Niwelacja punktów rozproszonych to pomiar wysokościowy wykonywany zwykle metodą niwelacji geometrycznej, w której kluczowe jest wyznaczenie różnic wysokości na podstawie odczytów na łatach. Dlatego podstawą jest instrument, który tworzy poziomą linię celową, czyli niwelator, ustawiony stabilnie na statywie. Drugim niezbędnym elementem są łaty niwelacyjne, bo to na nich wykonuje się odczyty (np. odczyt "wstecz" na punkcie o znanej wysokości i "w przód" na punkcie wyznaczanym).
Odpowiedź "Niwelator, statyw, łaty niwelacyjne, pion sznurkowy." jest zgodna z ideą takiego pomiaru: zawiera instrument i akcesoria bezpośrednio związane z niwelacją. Pion sznurkowy jest akcesorium pomocniczym (może ułatwiać prawidłowe ustawienie/centrowanie w pewnych sytuacjach terenowych), ale rdzeń zestawu stanowią niwelator + statyw + łaty.
Pozostałe zestawy są nieadekwatne do niwelacji punktów rozproszonych, ponieważ:
- zawierają węgielnicę i szpilki geodezyjne, które kojarzą się raczej z tyczeniem i pomiarami sytuacyjnymi, a nie z odczytami wysokości na łatach,
- opierają się o tachimetr wraz z akcesoriami typu taśma/ruletka lub "żabki", co wskazuje na pomiary kątowo-liniowe (sytuacyjne/realizacyjne), a nie klasyczną niwelację geometryczną,
- nie zapewniają kluczowego elementu procedury, czyli jednoznacznego odczytu na łacie niwelacyjnej z poziomej osi celowej niwelatora.
Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w pytaniu pojawia się "niwelacja", szukaj zestawu, w którym występują łaty niwelacyjne i niwelator. Gdy pojawia się tachimetr, najczęściej dotyczy to pomiarów sytuacyjnych lub realizacyjnych metodą tachimetryczną.
