KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2017 (test 2)

PYTANIE NR 2.
Który kondensator pracy należy zainstalować w silniku indukcyjnym jednofazowym o mocy 0,5 kW zasilanym z sieci 230 V?
Ilustracja przedstawia tabelę z parametrami kondensatorów oraz wzór do obliczania kondensatora pracy.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kondensator pracy w silniku jednofazowym dobiera się tak, aby zapewnić właściwe przesunięcie fazowe i moment.
W tym zadaniu poprawny dobór to 17 µF oraz napięcie znamionowe AC 250 V, które jest typowe i daje zapas względem zasilania 230 V.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku indukcyjnym jednofazowym kondensator pracy jest włączony na stałe w obwodzie uzwojenia pomocniczego. Jego zadaniem jest wytworzenie przesunięcia fazowego prądu w uzwojeniu pomocniczym względem uzwojenia głównego, co poprawia warunki rozruchu i pracy (moment, sprawność, stabilność).

W praktyce egzaminacyjnej dobór kondensatora pracy jest często oparty na regule doboru pojemności w funkcji mocy silnika oraz na doborze napięcia znamionowego kondensatora dla prądu przemiennego. Napięcie znamionowe kondensatora musi być podane dla AC i dobrane z odpowiednim zapasem w stosunku do 230 V, dlatego wartości rzędu 250 V AC są spotykane jako minimalny poziom w wielu zastosowaniach.

Odpowiedź "AC 250 V i 17 µF" jest poprawna, bo łączy właściwą pojemność (w mikrofaradach) z właściwym typem i poziomem napięcia znamionowego dla pracy w sieci 230 V.

Typowe błędy w takich zadaniach to:

  • wybranie kondensatora o napięciu znamionowym nieodpowiednim do pracy w AC (albo zbyt niskim zapasem),
  • pomylenie kondensatora pracy z rozruchowym (inne przeznaczenie i parametry),
  • dobór pojemności "na oko" bez odniesienia do mocy silnika, co może skutkować spadkiem momentu, wzrostem prądu w uzwojeniu pomocniczym i przegrzewaniem.

Nawet jeśli w praktyce serwisowej spotyka się różne zalecenia producentów, na egzaminie liczy się wskazanie właściwej pary parametrów: pojemności w µF oraz napięcia znamionowego AC dobranego do zasilania 230 V.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kondensator pracy to kondensator włączony na stałe do uzwojenia pomocniczego silnika jednofazowego. Jego rolą jest wytworzenie przesunięcia fazowego prądu, aby silnik miał odpowiedni moment i stabilniejszą pracę podczas normalnej eksploatacji.
Zapewnia przesunięcie fazowe między prądami w uzwojeniu głównym i pomocniczym. Dzięki temu powstaje pole wirujące "zastępcze", co poprawia moment, zmniejsza wibracje i pozwala silnikowi pracować poprawnie przy zasilaniu jednofazowym.
Najczęściej korzysta się z zaleceń producenta silnika lub typowych reguł doboru (zależność pojemności od mocy). Po doborze warto sprawdzić objawy pracy: moment, nagrzewanie i prąd. Zbyt duża lub zbyt mała pojemność pogarsza parametry.
W silniku kondensator pracuje z prądem przemiennym, więc musi mieć napięcie znamionowe określone dla AC. Oznaczenie AC informuje, że dielektryk i konstrukcja są przystosowane do pracy w sieci, a dobór uwzględnia przebiegi i warunki pracy prądu zmiennego.
W praktyce często dobiera się kondensator z napięciem znamionowym wyższym niż 230 V, aby mieć zapas. Sieć i warunki pracy silnika mogą powodować dodatkowe obciążenia, dlatego spotyka się wartości typu 250 V AC lub wyższe, zależnie od zaleceń producenta.
Typowe objawy to trudniejszy rozruch, spadek momentu, buczenie, zwiększone nagrzewanie silnika lub niestabilna praca. Weryfikacja obejmuje pomiar pojemności i kontrolę stanu obudowy. W urządzeniach technicznych w kotłowni zawsze pracuj po odłączeniu zasilania.
Kondensator pracy jest przystosowany do długotrwałej pracy i zwykle ma mniejszą pojemność. Kondensator rozruchowy bywa używany tylko na czas startu (często większa pojemność) i jest odłączany po rozruchu. Pomylenie ich może prowadzić do awarii.
Nieprawidłowa pojemność zmienia prądy w uzwojeniach i pogarsza warunki pola magnetycznego. Skutkiem może być większy prąd w uzwojeniu pomocniczym, spadek sprawności i wzrost strat cieplnych. To skraca żywotność izolacji i całego napędu.
Najczęściej myli się jednostki (µF z innymi), wybiera kondensator o niewłaściwym napięciu znamionowym (np. bez zapasu) albo myli kondensator pracy z rozruchowym. Częsty jest też wybór "większej pojemności", bo wydaje się bezpieczniejsza, co nie jest prawdą.
W obiektach z instalacją gazową silniki jednofazowe mogą występować w osprzęcie: wentylatorach nawiewu/spalin, urządzeniach pomocniczych lub w elementach automatyki. Umiejętność rozpoznania kondensatora i objawów jego uszkodzenia pomaga w bezpiecznym serwisie i diagnostyce.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z elektrotechniki i maszyn elektrycznych (silniki jednofazowe, kondensatory)
  • Karty katalogowe kondensatorów do silników (parametry AC, zakres temperatur, tolerancja)
  • Instrukcje serwisowe producentów silników jednofazowych (dobór pojemności do mocy)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego