KWALIFIKACJA ELM2 - CZERWIEC 2018 (test 2)

PYTANIE NR 36.
Którego narzędzia należy użyć do zamocowania przewodów w złączu pokazanym na rysunku?
Ilustracja przedstawia niebieskie złącze elektryczne, które jest używane do mocowania przewodów.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W złączach śrubowych przewód mocuje się przez dokręcenie śruby dociskowej, więc właściwym narzędziem jest wkrętak.
"Zaciskarka" służy do zaprasowywania końcówek, "lutownica" do połączeń lutowanych, a "szczypce" nie zapewniają prawidłowego i kontrolowanego docisku w zacisku śrubowym.

Pełne wyjaśnienie:

W wielu urządzeniach elektronicznych spotyka się złącza, w których przewód jest mocowany mechanicznie, bez lutowania. Jeżeli na rysunku widać typowy zacisk śrubowy (śruba dociskowa lub gniazdo na końcówkę wkrętaka), to przewód unieruchamia się przez dokręcenie śruby. Do tego służy wkrętak dobrany do rodzaju gniazda (np. płaskiego lub krzyżowego) oraz właściwego rozmiaru, aby nie zniszczyć łba śruby i uzyskać pewny docisk.

Odpowiedź "Wkrętaka." jest więc poprawna, ponieważ tylko to narzędzie jest przeznaczone do kontrolowanego dokręcania elementów śrubowych w złączach.

Pozostałe propozycje odpowiadają innym technologiom wykonania połączenia:

  • "Zaciskarki." używa się do zaprasowywania końcówek (np. tulejek, konektorów) na przewodach. Sama zaciskarka nie służy do dokręcania śrub w złączu.
  • "Lutownicy." używa się do wykonywania połączeń lutowanych. Zacisk śrubowy nie wymaga nagrzewania i cyny, a lutowanie w miejscu przewidzianym na docisk śrubą może pogorszyć jakość styku (np. przez odkształcenia i pełzanie materiału pod dociskiem).
  • "Szczypiec." można użyć pomocniczo (np. do przytrzymania przewodu), ale nie zapewniają one poprawnego dokręcenia śruby ani właściwego momentu – łatwo też uszkodzić elementy złącza.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj mechanizm mocowania (śruba, sprężyna, zacisk do zaprasowania, lut), a dopiero potem dobierz narzędzie. To ogranicza typowy błąd polegający na wybieraniu narzędzia "najczęściej kojarzonego z przewodami" bez analizy rysunku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Złącze śrubowe zwykle ma widoczną śrubę dociskową lub miejsce na jej dokręcanie (np. łeb z nacięciem). Charakterystyczny jest mechanizm, w którym przewód jest przyciskany metalową częścią po dokręceniu. Jeśli na rysunku widać "śrubkę" przy torze przewodu, to wskazówka kluczowa.
Wkrętak pozwala dokręcić śrubę osiowo i kontrolowanie, bez niszczenia łba i bez poślizgu. Szczypce nie pasują do gniazda śruby, łatwo uszkadzają elementy złącza i nie dają pewnego docisku. Połączenie może się poluzować, co zwiększa opór styku i ryzyko przegrzania.
Zaciskarka jest potrzebna, gdy na przewód zakładasz końcówkę do zaprasowania (np. tulejkę na linkę, konektor, wsuwkę). Potem taki przewód może trafić do złącza śrubowego lub sprężynowego. Sama zaciskarka nie zastępuje wkrętaka, bo nie służy do dokręcania śrub.
Zwykle nie jest to dobra praktyka. Lut jest miękki i pod długotrwałym dociskiem może "pełzać", przez co śruba z czasem traci docisk, a styk się pogarsza. W praktyce do przewodów linkowych częściej stosuje się końcówki tulejkowe zaprasowane zaciskarką, a dopiero potem dokręca śrubę w złączu.
Dobierz typ końcówki do gniazda śruby (płaski/krzyżowy/imbus) oraz właściwy rozmiar, aby wkrętak nie "latał" w gnieździe. Zbyt mały rozmiar niszczy łeb śruby, a zbyt duży nie wejdzie. W praktyce pomocne są wkrętaki izolowane i zestawy precyzyjne do drobnych złączy.
Najczęstsze błędy to: niedokręcenie (przewód ma luz), przekręcenie i uszkodzenie gwintu, włożenie zbyt długiego odizolowanego odcinka (wystające żyły), lub włożenie izolacji pod zacisk. Błędem bywa też niewłaściwy wkrętak, który niszczy łeb śruby i utrudnia serwis.
W złączu śrubowym docisk uzyskuje się przez dokręcenie śruby (narzędzie: wkrętak). W złączu sprężynowym docisk zapewnia sprężyna, a przewód wkłada się po odciągnięciu elementu sprężynującego (czasem używa się małego wkrętaka jako dźwigni, ale nie do dokręcania). Mechanizm mocowania determinuje narzędzie.
Końcówki tulejkowe stosuje się głównie do przewodów wielodrutowych (linka), aby żyły się nie rozczapierzały i żeby docisk był równomierny. Tulejkę zaprasowuje się zaciskarką, a następnie taki przewód montuje w złączu. To poprawia powtarzalność połączenia i ułatwia serwis.
W większości przypadków nie. To, czy użyjesz wkrętaka, zależy od tego, czy złącze ma zacisk śrubowy. Inne złącza (sprężynowe, IDC, konektory zaciskane) wymagają innych narzędzi. Dlatego na egzaminie najpierw identyfikuje się typ złącza na rysunku, a dopiero potem dobiera narzędzie.
Po dokręceniu wykonaj delikatną próbę pociągnięcia przewodu (bez szarpania), sprawdź czy nie wystają niezaizolowane żyły poza strefę zacisku oraz czy izolacja nie jest uwięziona pod dociskiem. W praktyce stosuje się też kontrolę wizualną i, gdy to wymagane, pomiar ciągłości/rezystancji styku.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Phoenix Contact, dokumentacja produktowa złączy śrubowych (opis działania zacisku śrubowego i montaż przewodu) – https://www.phoenixcontact.com/ (sekcje dokumentacji produktów złączy śrubowych) - dostęp 2026-02-27
  • WAGO, materiały techniczne dot. złącz/techniki połączeń (porównanie technik zacisków i wymaganych narzędzi) – https://www.wago.com/ - dostęp 2026-02-27
  • PN-EN IEC 60947-7-1 (Aparatura rozdzielcza i sterownicza niskonapięciowa – Część 7-1: Wyposażenie pomocnicze – Listwy zaciskowe do przewodów miedzianych) – zakres: wymagania i rozwiązania dla zacisków/listw przewodowych

Materiały:

  • Instrukcje montażu producentów złączy zaciskowych (śrubowych i sprężynowych)
  • Podręczniki z podstaw elektrotechniki/elektroniki dotyczące połączeń przewodów
  • Katalogi i noty aplikacyjne dotyczące listew zaciskowych i końcówek tulejkowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego