KWALIFIKACJA CHM2 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 36.
Którego z wymienionych próbników należy użyć w celu pobrania próbki laboratoryjnej superfosfatu poddanego granulacji w bębnie obrotowym?
Ilustracja przedstawia cztery różne próbniki laboratoryjne oznaczone literami A, B, C i D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do pobrania próbki laboratoryjnej granulowanego superfosfatu potrzebny jest próbnik, który umożliwia pobór z różnych głębokości i daje próbkę reprezentatywną. Laska probiercza szczelinowa z zamykanymi oknami (C) pozwala pobrać granulat z przekroju warstwy bez domieszki tylko frakcji powierzchniowej.

Pełne wyjaśnienie:

W przypadku superfosfatu po granulacji (materiał sypki w postaci granul) kluczowym wymaganiem jest reprezentatywność próbki. Granulat może być rozsegregowany: na powierzchni lub w różnych strefach pryzmy/zbiornika mogą dominować inne frakcje ziarnowe (drobniejsze lub grubsze), a także inna wilgotność czy pylistość. Dlatego narzędzie do poboru powinno umożliwiać pobranie materiału z głębi i z całego przekroju pionowego, a nie wyłącznie z wierzchu.

Odpowiedź C odpowiada lasce probierczej szczelinowej (sondzie z podłużnymi oknami/szczelinami i mechanizmem zamykania). Taki próbnik wprowadza się do materiału z zamkniętymi otworami, następnie na żądanej głębokości otwiera się szczeliny, aby granulat wsypał się do wnętrza, po czym zamyka i wyciąga. Dzięki temu próbka nie jest "zanieczyszczona" wyłącznie warstwą powierzchniową i lepiej odzwierciedla skład partii.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • A (czerpak/pojemnik) – typowo służy do poboru powierzchniowego; łatwo nim nabrać materiał, ale pobór jest punktowy i zwykle obejmuje tylko wierzchnią warstwę, co zwiększa ryzyko niereprezentatywności.
  • B (rurka/próbnik bez cech szczelinowej sondy zamykanej) – taki przyrząd może nie zapewniać poboru z kontrolowanej głębokości i z przekroju warstwy; bez okien/szczelin i zamykania trudniej uzyskać próbkę z określonej strefy.
  • D (sonda glebowa/rynienkowa) – jest kojarzona z pobieraniem próbek gleby; przy materiale granulowanym nie daje tej samej kontroli poboru z różnych głębokości i może faworyzować określone frakcje.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać: materiał sypki/granulat + wymóg reprezentatywności → najczęściej właściwa jest sonda szczelinowa zamykana, a nie czerpak.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Reprezentatywna próbka to taka, która możliwie wiernie odzwierciedla skład całej partii materiału. W granulacie ważne jest ujęcie różnych frakcji i stref (powierzchnia i głębiej), bo w pryzmie lub zbiorniku może dochodzić do segregacji ziaren.
Wprowadza się ją do materiału z zamkniętymi szczelinami, a na żądanej głębokości otwiera okna, aby granulat wsypał się do wnętrza. Potem okna się zamyka i wyciąga próbnik. Dzięki temu pobiera się materiał z określonej strefy, a nie tylko z wierzchu.
Czerpak zwykle pobiera materiał tylko z powierzchni i z jednego punktu. Przy granulacie to zwiększa ryzyko, że próbka będzie zawierała nadmiar pyłu lub tylko jedną frakcję ziarnową. Wynik analizy może wtedy nie odzwierciedlać całej partii produktu.
Najczęściej spotkasz czerpaki (pobór powierzchniowy), rurki do worków oraz laski probiercze szczelinowe/zamykane (pobór z głębi). Dobór zależy od tego, czy materiał jest w pryzmie, silosie, worku oraz czy potrzebujesz próbki z całego przekroju warstwy.
Laskę probierczą stosuje się, gdy trzeba pobrać próbkę z różnych głębokości i ograniczyć wpływ warstwy powierzchniowej, np. z pryzm, hałd, silosów czy big-bagów. Rurka do worków bywa przydatna w poborze z opakowań, ale nie zawsze daje taką kontrolę przekroju.
Typowe błędy to pobór tylko z wierzchu, pobór z jednego miejsca, mylenie próbnika do granulatu z narzędziem do gleby oraz niewłaściwe zamykanie/otwieranie szczelin w sondzie. Skutkiem jest niereprezentatywna próbka i wyniki analizy niezgodne z rzeczywistą jakością partii.
Tak, w partii granulatu mogą występować różne frakcje ziarnowe (drobniejsze i większe granule) oraz pył. Dodatkowo podczas przesypywania i magazynowania może dochodzić do segregacji. Dlatego narzędzie do poboru powinno umożliwiać pobór z głębi i z kilku stref materiału.
Najczęściej jest to długa metalowa laska z uchwytem typu T, zakończona stożkowym ostrzem ułatwiającym wbicie w materiał. Wzdłuż korpusu ma podłużne otwory (okna/szczeliny) oraz mechanizm, który pozwala je otwierać i zamykać podczas poboru próbki.
Próbki mogą być pobierane z pryzm i hałd magazynowych, z silosów, z opakowań zbiorczych (np. big-bagów) lub w punktach kontroli procesu. Zasada jest stała: próbka do badań powinna pochodzić z kilku miejsc i z różnych głębokości, aby była reprezentatywna.
Ucz się przez skojarzenia: materiał sypki/granulat → sonda/laska szczelinowa; powierzchnia → czerpak. Obejrzyj zdjęcia podstawowych próbników i ćwicz rozpoznawanie po cechach (uchwyt T, szczeliny, stożek). Zawsze łącz narzędzie z celem: reprezentatywność.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Do pobrania próbki laboratoryjnej granulowanego superfosfatu potrzebny jest próbnik, który umożliwia pobór z różnych głębokości i daje próbkę reprezentatywną."

Materiały:

  • Instrukcje zakładowe (procedury) pobierania próbek materiałów sypkich i nawozów
  • Podręczniki z analizy chemicznej dotyczące etapu pobierania i przygotowania próbek
  • Materiały dydaktyczne o granulacji i kontroli jakości produktów granulowanych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego