"Choroba sieroca" (hospitalizm) opisuje następstwa długotrwałej deprywacji emocjonalnej i braku stałej, znaczącej figury opiekuna. W klasycznym ujęciu wyróżnia się kolejne fazy reakcji dziecka na rozłąkę i brak responsywnej opieki.
Dlaczego poprawne jest: "Bierność, regres, stereotypie ruchowe, nastawienie lękowe."
W fazie wyparcia/oderwania dziecko może sprawiać wrażenie spokojniejszego, jednak jest to pozorna adaptacja. W praktyce obserwuje się silne wycofanie, małą aktywność spontaniczną (bierność), utratę wcześniej nabytych umiejętności (regresja) oraz zachowania samouspokajające o charakterze powtarzalnym (stereotypie ruchowe, np. kołysanie, ssanie). Często współwystępuje podwyższona czujność i lęk, mimo mniejszej ekspresji emocji na zewnątrz.
Dlaczego pozostałe opisy nie pasują do fazy wyparcia:
- "Agresja, strach, moczenie nocne, automatyzmy ruchowe." – zestaw łączy objawy nieswoiste. Agresja i silny strach częściej kojarzą się z ostrą reakcją na stres/separację (wcześniejszy etap protestu), a moczenie nocne jest objawem, który może pojawiać się w różnych sytuacjach stresowych i nie definiuje fazy.
- "Krzyk, płacz, brak zainteresowania otoczeniem, zaburzenia snu, wymioty." – krzyk i płacz są typowe dla fazy protestu, natomiast brak zainteresowania i zaburzenia snu mogą pojawiać się później; taka mieszanka utrudnia przypisanie do fazy wyparcia i bardziej odpowiada przechodzeniu od protestu do rozpaczy.
- "Zmniejszona odporność na infekcje, egocentryzm, spadek wagi, męczliwość." – obniżona odporność, spadek masy ciała i męczliwość są raczej skutkami przewlekłej deprywacji i zaniedbania (konsekwencje somatyczne), a nie charakterystycznym zestawem zachowań opisującym konkretną fazę reakcji. Egocentryzm również nie jest cechą różnicującą tę fazę.
Wskazówka praktyczna dla opiekuna: jeśli dziecko "przestaje płakać", ale jest apatyczne, traci umiejętności i pojawiają się stereotypie, nie należy traktować tego jako pełnej adaptacji. To sygnał do zwiększenia stabilności relacji opiekuńczej, uważnej obserwacji i – w razie utrzymywania się objawów – konsultacji specjalistycznej.
