KWALIFIKACJA ELM1 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 2.
Który miernik należy zastosować w miejscu oznaczonym literą X na schemacie elektrycznym przedstawionym na rysunku?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z kwalifikacją zawodową
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Amperomierz służy do pomiaru natężenia prądu i typowo włącza się go szeregowo w badany obwód, w miejscu, gdzie "przepływa" mierzony prąd. Woltomierz mierzy napięcie (łączenie równoległe), omomierz rezystancję (zwykle przy odłączonym zasilaniu), a częstościomierz częstotliwość sygnału.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawnym wyborem jest amperomierz, ponieważ jest to przyrząd przeznaczony do pomiaru natężenia prądu. Na schematach elektrycznych miejsce włączenia amperomierza jest związane z pomiarem prądu gałęzi obwodu – w praktyce oznacza to włączenie przyrządu szeregowo, tak aby cały mierzony prąd przepływał przez miernik.

Odpowiedź woltomierz jest błędna, bo woltomierz służy do pomiaru napięcia między dwoma punktami. Aby poprawnie zmierzyć napięcie, woltomierz podłącza się równolegle do elementu/odcinka obwodu. Zastosowanie go w miejscu przeznaczonym na pomiar prądu nie odpowiada celowi pomiaru i może dać wynik nieprzydatny diagnostycznie.

Odpowiedź omomierz również jest błędna: omomierz mierzy rezystancję i standardowo stosuje się go przy odłączonym zasilaniu badanego obwodu (żeby nie uszkodzić miernika i nie zafałszować wyniku). Nie włącza się go w pracujący tor prądowy jako element pomiarowy prądu.

Odpowiedź częstościomierz nie pasuje, bo mierzy częstotliwość sygnału (np. w obwodach AC, generatorach, falownikach lub na wyjściach czujników). Nawet jeśli w układzie występuje przebieg okresowy, dobór częstościomierza wynika z potrzeby pomiaru częstotliwości, a nie z miejsca typowego włączenia miernika prądu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku punkt pomiaru jest "w torze" przewodu (przerwa do wstawienia przyrządu), zwykle chodzi o pomiar prądu (amperomierz). Jeśli zaznaczone są dwa punkty odniesienia, zwykle chodzi o pomiar napięcia (woltomierz).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Amperomierz mierzy natężenie prądu płynącego w danej gałęzi obwodu. Podłącza się go zwykle szeregowo, aby cały mierzony prąd przepływał przez przyrząd. W praktyce często używa się też amperomierzy cęgowych, które mierzą prąd bez rozpinania przewodu.
Woltomierz mierzy różnicę potencjałów między dwoma punktami, więc musi być podłączony równolegle do elementu/odcinka, na którym sprawdzasz spadek napięcia. Ma dużą rezystancję wejściową, aby minimalnie obciążać obwód; włączenie szeregowe zaburzałoby pracę układu.
Omomierz ma własne źródło pomiarowe i jest przeznaczony do pomiaru rezystancji przy odłączonym zasilaniu. Pomiar w zasilonym obwodzie może zafałszować wynik, wywołać błędy wskazań, a w skrajnym przypadku uszkodzić miernik lub elementy układu. Najpierw wyłącz zasilanie i rozładuj kondensatory.
Najczęściej jest to przerwa w torze przewodu lub miejsce oznaczone do wstawienia przyrządu "w szereg". Jeśli pomiar dotyczy prądu gałęzi, miernik musi być włączony tak, aby prąd przez niego płynął. Gdy widzisz dwa punkty pomiarowe, częściej chodzi o pomiar napięcia.
W wielu sytuacjach tak, bo multimetr ma funkcję pomiaru prądu. Trzeba jednak ustawić właściwy zakres, użyć odpowiedniego gniazda (np. A lub mA) i podłączyć go szeregowo. W praktyce w automatyce często wygodniejszy i bezpieczniejszy bywa amperomierz cęgowy, jeśli nie chcesz rozłączać przewodu.
Najczęstsze błędy to: podłączenie miernika jak woltomierza (równolegle), użycie złego gniazda lub zakresu prądowego, pomiar w niewłaściwym miejscu obwodu oraz pominięcie ograniczeń bezpiecznika w mierniku. W szafach sterowniczych ważne jest też zachowanie zasad bezpieczeństwa i poprawna identyfikacja toru prądowego.
Amperomierz cęgowy jest lepszy, gdy nie chcesz rozłączać przewodu lub gdy prąd jest duży i pomiar "w szereg" byłby kłopotliwy. W automatyce przemysłowej często używa się go do szybkiej diagnostyki obciążeń napędów, grzałek czy zasilaczy. Trzeba jednak pamiętać, że typowe cęgi mierzą prąd w pojedynczym przewodzie, nie w kablu wielożyłowym naraz.
Każdy przyrząd ma inną impedancję wejściową i inny sposób włączenia. Amperomierz ma małą rezystancję i jest przeznaczony do włączenia szeregowego; podłączenie go równolegle może spowodować bardzo duży prąd. Z kolei omomierz w zasilonym obwodzie może ulec uszkodzeniu. Dlatego dobór miernika musi wynikać z tego, co i gdzie mierzysz.
Częstościomierz mierzy częstotliwość przebiegu okresowego. W automatyce może służyć np. do sprawdzania sygnałów z generatorów, czujników impulsowych, enkoderów lub wyjść falowników (zależnie od typu sygnału i warunków pomiaru). Nie jest to jednak przyrząd do pomiaru prądu w gałęzi obwodu.
Utrwal trzy rzeczy: co mierzy dany przyrząd, jak się go włącza (szeregowo/równolegle) oraz kiedy nie wolno go używać (np. omomierz przy włączonym zasilaniu). Ćwicz na schematach: zaznaczaj tor prądowy i punkty odniesienia napięcia. To pozwala szybko wybrać właściwy miernik.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że amperomierz służy do pomiaru natężenia prądu i typowo włącza się go szeregowo w badany obwód, w miejscu, gdzie "przepływa" mierzony prąd.

Źródła:

  • PN-EN 61010-1 (IEC 61010-1): Wymagania bezpieczeństwa dotyczące urządzeń elektrycznych do pomiarów, sterowania i użytku laboratoryjnego – wymagania ogólne (odniesienie do zasad stosowania aparatury pomiarowej).
  • PN-EN 61557 (IEC 61557): Bezpieczeństwo elektryczne w sieciach niskiego napięcia do 1000 V AC i 1500 V DC – urządzenia do sprawdzania, pomiarów lub monitorowania środków ochronnych (kontekst pomiarów i doboru przyrządów).

Materiały:

  • Podręczniki do elektrotechniki: dział o pomiarach elektrycznych i przyrządach pomiarowych
  • Instrukcje obsługi multimetrów i amperomierzy cęgowych (zakresy, gniazda, sposób włączenia)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z pomiarów elektrycznych w automatyce

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego