KWALIFIKACJA INF1 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 26.
Którego urządzenia symbol jest przedstawiony na rysunku?
Ilustracja przedstawia symbol elektryczny, który jest używany do oznaczania filtra górnoprzepustowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Filtr górnoprzepustowy rozpoznaje się po symbolu wskazującym przepuszczanie składowych o wyższych częstotliwościach i tłumienie niskich. Wzmacniacz ma zwykle oznaczenie elementu aktywnego, tłumik symbol elementu redukującego poziom sygnału, a filtr dolnoprzepustowy działa odwrotnie (przepuszcza niskie).

Pełne wyjaśnienie:

Filtr górnoprzepustowy (HPF) to układ, który przepuszcza sygnały o częstotliwościach wyższych od częstotliwości granicznej, a tłumi składowe niskoczęstotliwościowe. W praktyce telekomunikacyjnej filtry są używane do kształtowania pasma, separacji składowych i ograniczania zakłóceń spoza wymaganego zakresu.

W pytaniu należy rozpoznać symbol na schemacie. Jeżeli symbol odpowiada filtrowi, a jego zapis graficznie wskazuje "odcięcie dołu pasma" (czyli usunięcie niskich częstotliwości), poprawną odpowiedzią jest filtr górnoprzepustowy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Wzmacniacz to element aktywny, którego symbolem bywa np. blok wzmacniający lub układ ze wskazaniem zasilania/oznaczeniem typowym dla elementów aktywnych. Sam filtr pasywny nie wskazuje funkcji wzmacniania, tylko selekcję pasma.
  • Filtr dolnoprzepustowy działa przeciwnie do górnoprzepustowego: przepuszcza niskie częstotliwości i tłumi wysokie. Jeśli na rysunku widać "odcięcie dołu" i przepuszczanie wyższych składowych, nie może to być dolnoprzepust.
  • Tłumik zmniejsza poziom sygnału w możliwie szerokim paśmie (bez selekcji częstotliwości jak filtr). Jego symbol zwykle odnosi się do redukcji amplitudy/mocy, a nie do wyraźnego rozdzielania pasm.

Wskazówka egzaminacyjna: przy symbolach filtrów zawsze myśl o pytaniu "które częstotliwości przechodzą?". HPF = przechodzą wysokie, LPF = przechodzą niskie. To pozwala odróżnić filtry od tłumików i wzmacniaczy, nawet gdy rysunek jest uproszczony.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Filtr górnoprzepustowy przepuszcza składowe o wyższych częstotliwościach, a tłumi niskie. W torach telekomunikacyjnych wykorzystuje się go do separacji pasm, ograniczania zakłóceń niskoczęstotliwościowych oraz kształtowania pasma sygnału zgodnie z wymaganiami urządzeń abonenckich.
Najpewniejsza metoda to powiązanie symbolu z funkcją: HPF "odcina dół" pasma (tłumi niskie), a LPF "odcina górę" (tłumi wysokie). Na egzaminie warto dopasować symbol do pytania: które częstotliwości mają przechodzić dalej w torze?
Tłumik zmniejsza poziom sygnału zwykle w szerokim zakresie częstotliwości, bez selekcji pasma. Filtr natomiast celowo zmienia charakterystykę częstotliwościową: jedne składowe przepuszcza, inne tłumi. Pomyłka wynika z tego, że oba elementy "zmniejszają" coś, ale robią to z innego powodu.
Filtry spotyka się m.in. w torach wejściowych/wyjściowych, gdzie ograniczają pasmo do użytecznego zakresu, chronią kolejne stopnie przed zakłóceniami i pomagają spełnić wymagania kompatybilności. W praktyce serwisowej ich obecność ułatwia diagnostykę problemów z selektywnością sygnału.
Na schematach blokowych elementy mogą być rysowane podobnie (np. jako prostokąty), dlatego ważne są oznaczenia i kontekst. Wzmacniacz wskazuje funkcję zwiększania poziomu sygnału (często jako "amp"/trójkąt w elektronice), a filtr wskazuje selekcję pasma. Bez kontekstu łatwo o błąd skojarzenia.
Najczęstsze błędy to: mylenie HPF z LPF (odwrócenie logiki "co przepuszcza"), wybór odpowiedzi "filtr" bez doprecyzowania typu, oraz utożsamianie każdego elementu pasywnego z tłumikiem. Pomaga zadanie sobie pytania: czy element selekcjonuje częstotliwość, czy tylko zmniejsza poziom?
Częstotliwość graniczna to punkt, w którym filtr przechodzi między pasmem przepustowym i zaporowym (umownie granica działania). Jest ważna, bo decyduje, które składowe sygnału będą transmitowane w torze, a które zostaną wytłumione. W telekomunikacji dobór tej granicy wpływa na jakość i odporność na zakłócenia.
Poza schematem wskazówką bywa zachowanie toru w pomiarach: filtr powoduje zmianę poziomu zależną od częstotliwości, a tłumik obniża poziom bardziej równomiernie w badanym paśmie. W praktyce montażu i serwisu kluczowe jest czytanie dokumentacji oraz porównanie objawów z charakterystyką elementu.
Filtr dolnoprzepustowy stosuje się wtedy, gdy chcemy zachować składowe niskoczęstotliwościowe i ograniczyć wysokoczęstotliwościowe zakłócenia. Jest to typowe np. w torach, w których ważna jest "wolniejsza" składowa sygnału, a wysoka częstotliwość stanowi szum lub niepożądane emisje. Dobór zależy od wymagań pasma.
Warto ćwiczyć rozpoznawanie symboli na krótkich schematach i łączyć je z funkcją elementu w torze: filtr = selekcja częstotliwości, tłumik = redukcja poziomu, wzmacniacz = zwiększenie poziomu. Pomaga też tworzenie fiszek z symbolem po jednej stronie i nazwą/funkcją po drugiej.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Filtr górnoprzepustowy rozpoznaje się po symbolu wskazującym przepuszczanie składowych o wyższych częstotliwościach i tłumienie niskich."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Filtr górnoprzepustowy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Filtr_g%C3%B3rnoprzepustowy (dostęp: 2026-02-24)
  • Wikipedia (pl): "Filtr dolnoprzepustowy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Filtr_dolnoprzepustowy (dostęp: 2026-02-24)

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z podstaw elektroniki dla kierunków teleinformatycznych (dział: filtry i elementy toru)
  • Tablice/słowniki symboli schematowych elementów elektronicznych stosowanych w praktyce serwisowej
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji INF.1 dotyczące czytania schematów i bloków funkcjonalnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego