KWALIFIKACJA ELE10 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 8.
Który element należy zamontować w najwyższym punkcie instalacji solarnej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowietrznik montuje się w najwyższym punkcie, bo tam naturalnie gromadzi się powietrze i gazy w obiegu. Ich usunięcie zapobiega spadkowi przepływu, hałasowi i pogorszeniu odbioru ciepła. Pompa, naczynie i czujnik pełnią inne funkcje i nie służą do usuwania powietrza z instalacji.

Pełne wyjaśnienie:

W instalacji solarnej (kolektory słoneczne z obiegiem czynnika grzewczego) jednym z typowych problemów przy montażu i uruchamianiu jest zapowietrzenie. Powietrze oraz gazy rozpuszczone w cieczy mają tendencję do gromadzenia się w najwyższych punktach instalacji, tworząc tzw. kieszenie powietrzne. Taka kieszeń może ograniczać lub nawet blokować przepływ, powodować hałas, wahania wskazań temperatury oraz spadek sprawności odbioru ciepła z kolektora.

Dlatego elementem, który należy zamontować w najwyższym punkcie instalacji, jest odpowietrznik (często w praktyce jako odpowietrznik/armatura odpowietrzająca w miejscu, gdzie powietrze realnie może się zbierać). Jego zadaniem jest umożliwienie usunięcia powietrza z układu podczas napełniania i pracy instalacji, co stabilizuje przepływ i poprawia warunki pracy pompy oraz wymiany ciepła.

  • Pompa napełniająca służy do wtłaczania czynnika do instalacji podczas napełniania/serwisu, ale nie jest elementem, który "powinien być" w najwyższym punkcie ze względu na gromadzenie powietrza.
  • Naczynie wyrównawcze (w praktyce naczynie wzbiorcze) kompensuje zmiany objętości czynnika wynikające ze zmian temperatury i utrzymuje właściwe warunki ciśnienia, a nie odpowietrza instalacji w najwyższym punkcie.
  • Czujnik temperatury kolektora montuje się w miejscu przewidzianym konstrukcyjnie (zwykle w tulei pomiarowej kolektora lub na przewodzie), aby poprawnie mierzył temperaturę, ale jego funkcją nie jest usuwanie powietrza. Umieszczenie go "najwyżej" nie rozwiązuje problemu zapowietrzenia.

Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: powietrze idzie do góry, więc tam projektuje się miejsca jego usuwania. Dzięki temu instalacja łatwiej się uruchamia i pracuje stabilniej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odpowietrznik to element armatury, który umożliwia usuwanie powietrza i gazów z obiegu instalacji. Dzięki temu układ łatwiej się napełnia, pompa pracuje stabilniej, a przepływ czynnika nie jest blokowany przez kieszenie powietrzne w przewodach.
Powietrze ma mniejszą gęstość niż ciecz, więc naturalnie przemieszcza się do góry i zbiera w najwyższych punktach. Umieszczenie tam odpowietrznika pozwala je skutecznie usunąć, co ogranicza hałas, spadki przepływu i spadek sprawności instalacji solarnej.
Typowe objawy to nierówny lub zbyt mały przepływ, głośna praca pompy (bulgotanie, szumy), wahania temperatur oraz spadek uzysków ciepła. Długotrwałe zapowietrzenie może też utrudniać uruchomienie układu po napełnieniu lub serwisie.
Nie. Pompa napełniająca jest narzędziem do napełniania i płukania obiegu, a nie elementem montowanym "dla zasady" w najwyższym punkcie. O miejscu jej użycia decyduje układ serwisowy, natomiast najwyższy punkt to typowe miejsce odpowietrzania.
Naczynie wyrównawcze (wzbiorcze) kompensuje zmiany objętości czynnika przy wzroście i spadku temperatury oraz pomaga utrzymać właściwe ciśnienie w układzie. Nie zastępuje odpowietrznika, bo jego funkcją nie jest usuwanie powietrza z najwyższego punktu.
Czujnik montuje się w miejscu przewidzianym przez producenta kolektora lub projektu, aby wiarygodnie mierzył temperaturę (np. w tulei pomiarowej). Nie dobiera się jego położenia według kryterium "najwyższego punktu", bo to nie element odpowietrzający.
Najczęstsze błędy to prowadzenie rur z "garbami" tworzącymi kieszenie powietrzne, brak miejsca odpowietrzania w najwyższym punkcie, niewłaściwy dobór armatury lub brak procedury napełniania i płukania. Skutkiem jest niestabilna praca obiegu i spadek uzysków.
Niekoniecznie. Spotyka się odpowietrzniki automatyczne i ręczne, a dobór zależy od rozwiązania instalacji i zaleceń projektu/producenta. Kluczowe na egzaminie jest zrozumienie zasady: w najwyższym punkcie przewiduje się element do usuwania powietrza z obiegu.
Odpowietrzenie poprawia przepływ czynnika przez kolektor i wymiennik, co zwiększa odbiór ciepła. Kieszenie powietrzne działają jak "zator" i izolator, przez co maleje skuteczność transportu energii. Stabilny obieg to zwykle stabilniejsza temperatura i lepsze uzyski.
Najpierw skojarz zjawisko fizyczne: powietrze zbiera się u góry. Następnie dobierz element pełniący funkcję usuwania powietrza, czyli odpowietrznik. Nie kieruj się tym, że czujnik lub kolektor są na dachu — pytanie dotyczy funkcji armatury, a nie miejsca montażu czujników.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że odpowietrznik montuje się w najwyższym punkcie, bo tam naturalnie gromadzi się powietrze i gazy w obiegu.

Materiały:

  • Instrukcje montażu i uruchomienia instalacji solarnych (materiały producentów kolektorów i grup pompowych)
  • Podręczniki i skrypty z zakresu instalacji OZE: kolektory słoneczne, obiegi hydrauliczne, armatura
  • Materiały szkoleniowe dotyczące odpowietrzania i napełniania układów zamkniętych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego