KWALIFIKACJA TLO3 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 1.
Której suwmiarki należy użyć do wykonania pomiaru z dokładnością 0,02 mm?
Ilustracja przedstawia fragment tekstu związanego z pomiarem suwmiarką, co jest istotne w kontekście kwalifikacji zawodowej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dokładność suwmiarki z noniuszem wynika z różnicy między 1 mm skali głównej a wartością 1 działki noniusza.
Obliczamy: 1 − (L/n). Dla L = 49 mm i n = 50: 1 − 49/50 = 1 − 0,98 = 0,02 mm, więc ten wariant spełnia wymaganą dokładność.

Pełne wyjaśnienie:

W suwmiarce z noniuszem dokładność (rozdzielczość odczytu), czyli tzw. działka elementarna, wynika z porównania działek skali głównej (metrycznej, gdzie 1 działka to zwykle 1 mm) oraz noniusza.

Jeżeli długość noniusza wynosi L (w mm) i jest on podzielony na n równych działek, to długość jednej działki noniusza wynosi L/n mm. W typowym noniuszu metrycznym jedna działka noniusza jest nieco mniejsza od 1 mm skali głównej, a różnica tych długości stanowi właśnie najmniejszy możliwy krok odczytu:

dokładność = 1 mm − (L/n)

Dla odpowiedzi L = 49 mm, n = 50:

  • L/n = 49/50 = 0,98 mm
  • 1 − 0,98 = 0,02 mm

Oznacza to, że taka suwmiarka umożliwia odczyt z krokiem 0,02 mm, więc spełnia warunek z treści pytania.

Pozostałe propozycje nie dają 0,02 mm: L = 19, n = 10 daje 1 − 1,9 = 0,9 mm (za mała rozdzielczość), L = 39, n = 20L = 9, n = 10

W praktyce (także w pracy technika mechanika lotniczego) dobór przyrządu o odpowiedniej rozdzielczości jest kluczowy, aby nie popełnić błędu narzędziowego i móc wiarygodnie potwierdzić tolerancję wymiaru.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej L oznacza długość noniusza (w mm), a n liczbę działek, na które noniusz jest podzielony. Wtedy jedna działka noniusza ma długość L/n mm, a z porównania z 1 mm skali głównej wyznacza się dokładność odczytu.
Gdy 1 działka skali głównej ma 1 mm, a jedna działka noniusza ma L/n mm, to dokładność oblicza się jako różnicę: 1 mm − (L/n). Wynik (np. 0,02 mm) mówi, o ile najmniej może się zmienić odczyt przy przesunięciu szczęk.
To celowa konstrukcja: dzięki niewielkiej różnicy długości działek skali głównej i noniusza uzyskuje się "przesuwający się" punkt zbieżności kresek. Ta różnica jest właśnie krokiem odczytu, czyli rozdzielczością, jaką można uzyskać bez elektroniki.
Można posłużyć się zależnością z zadania: wyznaczyć L i policzyć liczbę działek n na noniuszu, a następnie obliczyć 1 − (L/n). W praktyce warto też zweryfikować, czy noniusz jest metryczny i czy skala główna ma podziałkę 1 mm.
Typowe pomyłki to: przyjęcie, że dokładność to samo 1/n mm (bez sprawdzenia L), policzenie L/n jako "dokładności" zamiast różnicy względem 1 mm, albo podstawienie L i n w złych jednostkach. Pomaga zapisanie kroków i kontrola sensu wyniku (czy jest mniejszy od 1 mm).
Nie zawsze. Sama liczba działek n nie wystarczy, bo liczy się jeszcze L. Dokładność wynika z różnicy 1 mm i L/n. Dwa noniusze mogą mieć różne L przy podobnym n, co zmienia wynik. Dlatego w zadaniach trzeba wykonać obliczenie.
Suwmiarka służy do szybkiej kontroli wymiarów zewnętrznych, wewnętrznych i głębokości, np. przy dopasowaniu elementów, weryfikacji zużycia czy sprawdzaniu części w warsztacie. Kluczowe jest dobranie rozdzielczości do tolerancji z dokumentacji, aby wynik był wiarygodny.
Gdy wymagana jest większa dokładność i stabilność pomiaru (np. setne lub tysięczne części mm w zależności od przyrządu) oraz lepsza powtarzalność. Mikrometr ma zwykle lepszą rozdzielczość od klasycznej suwmiarki i jest preferowany do krytycznych średnic/Grubości.
Nie. 0,02 mm to rozdzielczość (krok odczytu), a nie gwarancja całkowitego błędu pomiaru. Na wynik wpływają też m.in. stan przyrządu, luz, nacisk pomiarowy, temperatura, czystość powierzchni i umiejętność odczytu. Dlatego ważna jest też kalibracja i technika pomiaru.
Przećwicz kilka przykładów obliczeń dokładności z różnych par L i n oraz zadania z odczytu kreski zbieżnej. Zawsze zapisuj wzór i jednostki. Dodatkowo warto poćwiczyć praktycznie na suwmiarce: zamykanie szczęk, zerowanie i kontrolę powtarzalności odczytu.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Dokładność suwmiarki z noniuszem wynika z różnicy między 1 mm skali głównej a wartością 1 działki noniusza.Obliczamy: 1 − (L/n)."

Źródła:

  • https://en.wikipedia.org/wiki/Vernier_scale - accessed 2026-02-18
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Vernier_caliper - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Podręcznik/rozdział z metrologii warsztatowej: suwmiarki, noniusz, działka elementarna
  • Instrukcje producentów przyrządów pomiarowych (sekcja o rozdzielczości/least count)
  • Zadania rachunkowe z odczytu i doboru przyrządów pomiarowych (noniusz metryczny)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego