KWALIFIKACJA ROL12 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 21.
Którego pasożyta przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia mikroskopowe zdjęcie pasożyta, który jest wszołem.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wszoła to owad – ektopasożyt, zwykle spłaszczony grzbietobrzusznie, z wyraźnym podziałem na głowę, tułów i odwłok oraz z 3 parami odnóży. Nużeniec i Varroa destructor są roztoczami (inna budowa), a larwa Gasterophilus ma postać larwalną muchówki, wyraźnie odmienną od wszoły.

Pełne wyjaśnienie:

Rozpoznanie wszoły opiera się na tym, że jest to owad (ektopasożyt) bytujący na skórze i okrywie włosowej/piórach. Na rysunkach diagnostycznych wszoły przedstawia się zwykle jako organizm spłaszczony grzbietobrzusznie, z czytelnym podziałem na: głowę, tułów i odwłok, oraz z trzema parami odnóży. Te cechy odróżniają je od roztoczy oraz larw owadów.

Odpowiedź "Wszoła." jest poprawna, ponieważ wszoły należą do owadów i mają typową dla owadów budowę segmentalną oraz 6 odnóży. W praktyce terenowej technik weterynarii spotyka je przy ocenie przyczyn świądu, wyłysień, pogorszenia jakości sierści/piór oraz przy kontroli higieny zwierząt.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Nużeńca." – nużeniec jest roztoczem. Roztocza mają inną ogólną budowę niż owady: nie mają typowego podziału na głowę–tułów–odwłok w takim układzie jak owady, a ich sylwetka i proporcje są charakterystyczne (u wielu gatunków ciało jest wydłużone, "robakowate"). Rozpoznanie nużeńca w praktyce łączy się też częściej z badaniem zeskrobin i zawartości mieszków włosowych.
  • "Roztocz Varroa destructor." – to również roztocz, dodatkowo kojarzony przede wszystkim z pszczołami. Jego kształt jest typowo roztoczowy, a nie owadzi. W zadaniu, które dotyczy rozpoznania "na rysunku", kluczowa jest różnica: roztocz ≠ owad.
  • "Larwę z rodzaju gasterophilus." – larwy muchówek (w tym giezów) wyglądają zupełnie inaczej niż dorosłe ektopasożyty typu wszoła: są beznogie, robakowate, z wyraźnymi pierścieniami segmentów i przystosowaniami do bytowania jako larwa. Jeśli rysunek przedstawia owada o zarysowanych częściach ciała i odnóżach, nie pasuje to do larwy.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw oceń, czy obiekt ma cechy owada (6 odnóży, segmenty, głowa) czy roztocza (odmienna sylwetka) albo larwy (postać robakowata). Dopiero potem dopasuj nazwę pasożyta do grupy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wszoła to owad pasożytniczy żyjący na skórze i w okrywie włosowej lub piórach. Ma spłaszczone ciało, 3 pary odnóży i wyraźny podział na głowę, tułów i odwłok. U wielu gatunków odżywia się złuszczonym naskórkiem i wydzielinami skóry.
Najprościej: wszoła jako owad ma 6 odnóży i czytelny podział na części ciała (głowa–tułów–odwłok). Roztocza mają inną sylwetkę i plan budowy; w praktyce zwraca się uwagę na proporcje ciała i cechy typowe dla roztoczy, a nie dla owadów.
Nużeniec należy do roztoczy, a nie do owadów. Różni się budową ciała i trybem bytowania: często związany jest z mieszkami włosowymi i gruczołami skóry, a jego rozpoznanie opiera się zwykle na badaniu zeskrobin lub materiału z mieszków, nie na cechach typowych dla owadów.
Varroa destructor jest znana przede wszystkim jako roztocz związany z pszczołami. W pytaniach egzaminacyjnych zwykle służy jako przykład roztocza odróżnianego od owadów pasożytniczych. Przy rozpoznawaniu na rysunku kluczowe jest odróżnienie roztocza od wszoły.
Ektopasożyt żyje na powierzchni ciała żywiciela (na skórze, w sierści, na piórach), a nie wewnątrz narządów. Dlatego przy podejrzeniu wszołów ważne są oględziny okrywy włosowej, wyczesywanie i ocena zmian skórnych oraz higieny środowiska bytowania zwierzęcia.
Typowe są: świąd, drapanie, niepokój, pogorszenie jakości sierści/piór, czasem wyłysienia i podrażnienia skóry. Objawy nie są jednak swoiste, więc w praktyce potrzebne jest potwierdzenie obecności pasożyta (oględziny, wyczesywanie, badanie materiału).
Najczęściej przy badaniu skóry i sierści/piór u zwierząt z uporczywym świądem albo w ramach przeglądu stanu zdrowia w stadzie. Wykryciu sprzyja dokładne rozdzielanie włosa/piór i ocena okolic typowo zasiedlanych przez ektopasożyty.
Częsty błąd to wybór nazwy "na pamięć" bez analizy cech: liczby odnóży, podziału ciała i ogólnej sylwetki. Drugi błąd to mylenie roztoczy z drobnymi owadami. Pomaga zasada: owad = 6 odnóży i wyraźne segmenty; larwa = postać robakowata.
Ćwicz porównywanie rycin i zdjęć: wszoły/wszy, pchły, kleszcze i roztocza skóry. Ucz się cech odróżniających (plan budowy, odnóża, kształt głowy/tułowia). Dobrą metodą jest robienie własnych notatek z "cechami kluczowymi" dla każdej grupy.
W zależności od podejrzenia: oględziny i wyczesywanie, badanie zeskrobin skóry, ocena włosa i łusek naskórka, a czasem badanie mikroskopowe materiału z mieszków włosowych. Dobór metody zależy od tego, czy podejrzewa się owady na powierzchni, czy roztocza związane ze skórą.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Wszoła to owad – ektopasożyt, zwykle spłaszczony grzbietobrzusznie, z wyraźnym podziałem na głowę, tułów i odwłok oraz z 3 parami odnóży."

Źródła:

  • Merck Veterinary Manual (MSD), "Lice in Animals" (Integumentary System → Lice) – https://www.merckvetmanual.com/integumentary-system/lice/lice-in-animals - dostęp 2026-02-27
  • Merck Veterinary Manual (MSD), "Demodicosis" – https://www.merckvetmanual.com/integumentary-system/mange/demodicosis - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia, "Varroa destructor" – https://en.wikipedia.org/wiki/Varroa_destructor - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Atlas/klucz do rozpoznawania ektopasożytów zwierząt (fotografie i ryciny porównawcze)
  • Podręcznik parazytologii weterynaryjnej (rozdziały o owadach i roztoczach skóry)
  • Materiały ćwiczeniowe z mikroskopii: preparaty wszołów, wszy i roztoczy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego