Pytanie dotyczy uprawnienia świadka do odmowy złożenia zeznania w toku czynności na rozprawie w postępowaniu administracyjnym. W praktyce organ, prowadząc postępowanie dowodowe, powinien nie tylko wezwać świadka, ale też ustalić, czy zachodzą podstawy pozwalające mu nie zeznawać.
Odpowiedź "Były małżonek strony." jest poprawna, ponieważ szczególna więź wynikająca z małżeństwa (także po jego ustaniu) jest w procedurach administracyjnych typowo traktowana jako podstawa do ochrony relacji osobistych i uniknięcia konfliktu lojalności. W konsekwencji taka osoba może być uprawniona do odmowy składania zeznań.
Pozostałe propozycje są mylące, bo opierają się na intuicyjnych, ale nieadekwatnych przesłankach:
- "Konkubina." – relacja faktyczna (związek nieformalny) bywa społecznie postrzegana jako "jak małżeństwo", jednak w procedurach administracyjnych nie zawsze jest zrównana z małżeństwem w zakresie uprawnień procesowych. To częsty haczyk egzaminacyjny.
- "Współpracownik strony." – relacja zawodowa może wiązać się z zależnościami służbowymi lub obawą o konsekwencje, ale sama w sobie nie stanowi typowej podstawy do odmowy zeznań. Odmienną kwestią są np. tajemnice prawnie chronione, lecz to inny mechanizm niż relacja do strony.
- "Przyjaciel strony, który jest adwokatem." – bycie adwokatem kojarzy się z tajemnicą zawodową, ale pytanie dotyczy odmowy zeznań z racji osoby świadka (więzi ze stroną). Przyjaźń nie jest standardową przesłanką, a ewentualna tajemnica zawodowa dotyczyłaby określonych informacji, nie automatycznie całej możliwości składania zeznań.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się więzi nieformalne ("konkubina", "przyjaciel") oraz więź formalna ("małżonek"), zwykle sprawdzana jest znajomość konkretnego katalogu relacji, a nie ocena "kto jest najbliższy emocjonalnie".
