KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 19.
Którego z wymienionych leków nie może wydać technik farmaceutyczny, posiadający dwuletnią praktykę w aptece w pełnym wymiarze czasu pracy?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "Pentazocyny."
Technik farmaceutyczny z dwuletnią praktyką nie może wydawać środków odurzających z wykazu N. Pentazocyna należy do wykazu N, więc jej wydanie wymaga udziału farmaceuty. Zolpidem i chlordiazepoksyd są w psychotropach IV-P, a prometazyna jest poza wykazami N/P.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna jest odpowiedź "Pentazocyny.", ponieważ technik farmaceutyczny (nawet z dwuletnią praktyką w pełnym wymiarze czasu pracy) ma ustawowo ograniczone uprawnienia w zakresie wydawania substancji kontrolowanych.

Kluczowe jest rozróżnienie dwóch grup substancji kontrolowanych:

  • Środki odurzające (wykaz N) – technik nie może ich wydawać. Do tej grupy należą m.in. opioidy.
  • Substancje psychotropowe (wykaz P) – technik nie może wydawać grup I-P i II-P, ale może wydawać III-P i IV-P.

Pentazocyna jest opioidowym lekiem przeciwbólowym zaliczanym do wykazu N, więc technik nie może jej wydać samodzielnie – realizację takiej recepty powinien wykonać farmaceuta.

Pozostałe propozycje są błędne w kontekście pytania:

  • "Zolpidemu." – zolpidem jest substancją psychotropową, ale w grupie IV-P, którą technik z 2-letnią praktyką może wydawać.
  • "Chlordiazepoksydu." – chlordiazepoksyd (benzodiazepina) również należy do grupy IV-P, więc jego wydanie jest dopuszczalne dla technika w opisanych warunkach.
  • "Prometazyny." – prometazyna jest lekiem przeciwhistaminowym i nie jest klasyfikowana jako środek odurzający (N) ani jako psychotrop z grup zakazanych dla technika, więc może być wydana.

W praktyce aptecznej najczęstszą pułapką jest założenie, że "każdy psychotrop" jest zakazany dla technika. Na egzaminie warto zawsze sprawdzać, czy dany lek jest w wykazie N (zakaz) czy w wykazie P i w jakiej grupie (I/II – zakaz, III/IV – dopuszczalne).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wykaz N oznacza środki odurzające, czyli substancje pod szczególną kontrolą (m.in. część opioidów). Wydawanie ich jest obwarowane dodatkowymi ograniczeniami prawnymi i organizacyjnymi. W kontekście uprawnień technika farmaceutycznego jest to grupa, której technik nie może wydawać samodzielnie.
Wykaz P dotyczy substancji psychotropowych podzielonych na grupy (I-P, II-P, III-P, IV-P). Podział wynika z poziomu kontroli i ryzyka. Dla technika kluczowe jest to, że nie może wydawać I-P i II-P, natomiast przy spełnieniu warunków może wydawać III-P i IV-P.
Pentazocyna jest klasyfikowana jako środek odurzający (wykaz N). Zgodnie z zasadami uprawnień technika farmaceutycznego, technik nie może samodzielnie wydawać środków odurzających, niezależnie od tego, że ma 2 lata praktyki. Taką receptę powinien zrealizować farmaceuta.
Tak, jeśli spełnia warunek dwuletniej praktyki w pełnym wymiarze czasu pracy, może wydawać substancje psychotropowe z grup III-P i IV-P. W podanym zakresie zolpidem jest kwalifikowany jako psychotrop, ale w grupie dopuszczonej dla technika, więc nie jest to lek "zawsze zakazany".
Przy dwuletniej praktyce technik może wydawać substancje psychotropowe z grup III-P i IV-P. Chlordiazepoksyd (lek z grupy benzodiazepin) jest wskazywany jako przykład psychotropu z grupy dopuszczalnej dla technika. Kluczowe jest rozróżnienie grup P, a nie samo "uspokajające" działanie leku.
Prometazyna jest lekiem przeciwhistaminowym i w typowej klasyfikacji nie należy do środków odurzających (N) ani do psychotropów z grup I-P lub II-P. Dlatego, z perspektywy ograniczeń dotyczących substancji kontrolowanych, technik może ją wydać. Na egzaminie nie należy automatycznie traktować każdego leku "uspokajającego" jako N/P.
Najpewniejsza metoda to pamiętanie typowych grup: opioidy przeciwbólowe często są w wykazie N, natomiast liczne leki nasenne/anksjolityczne są w wykazie P. Jeśli nazwa leku jest nieznana, warto ocenić klasę farmakologiczną. W praktyce jednak podstawą jest znajomość wykazów i przykładów leków z nich.
Technik z dwuletnią praktyką może wydawać większość produktów leczniczych, ale w zakresie substancji kontrolowanych obowiązują wyjątki. Nie może wydawać wykazu N oraz psychotropów I-P i II-P. Może natomiast wydawać psychotropy III-P i IV-P. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest wskazanie właściwej grupy.
Gdy recepta dotyczy leku, którego technik nie ma prawa wydać samodzielnie, np. środka odurzającego z wykazu N lub substancji psychotropowej z grupy I-P albo II-P. W praktyce aptecznej technik powinien wtedy przekazać realizację farmaceucie, aby zachować zgodność z uprawnieniami i procedurami.
Najczęstszy błąd to myślenie "psychotrop = zawsze zakaz dla technika", bez sprawdzenia grupy III-P/IV-P. Drugi błąd to utożsamianie opioidów z psychotropami tylko dlatego, że oba typy leków wymagają kontroli. Trzeci błąd to nieuwzględnienie warunku dwuletniej praktyki, który zmienia zakres uprawnień.
info

Statystycznie 34% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Poprawna jest odpowiedź "Pentazocyny."Technik farmaceutyczny z dwuletnią praktyką nie może wydawać środków odurzających z wykazu N."

Źródła:

  • Ustawa Prawo farmaceutyczne, art. 91, Dz.U. 2024 poz. 620
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych, Dz.U. 2024 poz. 1139
  • ISAP – Internetowy System Aktów Prawnych (teksty aktów prawnych Dz.U. 2024 poz. 620 oraz Dz.U. 2024 poz. 1139) – dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Tekst jednolity/aktualny ustawy Prawo farmaceutyczne – część dotycząca uprawnień technika
  • Aktualne wykazy substancji: środki odurzające (N) i substancje psychotropowe (P) z rozporządzenia Ministra Zdrowia
  • Materiały szkoleniowe z prawa farmaceutycznego dla techników farmaceutycznych (opracowania dydaktyczne szkoły/CKZ)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego