W instalacjach parowych (również w układach ogrzewania parowego) para wodna podczas przepływu i oddawania ciepła częściowo się skrapla. Powstające skropliny (kondensat) muszą być systematycznie usuwane z rurociągów i aparatów, ponieważ ich gromadzenie powoduje m.in. spadek sprawności wymiany ciepła, korozję oraz ryzyko uderzenia wodnego (gwałtowne przemieszczenie słupa wody w przewodzie).
Elementem przeznaczonym do tego zadania jest odwadniacz (odwadniacz parowy, steam trap). Jego podstawową funkcją jest automatyczne odprowadzanie kondensatu z instalacji przy jednoczesnym ograniczaniu strat pary. W praktyce odwadniacz dobiera się do warunków pracy (ciśnienie, wydajność kondensatu, sposób sterowania), a jego poprawne działanie ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo i ekonomikę pracy instalacji.
- "Odkraplacz" – to określenie bywa używane potocznie, ale nie jest standardową nazwą typowego elementu armatury parowej w kontekście automatycznego odprowadzania kondensatu z rurociągu. Może wprowadzać w błąd, bo sugeruje jedynie "zbieranie kropel", bez funkcji separacji i sterowania odpływem.
- "Osadnik" – jego zadaniem jest wyłapywanie zanieczyszczeń stałych (np. rdzy, zgorzeliny) i ochrona dalszych elementów instalacji. Nie zastępuje odwadniacza, bo nie zapewnia kontrolowanego, automatycznego odprowadzania skroplin.
- "Odpowietrznik" – służy do usuwania powietrza/gazów z instalacji (częściej kojarzony z instalacjami wodnymi c.o.). W instalacji parowej odpowietrzanie może występować jako funkcja pomocnicza, ale elementem kluczowym dla kondensatu jest odwadniacz.
W zadaniach egzaminacyjnych warto zapamiętać prostą regułę: para + skropliny → szukaj odwadniacza; woda + powietrze → częściej pojawia się odpowietrznik; zanieczyszczenia → osadnik.
