KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2016 (test 2)

PYTANIE NR 11.
Który diagram stanów odpowiada opisowi sterowania dwoma siłownikami Al i A2?
Ilustracja przedstawia tekst oraz cztery diagramy oznaczone literami A., B., C.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Diagram A przedstawia sekwencję zmian stanów bez zwłoki czasowej: A1 przechodzi z 0 na 1 między krokami 1–2 i wraca na 0 dopiero między 4–5, a A2 przechodzi z 0 na 1 między 2–3 i wraca na 0 między 3–4. Pozostałe diagramy pokazują inne momenty przejść lub dodatkowy blok "t".

Pełne wyjaśnienie:

W diagramach stanów dla dwóch siłowników analizuje się moment przejścia sygnałów A1 i A2 pomiędzy poziomami 0 i 1 w kolejnych krokach. Aby poprawnie dopasować diagram do opisu sterowania, trzeba sprawdzić kolejność i czas trwania stanów: kiedy dany siłownik jest w stanie "1", w którym kroku następuje zmiana oraz czy zmiany są sekwencyjne czy równoczesne.

Poprawny jest diagram A, ponieważ pokazuje wyraźną sekwencję: najpierw zmienia się A1 (przejście 0→1 między krokami 1–2), następnie zmienia się A2 (0→1 między 2–3), potem A2 wraca (1→0 między 3–4), a na końcu A1 wraca (1→0 między 4–5). Taki przebieg odpowiada typowemu sterowaniu krokowemu, w którym drugi siłownik działa dopiero po osiągnięciu stanu przez pierwszy, a powroty nie są wykonywane jednocześnie.

Odpowiedzi z diagramami, w których oba przebiegi opadają w tym samym przedziale kroków, nie pasują do opisu sekwencji rozdzielającej powroty – sugerują równoczesne cofanie obu siłowników lub inną kolejność przejść. Diagramy zawierające dodatkowy blok "t" w torze sygnałowym wprowadzają zwłokę czasową; jeśli w opisie nie ma informacji o celowym opóźnieniu, taki wariant jest niezgodny z wymaganym sterowaniem krokowym.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zaznacz na osi kroków wszystkie cztery przejścia (A1 0→1, A2 0→1, A2 1→0, A1 1→0) i porównaj je z każdym diagramem. To ogranicza błędy wynikające z patrzenia tylko na "kształt" wykresu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Diagram stanów (krokowy) pokazuje, w których krokach sygnał wykonawczy ma wartość 0 lub 1 oraz kiedy następują przejścia między tymi wartościami. Dla siłowników zwykle oznacza to, kiedy są w stanie spoczynku i kiedy są wysterowane (np. wysuw/utrzymanie).
Oś "kroki" dzieli proces na kolejne etapy. Sprawdzasz, między którymi krokami linia zmienia poziom (0→1 lub 1→0) i jak długo utrzymuje się na danym poziomie. To pozwala odtworzyć kolejność ruchów i porównać ją z opisem sterowania.
Wypisz po kolei wszystkie przejścia stanów: kiedy A1 rośnie, kiedy rośnie A2, kiedy A2 opada i kiedy opada A1. Następnie porównaj te momenty z opisem. Poprawny diagram ma te same kroki przejść i ten sam czas trwania stanów "1".
Jednoczesny powrót obu siłowników oznacza inną strategię sterowania: oba elementy cofają się w tym samym kroku. Jeśli opis wymaga sterowania sekwencyjnego (najpierw powrót jednego, potem drugiego), to równoczesne przejścia 1→0 nie spełniają warunku kolejności.
Blok "t" zwykle wskazuje zwłokę czasową (opóźnienie) między zdarzeniami lub warunek czasowy w przejściu. Jeżeli w opisie sterowania nie ma informacji o wymaganym opóźnieniu, diagram z "t" wprowadza dodatkowy warunek i może nie odpowiadać opisanej sekwencji.
Najczęstsze pomyłki to: nieuwzględnienie jednego przejścia (np. powrotu A2), patrzenie tylko na "kształt" wykresu bez sprawdzania numerów kroków oraz ignorowanie elementów typu "t". Pomaga metoda: zaznacz cztery przejścia i porównuj krok po kroku.
Nie zawsze. "1" oznacza aktywny sygnał sterujący (wysterowanie) lub stan logiczny, ale interpretacja mechaniczna (wysuw/powrót) zależy od opisu układu i zaworów. Na egzaminie kluczowe jest dopasowanie kolejności zmian 0/1 do opisu, nie sama nazwa ruchu.
Skup się na różnicy: w którym dokładnie przedziale kroków wypada przejście 0→1 lub 1→0 dla A1 i A2. Często jeden diagram ma przesunięty powrót o jeden krok albo zamienioną kolejność A1/A2. Wypisanie przejść jako listy ułatwia wybór.
Stosuje się je przy projektowaniu i uruchamianiu sterowania sekwencyjnego maszyn: stanowisk montażowych, chwytaków, podajników, bramek pneumatycznych. Pomagają uzgodnić oczekiwaną sekwencję z programem PLC (np. w SFC/GRAFCET) i wykryć błędy kolejności.
Ćwicz odczyt przejść 0/1 w krokach i zapisuj sekwencję jako krótką listę zdarzeń (np. A1: 0→1, A2: 0→1, A2: 1→0, A1: 1→0). Następnie porównuj z różnymi wariantami diagramów, także z opcją zwłoki "t".
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Pozostałe diagramy pokazują inne momenty przejść lub dodatkowy blok "t"."

Źródła:

  • IEC 61131-3: Programmable controllers — Part 3: Programming languages (opis języków i koncepcji SFC/sterowania sekwencyjnego)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z automatyki i mechatroniki dotyczące przebiegów czasowo-krokowych (SFC/GRAFCET)
  • Dokumentacja producentów (np. poradniki szkoleniowe) opisująca sekwencje A+ A- w układach pneumatycznych
  • Ćwiczenia laboratoryjne: tworzenie przebiegów dla dwóch siłowników i porównywanie z diagramami stanów

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego