KWALIFIKACJA MOT2 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 17.
Który oscylogram przedstawia przebieg sterujący o następujących parametrach amplitudowo-czasowych: Upp = 4 V, f = 1,25 kHz, ww = 50%?
Ilustracja przedstawia cztery oscylogramy (wykresy z ekranu oscyloskopu) oznaczone literami A., B., C.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby spełnić f = 1,25 kHz, okres musi wynosić T = 1/f = 0,0008 s = 800 µs.
Na oscylogramie B widać okres 8 działek przy 100 µs/dz (czyli 800 µs) oraz wypełnienie 50% (4 dz stanu wysokiego i 4 dz niskiego). Upp = 2 dz · 2 V/dz = 4 V.

Pełne wyjaśnienie:

Sprawdzamy po kolei trzy wymagane parametry: Upp, częstotliwość f oraz wypełnienie ww.

1) Amplituda międzyszczytowa Upp
Upp odczytuje się jako liczba działek w pionie pomnożona przez nastawę V/dz. Dla poprawnego przebiegu ma być 4 V.

2) Częstotliwość f i okres T
Najpierw wygodnie wyliczyć okres: T = 1/f.
Dla f = 1,25 kHz = 1250 Hz otrzymujemy:
T = 1/1250 s = 0,0008 s = 800 µs.
Następnie z oscylogramu odczytujemy, ile działek w poziomie zajmuje jeden pełny okres i mnożymy przez nastawę czas/dz.

3) Wypełnienie ww = 50%
Wypełnienie to stosunek czasu stanu wysokiego do całego okresu. Dla 50% oznacza to, że czas stanu wysokiego i niskiego są równe (połowa okresu na "wysoki", połowa na "niski"). Na siatce zwykle widać to jako równe liczby działek dla obu stanów w obrębie jednego okresu.

Dlaczego poprawne jest "B."

  • Czas: w oscylogramie B podstawa czasu to 100 µs/dz, a jeden okres zajmuje 8 działek, więc T = 8 · 100 µs = 800 µs, co daje f = 1/T = 1/800 µs = 1,25 kHz.
  • Wypełnienie: w obrębie okresu 8 działek widać 4 działki stanu wysokiego i 4 działki stanu niskiego, czyli 50%.
  • Upp: czułość napięciowa to 2 V/dz, a przebieg ma 2 działki w pionie, więc Upp = 2 · 2 V = 4 V.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne

  • "A.": przy 0,1 ms/dz (czyli 100 µs/dz) okres zajmuje 2 działki, więc T = 200 µs i f = 5 kHz. Wypełnienie 50% może się zgadzać, ale częstotliwość jest za duża.
  • "C.": przy 20 µs/dz okres 4 działek daje T = 80 µs, więc f = 12,5 kHz. Upp i 50% mogą pasować, lecz częstotliwość nie.
  • "D.": przy 100 µs/dz okres 4 działek daje T = 400 µs, więc f = 2,5 kHz. Upp i 50% mogą pasować, ale częstotliwość jest dwukrotnie większa niż wymagana.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze licz w tej kolejności: (1) T z ekranu, (2) f = 1/T, (3) dopiero potem weryfikuj Upp i wypełnienie. To ogranicza pomyłki skali i jednostek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Upp to napięcie międzyszczytowe, czyli różnica między poziomem wysokim i niskim sygnału. Liczy się je jako: liczba działek w pionie × V/dz. Jeśli przebieg ma 2 działki, a nastawa wynosi 2 V/dz, to Upp = 4 V.
Najpierw odczytaj okres: T = (liczba działek w poziomie) × (czas/dz). Potem policz częstotliwość ze wzoru f = 1/T. Uważaj na jednostki: 1 ms = 1000 µs. Dla T = 800 µs otrzymujesz f = 1,25 kHz.
Wypełnienie 50% oznacza, że sygnał jest w stanie wysokim dokładnie przez połowę okresu. Na siatce oscyloskopu widać to jako równe czasy stanu wysokiego i niskiego (np. 4 działki "wysoko" i 4 działki "nisko" w jednym okresie).
Bo trzeba jednocześnie przeliczać skalę czasu i odwracać zależność (f = 1/T). Częsty błąd to traktowanie większej liczby działek jako "większej f". W praktyce większy okres T oznacza mniejszą częstotliwość, więc zawsze licz T, a dopiero potem f.
Najczęściej spotkasz proste nastawy typu 1 V/dz, 2 V/dz oraz 20–100 µs/dz lub 0,1 ms/dz. Są dobrane tak, by parametry dało się policzyć z całych działek. Kluczowe jest, by nie zapominać, że 0,1 ms/dz to to samo co 100 µs/dz.
Oba parametry są istotne, ale mówią o czym innym. Amplituda dotyczy poziomu napięć (czy sterownik "daje" właściwe napięcie), a częstotliwość i wypełnienie opisują czas i modulację (czy sterowanie ma właściwy rytm/PWM). Usterka może zmienić tylko jeden z tych parametrów.
Wypełnienie PWM steruje średnią mocą dostarczaną do elementu wykonawczego. Zmieniając duty cycle, sterownik reguluje np. pracę zaworów, przekaźników, cewek czy różnych modułów wykonawczych. Na oscyloskopie widać wtedy stałą amplitudę, ale zmieniający się czas stanu wysokiego.
Tak, jeśli konsekwentnie przeliczysz działki na wartości fizyczne. Najpierw policz okres T z działek poziomych i czasu/dz, potem f = 1/T, a na końcu sprawdź Upp z działek pionowych i V/dz oraz wypełnienie z proporcji czasu "wysoko" do okresu.
Najczęstsze to: liczenie od zera zamiast od poziomu niskiego do wysokiego, pomylenie Upp z amplitudą względem masy oraz nieuwzględnienie nastawy V/dz. Pomaga zasada: zawsze licz różnicę poziomów w działkach, a dopiero potem mnożysz przez V/dz.
Ćwicz na przykładach: odczyt działek w pionie i poziomie, szybkie przeliczenia µs↔ms oraz liczenie f = 1/T. Rób krótkie "checklisty": Upp (pion), T (poziom), f, wypełnienie. W diagnostyce pojazdów to bezpośrednio przekłada się na ocenę sygnałów sterujących.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Keysight Technologies, "Oscilloscope Fundamentals" (aplikacyjne wprowadzenie do V/div, s/div, pomiaru amplitudy i czasu), https://www.keysight.com/us/en/assets/7018-01438/application-notes/5989-4183EN.pdf - dostęp 2026-03-02
  • Tektronix, "XYZs of Oscilloscopes" (podstawy pomiarów: amplitude, period, frequency, duty cycle), https://download.tek.com/document/XYZs-of-Oscilloscopes_Primer_03W-8605-8.pdf - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Instrukcje i poradniki producentów oscyloskopów (podstawy: V/div, s/div, pomiar Upp i f)
  • Skrypty/rozdziały z elektrotechniki: przebiegi okresowe, zależności T–f, PWM i duty cycle
  • Materiały dydaktyczne z diagnostyki samochodowej: interpretacja oscylogramów czujników i elementów wykonawczych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego