduje o tym, jak długo na wyjściu Q0.1 utrzymuje się stan wysoki, to zmiana jego PV jest najprostszą korektą "czasu trwania" sygnału.

  • "Zwiększenie wartości PV czasomierza T2." jest poprawne, bo większa nastawa czasu w bloku, który steruje utrzymaniem wyjścia, powoduje dłuższe utrzymywanie stanu wysokiego (wyjście pozostaje w stanie "1" przez dłuższy okres, zanim timer zakończy odmierzanie lub zmieni swój sygnał wyjściowy).
  • "Zmniejszenie wartości PV czasomierza T2." działa w kierunku przeciwnym: skraca nastawiony czas, więc zwykle skraca też czas trwania stanu wysokiego na Q0.1, jeśli T2 rzeczywiście odpowiada za podtrzymanie.
  • "Zwiększenie wartości PV czasomierza T1." może wydłużyć jakiś etap sekwencji, ale nie ma gwarancji wpływu na Q0.1. Jeśli T1 jest w innym miejscu logiki (np. warunek startu, opóźnienie innego sygnału), zmiana PV nie przełoży się bezpośrednio na czas stanu wysokiego Q0.1.
  • "Zmniejszenie wartości PV czasomierza T1." analogicznie nie gwarantuje wydłużenia stanu wysokiego; może wręcz przyspieszyć przejścia w sekwencji.

Klucz w tego typu zadaniach to identyfikacja, który timer w programie wpływa na utrzymanie wyjścia oraz czy jego wyjście (Q z timera) steruje Q0.1 bezpośrednio czy pośrednio. Dopiero wtedy korekta PV daje przewidywalny efekt.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
PV to wartość zadana (preset) czasu dla czasomierza. Określa, jak długo timer ma odmierzać przed zmianą swojego wyjścia lub zakończeniem impulsu (zależnie od typu timera). Zmiana PV zmienia "długość" działania czasowego w logice programu.
Najczęściej zwiększenie PV wydłuża odcinek czasowy sterowany przez timer. Jeśli wyjście fizyczne (np. Q0.1) jest podtrzymywane przez wyjście czasomierza, większe PV oznacza dłuższe utrzymanie stanu wysokiego. Warunkiem jest to, że dany timer faktycznie steruje tym wyjściem.
Bo zmiana nastawy timera, który nie jest w torze sterowania Q0.1, nie da oczekiwanego efektu. Jeden timer może opóźniać start sekwencji, a drugi podtrzymywać wyjście. Bez prześledzenia połączeń w programie łatwo zmienić "zły" parametr.
W praktyce często spotyka się timery realizujące opóźnienie załączenia, opóźnienie wyłączenia oraz generowanie impulsu. Różnią się tym, kiedy zaczynają odmierzać i jak zachowuje się ich wyjście w czasie. Na egzaminie zawsze analizuj typ i wpięcie w logikę.
W warunkach egzaminu rysunek zwykle jest dostępny, bo to na nim opiera się analiza. Jeśli go brakuje w materiale do nauki, nie da się uczciwie "zgadnąć" zależności T1/T2. Wtedy warto przećwiczyć podobne schematy i nauczyć się identyfikować, który timer podtrzymuje wyjście.
Zwykle nie, bo mniejsza nastawa czasu oznacza krótsze odmierzanie. Wyjątki mogą wynikać z nietypowej logiki (np. odwrócenie sygnału, inne warunki resetu), ale wtedy nie jest to "gwarantowane". Dlatego w pytaniu o gwarancję liczy się timer bezpośrednio sterujący wyjściem.
Trzeba prześledzić, co ustawia i co resetuje Q0.1 oraz jakie warunki czasowe występują w tym torze. Jeśli Q0.1 zależy od wyjścia timera (sygnału zakończenia czasu lub impulsu), to właśnie jego PV będzie parametrem decydującym o długości świecenia.
Najczęściej myli się typ timera i zakłada "standardowe" działanie, nie czytając rysunku. Częsty jest też błąd wyboru timera o podobnej nazwie (T1 zamiast T2) oraz skupienie na samej liczbie PV bez sprawdzenia, czy timer jest w torze sterowania danego wyjścia.
W wielu zadaniach dydaktycznych Q0.1 oznacza bit wyjściowy (adres w obszarze wyjść), często mapowany na wyjście fizyczne. W praktyce może to być też zmienna przypisana do wyjścia. Na egzaminie traktuj Q0.1 jako sygnał, którego stan wysoki/niski analizujesz w logice programu.
Ćwicz czytanie krótkich fragmentów LD/FBD: identyfikuj warunki SET/RESET, powiązania timerów i sygnałów oraz "kto steruje kim". Pomaga rysowanie osi czasu dla sygnałów wejściowych i wyjściowych oraz sprawdzanie, jak zmiana PV wpływa na przebiegi czasowe.
info

Około 53% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Zmiany PV T1 nie muszą wpływać na Q0.1."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (rozdziały dot. bloków czasowych/timerów)
  • Siemens, SIMATIC S7-1200 Programmable controller – System Manual (dokumentacja opisująca timery i parametry czasu w TIA Portal; właściwy rozdział dot. instrukcji czasowych)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne do IEC 61131-3 (LD/FBD) dotyczące bloków czasowych
  • Instrukcja/Help środowiska PLC używanego w zadaniach (opis timerów i parametrów PV/PT)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z analizy programów PLC i czasomierzy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego