KWALIFIKACJA INF1 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 32.
Który kondensator należy zmienić w układzie radiowym przedstawionym na schemacie, jeżeli układ transmituje falę radiową na niewłaściwej częstotliwości?
Ilustracja przedstawia schemat układu radiowego, który jest częścią egzaminu zawodowego dla montera sieci i urządzeń
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nieprawidłowa częstotliwość w torze radiowym zwykle wynika z rozstrojenia obwodu rezonansowego lub oscylatora.
W takim przypadku koryguje się pojemność kondensatorów należących do obwodu LC strojącego, bo to one wraz z indukcyjnością wyznaczają częstotliwość pracy. Dlatego właściwy wybór wskazuje kondensatory C1 lub C12.

Pełne wyjaśnienie:

Gdy układ radiowy transmituje na niewłaściwej częstotliwości, pierwszym podejrzeniem jest rozstrojenie elementów wyznaczających częstotliwość. W typowych blokach w.cz. częstotliwość jest ustalana przez:

  • oscylator (generator lokalny/nośnej), w którym elementy LC determinują częstotliwość generacji,
  • obwód rezonansowy/filtr pasmowy w torze, który selekcjonuje pasmo i może "przesuwać" skuteczną częstotliwość pracy.

W obu przypadkach kluczowe są te kondensatory, które pracują bezpośrednio w gałęzi strojenia: są dołączone do cewki (lub do elementu indukcyjnego) i tworzą z nią obwód o częstotliwości rezonansowej. Zależność jest jakościowo taka sama: zmiana pojemności zmienia częstotliwość (większa pojemność zwykle obniża częstotliwość, mniejsza ją podnosi).

Odpowiedź "C1 lub C12" wskazuje właśnie kondensatory przypisane do funkcji strojenia w przedstawionym schemacie. Ich zmiana (dobór wartości lub wymiana elementu o innych parametrach, np. tolerancji/temperaturowych) jest typową czynnością korygującą odstrojenie.

Pozostałe propozycje są błędne, ponieważ w takich układach wiele kondensatorów pełni inne role:

  • Odsprzęganie zasilania – poprawia stabilność i tłumi zakłócenia, ale nie służy do ustawiania częstotliwości nośnej.
  • Sprzęganie sygnału między stopniami – wpływa na przenoszenie i poziomy sygnału, a nie na częstotliwość generacji.
  • Filtracja w torach m.cz./sterowania – nie determinuje częstotliwości w.cz.

W praktyce serwisowej: aby poprawnie wskazać element do zmiany, należy na schemacie odnaleźć cewkę i sprawdzić, które kondensatory są z nią bezpośrednio powiązane (równolegle/szeregowo w obwodzie strojącym). To one odpowiadają za przesunięcie częstotliwości pracy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej decyduje o niej element strojący: oscylator lub obwód rezonansowy LC (cewka + kondensator). To te elementy ustalają częstotliwość generacji albo przepuszczane pasmo. Kondensatory odsprzęgające zasilanie zwykle nie służą do strojenia.
Szukaj kondensatora połączonego bezpośrednio z cewką lub innym elementem indukcyjnym w torze w.cz. (często równolegle do cewki). Taki kondensator tworzy z indukcyjnością obwód rezonansowy i jego zmiana przesuwa częstotliwość pracy.
W obwodzie LC energia "wymienia się" między polem elektrycznym kondensatora i magnetycznym cewki. Parametry L i C wyznaczają tempo tej wymiany, więc zmiana pojemności zmienia częstotliwość. W praktyce większa pojemność zwykle obniża częstotliwość, a mniejsza ją podnosi.
Zwykle nie ustawia bezpośrednio częstotliwości, ale może pośrednio wpływać na stabilność pracy (np. wzbudzenia, zakłócenia, modulacje pasożytnicze). Do korekty częstotliwości szuka się przede wszystkim kondensatorów pracujących w obwodzie rezonansowym lub w oscylatorze.
Typowe objawy to praca poza kanałem/pasmem, problemy z zestawieniem łącza, spadek jakości sygnału, brak zgodności z częstotliwością testową lub niezaliczenie pomiarów. Rozstrojenie często wiąże się ze zmianą parametrów elementów LC (tolerancja, starzenie, temperatura).
Najpierw identyfikuj blok strojenia (LC/oscylator) na schemacie, potem wykonuj pomiary przyrządami w.cz. i zmieniaj tylko elementy przewidziane do strojenia. Unikaj przypadkowej wymiany kondensatorów odsprzęgających. Po zmianie wykonaj kontrolę w całym zakresie pracy i test stabilności.
Oba elementy mogą być przyczyną, ale w praktyce częste są zmiany parametrów kondensatorów (tolerancja, dryft temperaturowy, uszkodzenia) oraz rozstrojenie elementów regulowanych. Cewki też mogą się rozstrajać (np. rdzeń, uszkodzenie), więc diagnoza powinna obejmować cały obwód LC.
Stosuje się kondensatory o stabilnych parametrach dla wysokich częstotliwości (np. ceramiczne o odpowiednich dielektrykach) oraz elementy nastawne (trymery) do korekcji. Kluczowe są małe straty i przewidywalna zmiana pojemności z temperaturą, aby częstotliwość nie "pływała".
W schematach mogą występować różne miejsca strojenia: np. kondensator w oscylatorze i kondensator w filtrze/obwodzie wyjściowym. W zależności od tego, który blok odpowiada za błąd częstotliwości (źródło czy selekcja), właściwa korekta dotyczy wskazanego kondensatora w danym fragmencie toru.
Ćwicz czytanie schematów bloków w.cz.: rozpoznawanie oscylatora, filtru pasmowego, stopnia wzmacniacza i odsprzęgania zasilania. Naucz się identyfikować obwody LC oraz rolę elementów sprzęgających. Pomagają zadania z analizą "co wpływa na częstotliwość, a co na wzmocnienie".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Dlatego właściwy wybór wskazuje kondensatory C1 lub C12."

Źródła:

  • All About Circuits, "Resonant Circuits (RLC)", https://www.allaboutcircuits.com/textbook/alternating-current/chpt-6/resonance-series-parallel/ (dostęp: 04.03.2026)
  • Electronics Tutorials, "LC Resonance Circuit", https://www.electronics-tutorials.ws/accircuits/lc-resonance.html (dostęp: 04.03.2026)
  • Wikipedia, "Obwód rezonansowy", https://pl.wikipedia.org/wiki/Obw%C3%B3d_rezonansowy (dostęp: 04.03.2026)

Materiały:

  • Podstawy elektroniki: obwody rezonansowe LC i filtry pasmowe (podręcznik technik/branżowy)
  • Materiały dydaktyczne z radiotechniki: oscylatory i stabilność częstotliwości
  • Dokumentacje serwisowe (DTR) typowych modułów RF/odbiorników – analiza fragmentów schematów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego