KWALIFIKACJA ELE2 - WRZESIEŃ 2015 (test 2)

PYTANIE NR 35.
Który aparat elektryczny, zamontowany w obwodzie instalacji zasilania elektrycznej kuchenki trójfazowej, może wykryć przerwę w ciągłości przewodów w jednej z faz?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Czujnik zaniku fazy" (w praktyce spotykany jako przekaźnik kontroli faz) monitoruje obecność napięć w torach L1–L3 i może wykryć zanik jednej fazy, np. przerwę przewodu lub przepalenie zabezpieczenia. Odgromnik chroni przed przepięciami, stycznik tylko łączy/rozłącza, a przekaźnik priorytetowy służy do sterowania obciążeniami, nie do kontroli faz.

Pełne wyjaśnienie:

W instalacji trójfazowej możliwa jest sytuacja, w której urządzenie nie traci zasilania całkowicie, lecz zanika jedna z faz (np. poluzowany zacisk, przerwany przewód, uszkodzone zabezpieczenie w jednym torze). Taki stan bywa niebezpieczny dla części odbiorników i często powoduje nieprawidłową pracę.

Aparatem, którego zadaniem jest wykrywanie takiego zdarzenia, jest "czujnik zaniku fazy" – w praktyce najczęściej realizowany jako przekaźnik kontroli/zaniku faz. Układ ten porównuje obecność (i często także kolejność oraz symetrię) napięć w poszczególnych fazach. Gdy jedna faza zaniknie, aparat generuje sygnał (np. rozłącza styk), co pozwala odłączyć obwód sterowania stycznika albo uruchomić sygnalizację awarii.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "Odgromnik" (ogranicznik przepięć) reaguje na krótkotrwałe przepięcia i odprowadza je do ziemi. Nie jest przeznaczony do wykrywania przerwy w przewodzie fazowym ani zaniku napięcia w jednej fazie.
  • "Przekaźnik priorytetowy" służy do zarządzania obciążeniem (np. odłączania mniej ważnych odbiorników przy dużym poborze mocy). Nie jest typowym układem diagnostycznym do kontroli obecności faz.
  • "Stycznik elektromagnetyczny" jest aparatem łączeniowym: załącza lub rozłącza obwód mocy. Sam z siebie nie "wykrywa" przerwy fazy – może co najwyżej zostać sterowany sygnałem z aparatu kontrolnego (np. z przekaźnika zaniku faz).

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać: wykrywanie zaniku jednej fazy = kontrola faz, natomiast łączenie obwodu = stycznik, a ochrona przed przepięciami = ogranicznik/odgromnik.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To aparat (często w formie przekaźnika kontroli faz), który nadzoruje obecność napięcia na fazach L1–L3. Gdy jedna faza zaniknie lub wystąpi nieprawidłowość zasilania, zmienia stan styków i może wyłączyć odbiornik albo uruchomić sygnalizację awarii.
Zanik jednej fazy może powodować pracę niezgodną z przeznaczeniem (np. spadek mocy, przegrzewanie elementów, nieprawidłowe działanie układów sterowania). W wielu układach lepiej odłączyć zasilanie niż dopuścić do długotrwałej pracy w stanie awaryjnym.
Przekaźnik kontroli faz monitoruje warunki zasilania trójfazowego. Typowo wykrywa zanik fazy, błędną kolejność faz oraz czasem asymetrię napięć. Po wykryciu nieprawidłowości rozłącza styk wyjściowy, który może sterować np. cewką stycznika.
Nie. Stycznik jest aparatem łączeniowym – realizuje załączanie i wyłączanie obwodu mocy, gdy dostanie sygnał na cewkę. Informację o zaniku fazy dostarcza mu osobny aparat kontrolny (np. przekaźnik/"czujnik" zaniku fazy).
Odgromnik (ogranicznik przepięć) chroni instalację przed krótkotrwałymi przepięciami, odprowadzając energię do ziemi. Nie mierzy ciągłości przewodów ani nie kontroluje obecności faz, więc nie jest właściwym urządzeniem do detekcji zaniku jednej fazy.
Stosuje się go do zarządzania obciążeniem, np. gdy trzeba ograniczać pobór mocy i czasowo odłączać mniej ważne odbiorniki. Jego rola to "priorytety" zasilania, a nie diagnostyka jakości zasilania trójfazowego (zanik fazy itp.).
Typowe objawy to nieprawidłowa praca urządzenia, spadek mocy grzania, nierównomierne działanie elementów, wyzwalanie zabezpieczeń lub pojawienie się sygnału awarii z przekaźnika kontroli faz. Weryfikację wykonuje się pomiarami napięć i kontrolą połączeń.
Najczęściej w rozdzielnicy, w obwodzie sterowania lub jako element automatyki nadzorującej. Jego styki wyjściowe mogą sterować cewką stycznika (odłączając zasilanie odbiornika) albo uruchamiać sygnalizację, zależnie od projektu instalacji.
Aparat zabezpieczający lub kontrolny "reaguje" na stan sieci (np. zanik fazy, przepięcie, przeciążenie) i zmienia swój stan. Aparat łączeniowy (np. stycznik) służy głównie do załączania/wyłączania i zwykle potrzebuje sygnału sterującego z zewnątrz.
Częsty błąd to wybór elementu kojarzonego z bezpieczeństwem (np. odgromnika) bez analizy, przed czym on chroni. Innym błędem jest utożsamianie stycznika z "wykrywaniem" usterek, mimo że stycznik tylko wykonuje łączenie, a wykrywanie realizuje osobny przekaźnik.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 45% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Odgromnik chroni przed przepięciami, stycznik tylko łączy/rozłącza, a przekaźnik priorytetowy służy do sterowania obciążeniami, nie do kontroli faz."

Źródła:

  • Schneider Electric: Zelio Control – przekaźniki kontroli faz RM17 (opis funkcji: zanik/asymetria/kolejność faz), https://www.se.com/pl/pl/product-range/ (sekcja: Zelio Control / Phase control relays) - dostęp 2026-03-04
  • Eaton: Przekaźniki kontroli faz (Phase monitoring relays) – karty katalogowe i opisy funkcji zaniku fazy, https://www.eaton.com/ (sekcja: Products / Control & Automation / Relays) - dostęp 2026-03-04
  • PN-EN 60204-1:2018-12, Bezpieczeństwo maszyn – Wyposażenie elektryczne maszyn – Część 1: Wymagania ogólne (wymagania dotyczące obwodów sterowania i funkcji zabezpieczających, w tym monitorowania warunków zasilania)

Materiały:

  • Podręczniki do elektrotechniki instalacyjnej (zasilanie trójfazowe, aparatura łączeniowa i zabezpieczeniowa)
  • Karty katalogowe przekaźników kontroli faz (przykłady zastosowań, schematy podłączeń)
  • Materiały szkoleniowe producentów aparatury modułowej (ochrona przed zanikiem/asymetrią faz)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego