KWALIFIKACJA CES4 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 6.
Którego z przedstawionych na rysunkach urządzeń należy użyć do analizy granulometrycznej piasku szklarskiego metodą sitową?
Ilustracja przedstawia cztery różne urządzenia laboratoryjne, które mogą być używane w analizach związanych z technologią
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Analiza granulometryczna metodą sitową polega na przesiewaniu próbki przez zestaw sit o różnych wielkościach oczek (zwykle z użyciem wstrząsarki) i określeniu udziału frakcji na poszczególnych sitach. Dlatego właściwe jest urządzenie przedstawiające zestaw sit laboratoryjnych, a nie przyrządy do innych badań surowca.

Pełne wyjaśnienie:

Analiza granulometryczna (analiza uziarnienia) piasku szklarskiego metodą sitową polega na mechanicznym rozdzieleniu ziaren na frakcje według ich wielkości. W praktyce wykonuje się to przez przesiewanie odważonej próbki przez zestaw sit o stopniowo zmniejszających się oczkach (często w kolumnie sit), zwykle z wykorzystaniem wstrząsarki sitowej, aby zapewnić powtarzalność i skuteczne przesiewanie.

Poprawny wybór to zestaw sit laboratoryjnych do analizy granulometrycznej, ponieważ tylko taki zestaw realizuje kluczową zasadę metody: ziarna większe od oczek pozostają na sicie, a mniejsze przechodzą niżej. Po zakończeniu przesiewania waży się pozostałość na każdym sicie i na tej podstawie określa udział procentowy poszczególnych frakcji, co jest typowym wynikiem badania uziarnienia.

Pozostałe urządzenia (jeśli są pokazane na rysunkach) mogą służyć do innych oznaczeń właściwości surowca, ale nie odpowiadają metodzie sitowej, ponieważ:

  • nie wykorzystują zestawu sit o określonych oczkach, więc nie rozdzielają próbki na frakcje,
  • mogą mierzyć inne cechy (np. masę, objętość, gęstość, wilgotność lub parametry chemiczne), które nie są bezpośrednio analizą granulometryczną,
  • nie pozwalają wprost otrzymać rozkładu uziarnienia w klasach sitowych.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się sformułowanie "metodą sitową", niemal zawsze należy szukać odpowiedzi przedstawiającej kolumnę sit (kilka sit ułożonych jedno na drugim) oraz ewentualnie urządzenie wprawiające sita w drgania. To najszybszy sposób powiązania metody z właściwą aparaturą.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To badanie rozkładu wielkości ziaren w próbce piasku. Wynikiem jest udział frakcji ziarnowych (np. ile materiału zatrzymało się na poszczególnych sitach). W technologii szkła pomaga ocenić przydatność surowca i stabilność przygotowania zestawu.
Odważoną próbkę przesiewa się przez zestaw sit o różnych oczkach. Ziarna większe zostają na danym sicie, a mniejsze przechodzą niżej. Po przesiewaniu waży się materiał na każdym sicie i oblicza procentowy udział frakcji.
Potrzebny jest zestaw sit laboratoryjnych (kilka sit o zróżnicowanej wielkości oczek), często z pokrywą i denkiem oraz wstrząsarka sitowa ułatwiająca przesiewanie. Dodatkowo używa się wagi do odważania i ważenia frakcji.
Waga służy tylko do masy, a granulometria wymaga rozdzielenia próbki na frakcje według wielkości ziaren. Bez sit nie uzyskasz informacji, jaka część materiału jest drobna, średnia lub gruba. Waga jest elementem pomocniczym, nie podstawowym narzędziem metody.
Metodę sitową stosuje się, gdy ziarna są na tyle duże, że można je skutecznie rozdzielić mechanicznie na sitach, a wynik ma być podany w klasach sitowych. Dla bardzo drobnych cząstek w praktyce częściej potrzebne są metody pośrednie, ale to zależy od laboratorium i wymagań kontroli.
Typowe błędy to: zbyt krótki czas przesiewania, zanieczyszczone lub uszkodzone sita, niewłaściwe ułożenie sit (brak gradacji), brak dokładnego odważenia próbki oraz pomijanie czyszczenia sit między próbami. Każdy z nich zniekształca udział frakcji.
Oznacza to większy udział bardzo małych ziaren w próbce. W praktyce może to wpływać na pylenie, mieszanie zestawu surowcowego i przebieg procesów w instalacji. Ocena konsekwencji technologicznych zależy od receptury i warunków wytwarzania, ale sama informacja wynika właśnie z analizy uziarnienia.
Dobór zależy od spodziewanego zakresu wielkości ziaren i tego, w jakich przedziałach chcesz mieć wynik. W praktyce używa się zestawu sit o stopniowanej wielkości oczek, aby uzyskać sensowny rozkład frakcji. Na egzaminie kluczowe jest rozpoznanie, że metoda wymaga kilku sit o różnych oczkach.
Nie zawsze jest bezwzględnie konieczna, ale jest standardowym wyposażeniem, bo zapewnia powtarzalne i efektywne przesiewanie. Ręczne przesiewanie bywa mniej dokładne i bardziej zależne od operatora. W zadaniach egzaminacyjnych zestaw sit często występuje właśnie z wstrząsarką.
Zwykle widać kilka okrągłych (czasem prostokątnych) sit ułożonych jedno na drugim, tworzących kolumnę, z denkiem i pokrywą. Często obok lub pod spodem jest urządzenie wprowadzające je w drgania. To odróżnia je od pojedynczych naczyń, kolb czy przyrządów pomiarowych.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że analiza granulometryczna metodą sitową polega na przesiewaniu próbki przez zestaw sit o różnych wielkościach oczek (zwykle z użyciem wstrząsarki) i określeniu udziału frakcji na poszczególnych sitach.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z laboratoriów surowców szklarskich (opis metody sitowej)
  • Instrukcje BHP i instrukcje stanowiskowe do pracy z wstrząsarką i sitami
  • Podręczniki/skompendia z technologii szkła dotyczące surowców i kontroli jakości (rozdział o badaniu uziarnienia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego