KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 7.
Który element napędowy charakteryzują następujące parametry: średnica tłoka – 42 mm, średnica tłoczyska – 32 mm, skok tłoka – 150 mm, ciśnienie nominalne – 24 MPa, maksymalna prędkość tłoka – 10 m/s, częstotliwość pracy – 10 Hz?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ciśnienie nominalne 24 MPa jest charakterystyczne dla hydrauliki siłowej (znacznie wyższe niż typowe układy pneumatyczne).
Podane średnice tłoka i tłoczyska oraz skok 150 mm opisują element wykonawczy o ruchu liniowym, czyli siłownik, a nie silnik (ruch obrotowy).

Pełne wyjaśnienie:

Podane dane opisują element wykonawczy o ruchu liniowym: występują średnica tłoka, średnica tłoczyska oraz skok tłoka. Taki zestaw parametrów jest typowy dla siłownika, ponieważ siłownik realizuje przesuw (wysuw i wsuw) na określonym skoku. Dla silników (hydraulicznych lub pneumatycznych) kluczowe byłyby raczej parametry ruchu obrotowego, np. moment, prędkość obrotowa, pojemność geometryczna.

O wyborze medium (hydraulika vs pneumatyka) rozstrzyga przede wszystkim ciśnienie nominalne 24 MPa. Jest to poziom charakterystyczny dla układów hydrauliki siłowej, gdzie stosuje się znacznie wyższe ciśnienia niż w typowych instalacjach pneumatycznych. W praktyce informacja o tak wysokim ciśnieniu wskazuje na siłownik hydrauliczny, a nie pneumatyczny.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "Siłownik pneumatyczny" – konstrukcyjnie też jest liniowy, ale wskazane ciśnienie nominalne jest nieadekwatne dla pneumatyki. W pneumatyce zwykle dobiera się elementy do dużo niższych ciśnień roboczych.
  • "Silnik pneumatyczny" – to element obrotowy; podane parametry (skok, średnice tłoka/tłoczyska) nie są typowymi danymi identyfikacyjnymi silnika.
  • "Silnik hydrauliczny" – również jest obrotowy. Choć medium i ciśnienie mogłyby się zgadzać z hydrauliką, opis geometryczny i skok jednoznacznie wskazują na siłownik, nie na silnik.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz skok i średnicę tłoka/tłoczyska, najpierw rozważ siłownik. Gdy widzisz moment i obroty, rozważ silnik. Następnie sprawdź, czy ciśnienie pasuje do hydrauliki czy pneumatyki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Średnica tłoka określa powierzchnię, na którą działa ciśnienie medium i wpływa na siłę wysuwu. Średnica tłoczyska zmniejsza efektywną powierzchnię po stronie powrotu, więc wpływa na siłę wsuwu oraz na sztywność mechaniczno-wytrzymałościową tłoczyska.
Wskazówką są parametry liniowe: skok oraz średnice tłoka/tłoczyska. To typowe dane dla ruchu postępowego. Silnik opisuje się zwykle parametrami obrotowymi (moment, obroty, pojemność), a nie skokiem.
Tak wysokie ciśnienie jest charakterystyczne dla hydrauliki siłowej, gdzie ciecz robocza umożliwia przenoszenie dużych sił przy kompaktowych gabarytach. Pneumatyka pracuje zazwyczaj na znacznie niższych ciśnieniach, więc dobór na 24 MPa byłby nietypowy.
Najczęściej analizuje się: ciśnienie znamionowe, średnicę tłoka i tłoczyska, skok, sposób mocowania, dopuszczalną prędkość, szczelność, temperaturę pracy oraz rodzaj uszczelnień. Dla aplikacji dynamicznych ważna jest też częstotliwość cykli.
Sama prędkość nie zawsze wystarczy, bo zależy od przepływu, dławienia i obciążenia. Może jednak być wskazówką: pneumatykę często kojarzy się z dużą szybkością, ale wysoka prędkość nie wyklucza hydrauliki. Decydujące bywa ciśnienie i typ ruchu.
10 Hz oznacza 10 cykli na sekundę (zależnie od definicji cyklu: wysuw+wsuw). To parametr ważny dla trwałości uszczelnień, nagrzewania oleju oraz doboru zaworów i przepływu. W praktyce wymaga oceny, czy układ zasilania nadąży z przepływem.
Najczęstszy błąd to skupienie się na słowie "hydrauliczny" i wysokim ciśnieniu, bez sprawdzenia, czy element jest liniowy czy obrotowy. Gdy w danych jest skok i średnice tłoka/tłoczyska, to niemal zawsze dotyczy siłownika.
Tak, siłowniki pneumatyczne również mają tłok, tłoczysko i określony skok, bo też realizują ruch liniowy. Różnica dotyczy medium i typowych zakresów ciśnienia oraz zachowania układu (ściśliwość powietrza, dokładność pozycjonowania, charakterystyka siły).
W serwisie zwraca się uwagę na medium (olej vs powietrze), obecność zbiornika i filtracji oleju, typ złącz i przewodów, wartości nastaw zaworów bezpieczeństwa oraz oznaczenia na elementach. Dodatkowo układy hydrauliczne są zwykle bardziej "siłowe".
Ćwicz czytanie kart katalogowych i kojarzenie parametrów z typem elementu: skok/średnice → siłownik, moment/obroty → silnik. Ucz się też typowych zakresów ciśnień dla pneumatyki i hydrauliki oraz nazw elementów: zawory, rozdzielacze, dławiki, siłowniki.
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z hydrauliki siłowej (rozdziały o siłownikach i silnikach)
  • Materiały dydaktyczne z pneumatyki (porównanie ciśnień roboczych i właściwości mediów)
  • Karty katalogowe producentów siłowników hydraulicznych i pneumatycznych (sekcje: dane techniczne, ciśnienie, prędkość, częstotliwość)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego